Foto: Raskrinkavanje.ba
Iranska revolucionarna garda je 1. marta 2026. godine objavila da je nakon početka izraelsko-američkog rata protiv Irana pogodila američki nosač aviona USS “Abraham Lincoln” s četiri balističke rakete. Dan poslije ove vijesti, 2. marta, na Facebooku je podijeljen snimak broda u plamenu uz informaciju da je “uništen” nosač “Abraham Lincoln” i hashtag “Iran”.
Foto: Screenshot/Facebook
Snimak je u vrijeme pisanja ove analize imao više od 115.000 pregleda, a objava je zabilježila i više od 2.200 interakcija. Identičnu objavu pronašli smo na još jednom Facebook profilu.
Osim ovih objava, 1. marta 2026. godine na jednoj Facebook stranici podijeljena je fotografija eksplozije na nosaču aviona, također uz tvrdnju da prikazuje nosač “Abraham Lincoln” pogođen s četiri iranske rakete.
Foto: Screenshot/Facebook
Ova je objava ostvarila značajne interakcije, uključujući više od 1.400 “lajkova” i komentara te 50 dijeljenja na Facebooku.
Šta su činjenice?
Snimak iz analizirane objave ne prikazuje požar na američkom nosaču aviona USS “Abraham Lincoln” (CVN 72) niti ima veze s eskalacijom na Bliskom istoku, koja je počela američko-izraelskim napadima 28. januara 2026. godine, utvrdio je portal Lead Stories u svojoj fact-checking analizi.
Isti snimak objavljen je 23. juna 2025. godine, uz jednako netačne navode o gađanju američkog nosača aviona u Crvenom moru. Tada su Izrael, Sjedinjene Američke Države i Iran razmjenjivali raketne napade u sukobu poznatom kao “Dvanaestodnevni rat”. U tom periodu nije bilo potvrda da je neki američki nosač aviona pogođen u Crvenom moru.
Foto: Ranija objava identičnog snimka/Screenshot, Facebook
Lead Stories navodi da nije sa sigurnošću moguće utvrditi tačan izvor snimka. Postoji mogućnost da je snimak nastao u vojnoj simulaciji “Arma 3”, koju je razvio studio Bohemia Interactive. Pretraga kadrova iz snimka također nije dala rezultate koji bi potvrdili izvor.
Osim portala Lead Stories, analizom snimka zapaljenog broda koji se dijelio u kontekstu rata na Bliskom istoku bavili su se i fact-checking portali France24 i Myth Detector.
Američka centralna komanda (CENTRECOM) je u objavi na X-u 1. marta 2026. godine ocijenila navode Iranske revolucionarne garde o gađanju nosača aviona kao lažne. Naveli su da se iranske rakete nisu “ni približile” nosaču. Američka centralna komanda je 3. marta objavila snimak s nosača aviona USS “Abraham Lincoln” koji, kako je u opisu navedeno, “pruža podršku operaciji ‘Epski bijes’”, odnosno napadima na Iran. Snimak je navodno nastao 3. marta, a lokacija nije otkrivena.
U saopćenju iranskog Korpusa revolucionarne garde (IRGC), kojeg su mediji prenijeli 13. marta, ponovo je navedeno je da je napad raketama i dronovima nanio značajnu štetu američkom nosaču aviona USS Abraham Lincoln. Američka vojska zasada nije komentarisala ove tvrdnje, navodi se.
Kada je riječ o izvoru fotografije eksplozije na nosaču aviona objavljene 1. marta, nismo ga uspjeli pouzdano utvrditi. Postoji mogućnost da je fotografija preuzeta iz neke vojne simulacije ili da je napravljena pomoću vještačke inteligencije.
Ipak, izvjesno je da ne prikazuje nosača aviona USS “Abraham Lincoln”. To je najlakše uočiti po obliku i položaju komandnog i upravljačkog mosta. Na brodu s fotografije, most se nalazi na krmi (zadnjem dijelu broda) i postavljen je centralno, što je raspored karakterističan za neke teretne brodove.
Foto: Položaj upravljačkog i komandnog mosta na fotografiji iz objave
Nasuprot tome, komandni i upravljački most nosača aviona USS “Abraham Lincoln” izveden je u obliku tornja i smješten je na desnoj (eng. starboard) strani broda. S obzirom na orijentaciju broda na fotografiji, taj bi toranj morao biti vidljiv na njenoj lijevoj strani, što ovdje nije slučaj.
Foto: Položaj upravljačkog i komandnog mosta na nosaču aviona USS “Abraham Lincoln”/Izvor: NARA & DVIDS Public Domain Archive
Prema tome, može se zaključiti da brod prikazan na fotografiji, bez obzira na to da li je riječ o stvarnoj sceni, kadru iz vojne simulacije ili slici generisanoj pomoću vještačke inteligencije, nije nosač aviona USS “Abraham Lincoln”.
Shodno navedenom, najranije objave snimka broda u plamenu i slike eksplozije na nosaču aviona u kontekstu informacija o napadu na nosač USS “Abraham Lincoln” ocjenjujemo kao lažnu vijest. Druge objave ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)