Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Instagram profilu “Serbian Times” 17. aprila 2026. godine objavljena je fotografija poznate spisateljice kriminalističkih romana Agathe Christie koja sjedi na balkonu zgrade na Terazijama u Beogradu, prekoputa hotela “Moskva” i “Balkan”. Na fotografiji je ispisano da je snimljena 1928. godine.
BEOGRAD, 1928. GODINA Agata Kristi uživa u pogledu na Terazije
Foto: Screenshot/Instagram
U opisu objave navedeno je da se jedna od ključnih scena u zapletu romana “Ubistvo u Orient Expressu” odvija u Jugoslaviji, jer je spisateljica bila oduševljena tom zemljom.
Objava je u vrijeme pisanja ove analize imala više od osam hiljada interakcija na Instagramu. Istu sliku pronašli smo u još jednoj objavi na Facebooku i Instagramu, uz tvrdnju da je snimljena 1930. godine u Beogradu.
AI manipulacija
U opisu objave Instagram profila “Serbian Times” kao izvor je naveden X profil “@alexbelgrade”. Na tom smo profilu pronašli objavu iste slike Agathe Christie od 16. aprila 2026. godine, uz opis na engleskom jeziku u kojem se navodi da je Agatha Christie posjetila Jugoslaviju prvi put 1928. godine putujući u Simplon-Orient Expressu. U objavi se ne navodi, međutim, da je fotografija autentična. Zapravo je označena kao slika “napravljena uz pomoć AI-ja”.
Foto: Screenshot/X
Osim toga što ova oznaka upućuje na to da je fotografija djelo vještačke inteligencije (AI), na fotografiji se mogu uočiti još neke nelogičnosti koje ukazuju na to da nije autentična.
Foto: Raskrinkavanje/X
Agatha Christie rođena je 1890. godine i 1928. godine imala je 38 godina. U toj dobi spisateljica je izgledala značajno mlađe. Također, na krovu Hotela “Moskva” na lijevoj strane fotografije nalazi se znak na kojem je ispisano “Beograd” latiničnim i ćiriličnim pismom. Dvadesetih godina prošlog stoljeća između tornjeva na krovu hotela nije bilo nikakvog napisa.
Hotel “Balkan”, koji je na fotografiji desno od Hotela “Moskva”, u prikazanom obliku nije bio izgrađen 1928. godine. Te je godine na tom mjestu bio stari, dosta manji Hotel “Balkan”, koji je 1935. godine srušen, a na njegovom mjestu napravljena zgrada Hotela “Balkan”, koja i danas stoji na uglu ulica Terazije i Prizrenska.
Reklamni znak Hotela “Balkan” na fotografiji s Agathom Christie ne nalazi se na zgradi tog hotela, već desno, prema Knez Mihajlovoj ulici, na zgradi tadašnjeg osiguranja “Jugoslavija”. Danas se u toj zgradi nalazi Hotel “Zepter”.
Suprotno navodima iz Instagram objave, na dnu fotografije navedeno je da je slika “nastala” u Beogradu 1930. godine, što upućuje na još jednu nedosljednost.
Fotografija je, dakle, nastala pomoću vještačke inteligencije. Detaljnija analiza upućuje na to da je nastala najvjerovatnije spajanjem ove stare fotografije terazijskog trga i fotografije Agathe Christie u Bagdadu iz pedesetih godina prošlog stoljeća.
Lijevo: Nacionalna biblioteka Srbije; desno: The Christie Archive Trust
Iako fotografija s društvenih mreža ne prikazuje Agathu Christie u Beogradu 1928. godine, postoje zapisi da je ona tada putovala kroz Jugoslaviju upravo vozom Simplon-Orient Express. To njeno prvo samostalno putovanje vozom Orient Express bilo je jedna od inspiracija za kriminalistički roman “Ubistvo u Orient Expressu”, koji je izdala 1934.
Vještačka inteligencija sve se češće koristi za “doradu” stvarnih snimaka iz prošlosti, tako da izgledaju kao prikaz potpuno drugih događaja. Cilj takvih manipulacija može biti dezinformisanje javnosti, ali i jednostavno privlačenje pažnje i klikova.
Budući da fotografija britanske spisateljice u Beogradu 1928. godine nije autentična, nego je napravljena pomoću vještačke inteligencije, najraniju objavu fotografije bez takve napomene ocjenjujemo kao lažnu vijest. Druge objave dobijaju ocjenu prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)