Foto: Raskrinkavanje.ba
Indonezijski vulkan Anak Krakatau eruptirao je 6. septembra 2026. godine. Erupcija je bila toliko snažna da se mogla vidjeti iz svemira, a zbog nje je privremeno zatvoreno osam aerodroma u Indoneziji (1, 2). Istog su se dana na društvenim mrežama dijelili snimci koji navodno prikazuju erupciju.
Na Facebook stranici “Donbas info” je 6. septembra 2026. godine objavljen sljedeći prikaz erupcije:
Foto: Screenshot/Facebook
Nekoliko dana kasnije, 8. i 9. septembra, na desetak Facebook i Instagram stranica objavljen je još jedan navodni snimak erupcije, na kojem se vidi vulkan iznad grada (1, 2, 3).
Foto: Screenshot/Instagram stranica Politiko.info
AI i stari snimci
Nijedan od snimaka iz analiziranih objava nije autentičan prikaz erupcije vulkana Anak Krakatau u septembru 2026. Snimak objavljen na Facebook stranici “Donbas info”, predstavljen kao prikaz ove erupcije, prvobitno je objavljen na YouTubeu 2018. godine, gdje je imao 13 miliona pregleda. Prikazuje erupciju vulkana Anak Krakatau iz oktobra te godine, dakle prije osam godina.
Foto: Screenshot/YouTube kanal “Martin Rietze”
Snimak koji prikazuje erupciju vulkana iznad grada dijelio se na društvenim mrežama i u objavama na drugim jezicima. O njemu su već pisali strani fact-checking portali, utvrdivši da je riječ o sadržaju kreiranom pomoću vještačke inteligencije (1, 2).
Naime, nekoliko detalja ukazuje na to da snimak nije autentičan. Prije svega, vulkan Anak Krakatau nalazi se na malom nenaseljenom ostrvu, a ne iznad nekog grada. Osim toga, erupcija se desila po noći, a ne usred dana, kako je to prikazano na viralnom snimku.
Čileanski fact-checking portal Fast Check u svojoj analizi snimka 9. septembra 2026. godine također je istaknuo nekoliko vizuelnih nelogičnosti koje potvrđuju da je riječ o videu kreiranom vještačkom inteligencijom. Naprimjer, u jednom trenutku, nakon panike zbog navodne erupcije, auto “prolazi” kroz nogu jednog od posmatrača na ulici. U drugom trenutku, drugi posmatrač se “udupla” na ekranu dok bježi od erupcije.
Analiza alata za detekciju AI sadržaja Hive Moderation procjenjuje vjerovatnoću da je ovaj snimak kreiran vještačkom inteligencijom na 74%.
Foto: Screenshot/Hive Moderation
Autentičan snimak erupcije iz septembra 2026. godine objavili su mnogi svjetski mediji i on je dostupan, između ostalog, na YouTube kanalu AP-a.
Shodno činjenicama, objave u kojima su snimak erupcije iz 2018. godine i AI snimak predstavljeni kao autentične scene iz 2026. godine ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama.
(Raskrinkavanje.ba)