Foto: Flickr, Ken Lund
Na Facebooku je 23. marta 2026. godine podijeljena objava u kojoj se tvrdi da podaci američkih Centara za kontrolu bolesti (CDC) potvrđuju da novorođenčad umiru jer su im majke bile vakcinisane protiv infekcije Covid-19. U objavi se navodi da je američka savezna država Mississippi zbog toga proglasila javnozdravstvenu krizu. Također se tvrdi da ovaj “trend” zapravo odražava ranije primijećenu smrtnost među odraslima koji su vakcinisani protiv Covid-19. Osim što se tvrdi da su smrtonosne, insinuira se da mRNA vakcine protiv Covid-19 mijenjaju genom, odnosno da se genetski “prenose” na potomstvo.
Foto: Screenshot/Facebook
Iste tvrdnje dijelile su se i na drugim Facebook profilima krajem marta (link). Izvor ovih tvrdnji je tweet Nicholasa Hulschera, američkog antivakcinacijskog aktiviste koji je i ranije dijelio dezinformacije o vakcinama (1, 2).
Stopa smrtnosti novorođenčadi u Mississippiju
Američka savezna država Mississippi je u augustu 2025. godine proglasila javnozdravstveno vanredno stanje zbog visoke stope smrtnosti novorođenčadi, tada najviše u SAD-u. Stopa smrtnosti dosegla je brojeve kakvi nisu viđeni već deceniju 2024. godine, kada je porasla na 9,7 smrti na 1.000 rođenja. U 2020. iznosila je 8,3 smrtna slučaja na 1.000 rođenja.
Postoji nekoliko uzroka visoke stope smrtnosti novorođenčadi u ovoj saveznoj državi, koja se s ovim problemom bori godinama. Smrti novorođenčadi najčešće su uzrokovane kongenitalnim deformacijama, sindromom iznenadne smrti dojenčadi (SIDS), prijevremenim porođajem i niskom porođajnom težinom, što je skladu s podacima CDC-a o uzrocima smrtnosti novorođenčadi širom SAD-a. Veća stopa smrtnosti novorođenčadi u Mississippiju u odnosnu na nacionalni prosjek pripisuje se primarno historijskom nedostatku adekvatne zdravstvene njege za trudnice i porodilje. Kako se navodi u članku CNN-a iz augusta 2025. godine, u gotovo pola svih okruga u Mississippiju ne postoje bolnice ili zdravstvene ustanove koje nude akušersku njegu, odnosno nema zdravstvenih radnika koji obavljaju akušerske usluge. Proglašenje vanrednog stanja u praksi bi nadležnima trebalo omogućiti da se efikasnije mobilizuju i iznađu neophodne resurse za rješavanje ovog problema.
CNN je u augustu 2025. prenio saopštenje o proglašenju vanrednog stanja i izjavu šefa Državne zdravstvene službe u Mississippiju dr. Dana Edneyja:
„Poboljšanje zdravlja majki najbolji je način za smanjenje smrtnosti dojenčadi“, rekao je Edney.
„To znači bolji pristup prenatalnoj i postporođajnoj njezi, jaču podršku zajednice i više resursa za majke i bebe. Zdrave žene u reproduktivnoj dobi imaju veću vjerovatnoću da imaju zdrave trudnoće, što zauzvrat dovodi do zdravijih beba.“
Osim od ranije prisutnih uzroka, studija koju je 2025. godine objavila Škola javnog zdravstva “John Hopkins” Bloomberg pokazuje da je do porasta smrti novorođenčadi u Americi dovela i zabrana abortusa u mnogim saveznim državama.
Naime, u junu 2022. godine, Vrhovni sud SAD-a oborio je presudu “Roe v Wade” iz 1973. godine koja je garantovala pravo na abortus na nacionalnom nivou. Ovo je omogućilo saveznim državama da donose vlastite zakone o abortusu, što su mnoge iskoristile da uvedu zabrane. Mississippi je uveo gotovo potpunu zabranu abortusa, osim kada je riječ o spašavanju života majke ili ako je trudnoća rezultat silovanja ili incesta. To znači da abortus nije dozvoljen ni u slučajevima kada se otkrije da plod ima teške kongenitalne deformitete i da nije izgledno da će preživjeti porod ili nedugo nakon poroda. Kako je prikazano u spomenutoj studiji, to posljedično dovodi do porasta smrtnosti novorođenčadi u saveznim državama koje imaju takve zakone.
