Manipulativno predstavljanje statistika iz Velike Britanije

Nakon što je gost podcasta “The Joe Rogan Experience” pogrešno protumačio statistike umrlih od Covid-19 u Velikoj Britaniji i vakcinisanih protiv ove bolesti, videosnimak iz podcasta dostigao je popularnost i u našoj regiji.

Ocijenjeni članci
Facebook profili i stranice Manipulisanje činjenicama;

Na Facebook profilu Marija Stojaković je 20. oktobra objavljen videozapis u kojem se govori o statistici “iz dokumenta britanske vlade”, prema kojoj je navodno 70% osoba koje su umrle od Covid-19 vakcinisano dvjema dozama vakcine:

ZAPANJUJUĆA STATISTIKA STIŽE IZ DOKUMENTA BRITANSKE VLADE

Do momenta pisanja analize, ovaj video pregledalo je više od 6.200 ljudi, uz 905 podjela, 350 reakcija i 19 komentara.

Isti videozapis objavljen je također ovdje

Kao gost podcasta “The Joe Rogan Experience”, kojeg vodi američki komičar Joe Rogan, u videozapisu govori američki novinar Alex Berenson. U svom govoru, Berenson navodi kako je više od 70% umrlih od Covid-19 u Velikoj Britaniji vakcinisano objema dozama:

Berenson: Najbolji podaci nam dolaze iz Velike Britanije i Izraela. Ovo moram da ponavljam ljudima jer mnogi ne veruju. U Velikoj Britaniji, vise od 70% onih koji su sada preminuli od kovida su primili dve doze. 

Rogan: 70%?

Berenson: 7 od 10 ljudi, stalno ponavljam jer mnogi ne mogu da poveruju, ali te brojke imamo u vladinim dokumentima. To nije tajna, ovo nije teorija zavere, ovde se ne radi o prici koju je netko cuo od svog rodjaka, vec to pise u dokumentu britanske vlade. Public Health England iz Velike Britanije ako na Guglu ukucate “varijante koje nas brinu” “Velika Britanija - tehnicki brifing”. Evo ovde. Ovo su smrtni slucajevi. Druga doza primljena pre vise od dve nedelje pre uzetog uzorka preminulog. Ovo je od ljudi koji su umrli, potpuno vakcinisani ljudi koji su preminuli. 1.270 potpuno vakcinisanih ljudi koji su umrli od 1.500 u kategoriji iznad 80. [...] Ono sto zelim da svi vide je da vecina ljudi u Velikoj Britaniji koji su umrli u septembru su bili potpuno vakcinisani. 1.270 od 1.500 preminulih je bilo potpuno vakcinisano, u grupi u sedamsedestim godinama, gde je 800 preminulih, 607 bilo potpuno vakcinisano, od 411 preminulih u grupi sa ljudima u sezdesetim je 258 bilo potpuno vakcinisano. Vecina ljudi koji sada od toga umiru su potpuno vakcinisani u Velikoj Britaniji. Ovo su brojke. 

Podcast je objavljen 12. oktobra na Spotify profilu The Joe Rogan Experience.

 

Šta su činjenice?

Velika Britanija je u oktobru zabilježila porast slučajeva Covid-19 uprkos činjenici da je prvu dozu vakcine primilo 86% stanovništva. Samim tim, brojevi koje Berenson spominje u podcastu pridobili su pažnju. Na Full Factu, platformi za provjeru činjenica iz Velike Britanije, 18. oktobra objavljena je analiza o Berensonovim tvrdnjama. 

FullFact navodi dva glavna razloga zbog kojih se podaci o umrlima od Covid-19 uz poređenje vakcinisanih i nevakcinisanih osoba ne mogu analizirati. Kao prvo, navode da ne znamo koliko je zapravo nevakcinisanih osoba, s obzirom na to da se podaci o broju stanovništva prema dobnoj skupini uzimaju prema približnom broju stanovništva. 

A sa stopom vakcinacije, koja je često oko 90% ili više u starijim starosnim grupama, broj stanovništva mora biti jako precizan, u suprotnom, stopa infekcije može se značajno promijeniti.

U svojim izvještajima o nadzoru, PHE (a sada Agencija za zdravstvenu sigurnost Ujedinjenog Kraljevstva, UKHSA) koristi procjene stanovništva iz Nacionalnog sistema upravljanja imunizacijom (NIMS), koje su veće za starije starosne grupe od procjena stanovništva iz Ureda za nacionalnu statistiku. Zbog toga, stopa oboljelih od Covid-19 može izgledati mnogo niža među nevakcinisanim ljudima nego što jeste.

