Foto: dega/Magnific
Na Facebook profilu “Zvezdan Pavlović” je 22. aprila 2026. godine objavljen snimak u kojem bivši mađarski premijer Viktor Orban govori o “zaštiti djece od rodne ideologije”. U opisu objave tvrdi se da je Sud pravde Evropske unije donio presudu prema kojoj mađarski zakon za zaštitu djece u školama od seksualnog sadržaja “krši ljudska prava”. Također se tvrdi da je Mađarska presudom obavezana da djecu izlaže “LGBTQ+ sadržaju”.
EU je upravo poručila Mađarskoj da mora da izloži decu LGBTQ+ sadržaju ili će snositi posledice. Mađarska je donela zakon posebno kako bi zaštitila decu od seksualnog sadržaja u školama. Najviši sud EU je sad nakon promene vlasti u Mađarskoj presudio je da taj zakon krši ljudska prava.
U objavi je navedeno da je Mađarska spomenuti zakon donijela u junu 2021. godine i da je to dovelo do zabrane ili ograničenja sadržaja koji se bavi seksualnom orijentacijom ili rodnim identitetom u materijalima dostupnim djeci i adolescentima.
Mađarska je gotovo jedina rekla „ne“. I sada je zbog toga kažnjena. Zaštita dece od seksualnog sadržaja sada se u Evropi smatra kršenjem ljudskih prava.
U objavi se tvrdi i da Evropska unija želi mladima zabraniti pristup društvenim mrežama, osim kada je riječ o “LGBTQ+ sadržaju”, koji će navodno jedino biti dozvoljen.
Dok istovremeno, ova skandalozna unija želi da mladima potpuno zabrani pristup društvenim mrežama – osim trans pornografije – koja bi, svakako, trebalo da bude dozvoljena jedanaestogodišnjacima. Razmislite o tome na trenutak. EU želi da zabrani društvene mreže za mlade – osim LGBTQ+ sadržaja, to je neophodno! Za čije interese ove institucije zapravo rade, jer očigledno je da to nisu interesi dece ili njihovih roditelja.
Foto: Screenshot/Facebook
Tvrdnje da EU nalaže Mađarskoj da izloži djecu “LGBT+ sadržajima”, da je najviši sud EU odlučio da mađarski zakon iz 2021. krši ljudska prava jer štiti djecu u školama od seksualnih sadržaja ili da se zaštita djece od seksualnog sadržaja smatra kršenjem ljudskih prava u EU pronašli smo i na drugim Facebook profilima (1, 2, 3), na Telegramu i Instagramu.
Šta su činjenice?
Mađarska je 2021. godine usvojila zakon o poduzimanju strožijih mjera protiv počinilaca pedofilnih krivičnih djela i izmjene određenih zakona u cilju zaštite djece, kojim su uvedene strožije mjere za zaštitu djece, uključujući izmjene više postojećih propisa. Iako su tadašnje vlasti tvrdile da je cilj zakona zaštita maloljetnika/ca, pojedine odredbe u praksi ograničavaju ili potpuno zabranjuju maloljetnicima/ama pristup sadržajima koji se odnose na rodni identitet, promjenu spola i homoseksualnost.
No, postupak pred Sudom pravde Evropske unije, koji je protiv Mađarske pokrenula Evropska komisija, odnosio se na usklađenost mađarskog zakona s pravom EU. Evropska komisija nije problematizovala “zaštitu djece od seksualnog sadržaja”, nego zakonske odredbe koje selektivno ciljaju teme seksualnih i rodnih manjina, što se smatra diskriminatornim. Cijela presuda može se pročitati na ovom linku.
Sud je konstatovao da zemlja članica ima pravo donositi zakone koji ograničavaju slobodu pružanja i primanja usluga ukoliko to podrazumijeva zaštitu najboljeg interesa djeteta, no oni moraju ipak biti u skladu s Poveljom Evropske unije o temeljnim pravima, posebno u dijelu koji se odnosi na zaštitu od diskriminacije na osnovu spola ili seksualne orijentacije.
Sud posebno naglašava prostor za procjenu koji države članice imaju, u nedostatku usklađenih pravila na nivou EU, prilikom definisanja sadržaja – uključujući audiovizuelni sadržaj – koji bi mogao štetno uticati na fizički, mentalni ili moralni razvoj maloljetnika. Ipak, Sud utvrđuje da se taj prostor za procjenu mora koristiti u skladu s Poveljom [Evropske unije o temeljnim pravima], naročito s obzirom na zabranu diskriminacije po osnovu spola ili seksualne orijentacije, kako je zagarantovano članom 21 (1). Sud zaključuje da u ovom slučaju to nije ispoštovano.
Sud je ustanovio da izmjene zakona nisu u skladu s nekoliko temeljnih prava zaštićenih Poveljom.