U kombinaciji s drugim faktorima, ovo bi moglo objasniti povećanu stopu smrtnosti novorođenčadi u Mississippiju proteklih nekoliko godina.
Mitovi o mRNA vakcinama protiv Covid-19
U analiziranim Facebook objavama o visokoj stopi smrtnosti novorođenčadi u Mississippiju ova javnozdravstvena kriza pripisana je vakcinaciji protiv Covid-19, uz navode da to potvrđuju podaci CDC-a.
Prije svega, američki Centri za kontrolu i prevenciju bolesti nikada nisu iznijeli takve tvrdnje (1, 2, 3). Pripisivanje smrtnosti novorođenčadi vakcinama protiv Covid-19 potpuno je besmisleno kada se uporede podaci o stopi vakcinacije i stopi smrtnosti novorođenčadi u različitim američkim saveznim državama.
Naprimjer, Massachusetts, New Hampshire i New Jersey su tri savezne države koje imaju najnižu stopu smrtnosti novorođenčadi u SAD-u, a sve tri su imale značajno veću stopu vakcinacije protiv Covid-19 u odnosu na Mississippi (link). Stopa vakcinacije protiv Covid-19 u Mississippiju je zapravo bila prilično niska.
Dakle, iz samih je brojki jasno da ne postoji korelacija između vakcinacije protiv Covid-19 i stope smrtnosti novorođenčadi, jer države koje su imale znatno veću stopu vakcinacije ujedno imaju i znatno manju stopu smrtnosti novorođenčadi od Mississippija.
Osim toga, ne postoje nikakvi naučni dokazi da mRNA ili bilo koje druge vakcine protiv Covid-19 mogu dovesti do smrti novorođenčadi čije su majke vakcinisane. Proteklih godina objavljena su dva velika naučna istraživanja koja su provedena u Švedskoj, Norveškoj i Kanadi, a koja su pratila ishode trudnoće i porođaja kod stotina hiljada žena koje su se vakcinisale protiv Covid-19 u trudnoći (1, 2). Nijedna od njih nije pokazala da su vakcine dovele do smrtnih ishoda kod novorođenčadi, već su rezultirale zaključcima da je vakcinacija protiv Covid-19 dovela do smanjenog rizika od smrti ili drugih opasnih zdravstvenih problema kod novorođenčadi.
Osim tvrdnji o vakcinama protiv Covid-19 i smrtima novorođenčadi, u Facebook objavama tvrdi se i da su vakcine dovele do “viška smrti” kod odraslih te da mRNA vakcine mijenjaju genom.
Izmišljeni navodi o višku smrtnosti uzrokovanom vakcinacijom protiv Covid-19 dijele se u antivakcinacijskim krugovima već nekoliko godina, o čemu je Raskrinkavanje već pisalo u analizi koju možete pročitati ovdje. Ne postoje apsolutno nikakvi dokazi da su vakcine uzrokovale stope smrtnosti više od očekivanih, odnosno da je vakcinacija uzrokovala “talase umiranja”, kako se tvrdilo (1, 2).
Također, mRNA vakcine ne mijenjaju DNA pa se ni ne “prenose” tako na novorođenčad. Riječ je o vakcinama koje se baziraju na molekuli ribonukleinske kiseline, odnosno RNA. Naš genetski materijal nalazi se u molekuli deoksiribonukleinske kiseline (DNA), koju vakcine protiv Covid-19 ni na koji način ne mijenjaju. Samim je tim tvrdnja o prenošenju genetskog materijala “mRNA vakcine” na potomstvo apsurdna.
Shodno činjenicama, prvu objavu tvrdnje da je vakcinacija protiv Covid-19 uzrokovala porast stope smrtnosti novorođenčadi u Mississippiju ocjenjujemo kao lažnu vijest. Istu ocjenu dajemo i tvrdnjama da je vakcinacija protiv Covid-19 dovela do viška smrtnosti kod odraslih te da ove vakcine mijenjaju DNK. Drugim objavama dajemo ocjenu prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)