Kao drugi razlog, Full Fact navodi činjenicu da ne znamo na koji način su se vakcinisani i nevakcinisani zarazili. Naprimjer, vakcinisane osobe se mogu osjećati sigurnije zbog vakcine, pa samim tim i imati veću šansu da se zaraze.

Naprimjer, vakcinisane osobe mogu misliti da je manja vjerovatnoća da će dobiti Covid, te stoga preuzimaju veći rizik da mu budu izloženi.

Ako je tako, vakcinisane osobe mogu imati veću “vjerovatnoću” da će se zaraziti Covidom, iako ih sama vakcina u velikoj mjeri štiti.

Naš partnerski portal za provjeru činjenica iz Srbije Raskrikavanje također je pisao o ovoj statistici, nakon što su se na Twitteru počele dijeli slične tvrdnje o broju umrlih u Velikoj Britaniji. 

Tabela na koju se Ned poziva zaista postoji, a pokazuje broj umrlih u periodu od 28 dana od momenta kada su pacijenti testirani pozitivno na Covid-19. 

Kao što se može videti iz tabele, u populaciji preminulih od 18 do 59 godina više je nevakcinisanih koji su umrli, nego vakcinisanih (kolone 4-7). Recimo, od 203 umrlih u grupi 50-59 godina starosti, 101 je bio nevakcinisan, a 88 je bilo onih koji su primili i drugu dozu vakcine. Dakle, više su umirali oni koji su bili nevakcinisani.

Raskrikavanje navodi da se za starije ljude statistika značajno mijenja, pa je tako u populaciji iznad 60 godina umrlo više onih koji su vakcinisani, ali i napominje da se ovi brojevi moraju staviti u kontekst, zbog čega nam je potreban još jedan grafikon pored ove tabele:

Ovaj grafikon pokazuje da je oko 95 odsto ljudi starijih od 80 godina u Velikoj Britaniji dosad vakcinisano drugom dozom, odnosno gotovo svi. Drugim rečima, mnogo je više vakcinisanih starih ljudi nego nevakcinisanih, pa će i broj umrlih vakcinisanih sledstveno tome biti veći nego umrlih nevakcinisanih.

Poslednje dve kolone u prvoj tabeli koje ovi tviteraši ignorišu pokazuju nešto sasvim drugo. Reč je o statistici koja pokazuje stope smrtnosti na 100.000 ljudi - prema toj statistici, koja ove brojeve stavlja u konkretniji kontekst opšte populacije, triput više je umrlo onih koji su bili nevakcinisani.

To se i vidi na drugom grafikonu u ovom dokumentu - da je na 100.000 ljudi mnogo manje umrlih koji nisu bili vakcinisani, naročito među starijima od 60 godina.

Štaviše, u samom izvještaju britanske Agencije za zdravstvenu sigurnost postoji i napomena o interpretaciji grafikona:

U kontekstu visoke stope vakcinisanih u populaciji, čak i sa vrlo efikasnim vakcinama, očekivano je da među vaksinisanima postoji veliki procenat slučajeva, hospitalizacija i smrti, naprosto zato što je veći procenat populacije vakcinisan nego nevakcinisan, a nijedna vakcina nije 100 odsto efikasna.

Samim tim, videozapis ocjenjujemo kao manipulaciju činjenicama

(Raskrinkavanje.ba)

Autorica: Amina Čeliković Objavljeno: 29. 10. 2021 | Zadnji put osvježeno: prije 1 mjesec

Posljednje objavljene analize

Lažna vijest
Lažni poster za nepostojeći film “Omikron varijanta”

Na društvenim mrežama dijeli se poster za film koji se navodno zove “The Om...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Teorija zavjere
Lažna vijest
Ne, u Kanadi ne odvode djecu nevakcinisanih roditelja

Na društvenim mrežama kruži neutemeljena tvrdnja da u Kanadi “odvode djecu...

Lažna vijest Teorija zavjere
Dezinformacija
Klikbejt naslovi o Dodikovom “poniženju” u Rusiji

Izvještavajući o odgovoru Ruske Federacije na pismo dva člana Predsjedništv...

Dezinformacija Klikbejt
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me