(...) te izmjene predstavljaju posebno ozbiljno zadiranje u više osnovnih prava zaštićenih Poveljom, i to zabranu diskriminacije po osnovu spola ili seksualne orijentacije, pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života te slobodu izražavanja i informisanja. Konkretno, ovaj mađarski zakon stigmatizira i marginalizira osobe koje nisu cisrodne – uključujući transrodne osobe – kao i osobe koje nisu heteroseksualne, prikazujući ih kao štetne za fizički, mentalni i moralni razvoj maloljetnika isključivo na osnovu njihovog rodnog identiteta ili seksualne orijentacije. Naslov zakona povezuje te osobe s osobama osuđenim za pedofiliju, što dodatno produbljuje njihovu stigmatizaciju i može potaknuti neprijateljsko ponašanje prema njima.
Mađarska je, po ocjeni Suda, donošenjem navedenog zakona prekršila i član 2. Ugovora o Evropskoj uniji (TEU), koji izlistava vrijednosti na osnovu kojih je EU uspostavljena, uz navod da je taj zakon u suprotnosti sa samim identitetom EU kao zajedničkim pravnim poretkom u društvu u kojem prevladava pluralizam. Usto, mađarski zakon krši i Opću uredbu o zaštiti podataka (GDPR), kao i pravo na zaštitu podataka iz Povelje, istaknuto je u presudi.
Manipulativne tvrdnje iz objave
Dakle, Sud pravde Evropske unije odlučivao je da li mađarski zakon iz 2021. godine, donesen uz deklarativno obrazloženje o zaštiti djece, krši odredbe prava Evropske unije. Sud je potvrdio da države imaju pravo regulisati sadržaje radi zaštite maloljetnika/ca, ali je naglasio da te mjere moraju biti u skladu s temeljnim pravima, posebno zabranom diskriminacije. Zaključeno je da mađarski zakon selektivno ograničava sadržaje vezane za teme seksualnih i rodnih manjina, čime krši više temeljnih prava i nije u skladu s vrijednostima na kojima počiva EU.
Navod da je Mađarska kažnjena zato što je “odbila” da izlaže djecu “LGBTQ+ sadržaju” je manipulativan. Presuda je utvrdila da izmjene zakona iz 2021. diskriminišu jednu grupu u pluralističkom društvu, što je suprotno standardima EU na koje je Mađarska pristala pristupanjem u EU. U tom smislu, neutemeljena je i tvrdnja da se zaštita djece od seksualnog sadržaja u školama smatra kršenjem ljudskih prava u EU. Osim što se presuda nije bavila takvim pravnim pitanjem, sama ideja da bi se pod ljudskim pravom podrazumijevalo pravo djeteta na pristup seksualnom sadržaju je apsurdna.
EU sud nije presudom naložio Mađarskoj da “izlaže djecu” bilo kakvom sadržaju. Takva pravna posljedica nije navedena u presudi, no Sud smatra da zabrane predviđene zakonom iz 2021. godine mogu diskriminisati LGBTQ+ zajednicu i kršiti prava na slobodu izražavanja i nediskriminaciju.
Uredbe u EU poput Akta o digitalnim uslugama (DSA) bave se pitanjima zaštite djece, privatnosti, transparentnosti algoritama i ciljanja oglašavanja na digitalnim platformama. Međutim, ne postoji plan ili pravni okvir koji favorizuje ili dozvoljava eksplicitan sadržaj o temama koje se tiču seksualnih i rodnih manjina niti je takvo što bilo predmet presude protiv Mađarske. S druge strane, pojedine države unutar Evropske unije uvele su ili razmatraju uvođenje minimalne dobne granice za pristup i korištenje društvenih mreža.
Shodno navedenom, najraniju objavu tvrdnje da je zaštita djece od seksualnog sadržaja u Evropskoj uniji od sada kršenje ljudskih prava, koja se naslanja na presudu Suda pravde EU, ocjenjujemo kao lažnu vijest. Presuda ništa takvo nije pokazala, već je ustanovila da odredbe mađarskog zakona kojim se nominalno štite djeca od seksualnog sadržaja nisu u skladu sa zagarantovanim temeljnim pravima Evropske unije kojim se zabranjuje diskriminacija. Kasnije objave ove tvrdnje dobijaju ocjenu prenošenje lažnih vijesti.
Navode koji upućuju na zaključak da je Mađarska kažnjena jer je odbila da izlaže djecu "LGBTQ+ sadržaju" u školama ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama i teoriju zavjere. Mađarska je kažnjena jer su zakonom iz 2021. donesene odredbe koje diskriminišu ili stigmatizuju rodne i seksualne manjine. Iste ocjene dobijaju i tvrdnje da je EU naložila Mađarskoj da izlaže djecu "LGBTQ+ sadržaju". Sud je utvrdio da su odredbe zakona koje takve sadržaje zabranjuju diskriminatorne.
(Raskrinkavanje.ba)