Viralni snimak ne prikazuje “hapšenje afroameričkog FBI agenta”, iako to tvrdi više od 30 medija

Ova analiza je označena kao: Preko margine

Više od 30 portala u regionu u roku od 24 sata prenijelo je članak u kojem se tvrdi da je američka policija tokom aktuelnih protesta, “greškom uhapsila afroameričkog FBI agenta”. Samo dva portala objavila su članke o tome da priča - nije tačna.

Ocijenjeni članci
N1.RS Lažna vijest; Demantirano; Nova.rs Prenošenje lažnih vijesti; Avaz Prenošenje lažnih vijesti; Srpska info Prenošenje lažnih vijesti; RTV BN Prenošenje lažnih vijesti; 021.rs Prenošenje lažnih vijesti; Vaseljenska Prenošenje lažnih vijesti; Vijesti-X Prenošenje lažnih vijesti; CMD Prenošenje lažnih vijesti; eBrčko Prenošenje lažnih vijesti; Tuzlanski Prenošenje lažnih vijesti; Demantirano; Alternativna televizija Prenošenje lažnih vijesti; Kakanj-X Prenošenje lažnih vijesti; Nezavisne Prenošenje lažnih vijesti; Alo Prenošenje lažnih vijesti; Zvornik Danas Prenošenje lažnih vijesti; NSPM Prenošenje lažnih vijesti; Glas Javnosti Prenošenje lažnih vijesti; Cazin net Prenošenje lažnih vijesti; Insajder Prenošenje lažnih vijesti; Buka Prenošenje lažnih vijesti; Demantirano; Facebook profili i stranice Prenošenje lažnih vijesti; Bljesak Prenošenje lažnih vijesti; Demantirano; N1 Prenošenje lažnih vijesti; Demantirano; Srbija danas Prenošenje lažnih vijesti; Informer Prenošenje lažnih vijesti; Facebook profili i stranice Prenošenje lažnih vijesti; Demantirano; Novo Prenošenje lažnih vijesti; Facebook profili i stranice Prenošenje lažnih vijesti; Demantirano; Facebook profili i stranice Prenošenje lažnih vijesti; Demantirano; Prnjavor Live Prenošenje lažnih vijesti; Info Brčko Prenošenje lažnih vijesti; Prijedor24 Prenošenje lažnih vijesti; Facebook profili i stranice Prenošenje lažnih vijesti;

U SAD-u već nekoliko dana bukte masovni anti-rasistički protesti koji su počeli zbog ubistva Afroamerikanca Georga Floyda od strane policajca u gradu Minneapolisu. Među bezbrojnim vijestima o protestima, koji su do sada odnijeli i nekoliko ljudskih života, našla se i jedna viralna dezinformacija.

Portal N1 Srbija objavio je prvog juna članak koji govori da je policija u SAD “greškom uhapsila agenta FBI”. U članku se tvrdi da je policija na Floridi “rutinski uhapsila crnca u crvenoj majci” za kojeg se ispostavilo “da se radi o Aleksu Hatenu, agentu FBI”. Navodi se i da je kamera uhvatila trenutak prije nego su policajci “privedeni”. U članku, koji navodimo u cjelosti, nije naveden izvor informacije, niti se objašnjava zbog čega su policajci privedeni:

Policija na Floridi greškom uhapsila afroameričkog agenta FBI
Dok rasni nemiri potresaju SAD, policija pravi nove greške, koje produbljuju nepoverenje Afroamerikanaca.
Nadležni se pravdaju da nije moguće u kratkom vremenu promeniti navike i ponašanje 800 hiljada policijskih službenika.
Lokalna policija u Karabelu na Floridi rutinski je uhapsila crnca u crvenoj majci.
Pre stavljanja lisica nije mu proveren ni identitet. A onda je došlo do preokreta. Kad su na njegovo insistiranje iz njegovog džepa izvadili legitimaciju, ustanovili su da se radi o Aleksu Hatenu, agentu FBI.
On je bio na zadatku prikupljanja činjenica o korupciji na ruralnom jugo-zapadu Floride.
Ubrzo je oslobođen, ali kamera na telu policajaca zabeležila je trenutak kada agent uzima legitimacije policajaca i njihovog šefa pre nego što su privedeni.

Iako je većina portala navela da je osoba sa snimke policajcima “uzela legitimaciju”, neki su naveli i eksplicitnu tvrdnju o tome da je osoba policajcima “uzela značke”. 

Ubrzo je oslobođen, ali kamera je zabilježila trenutak kada agent uzima značke policajaca i njihovog šefa.

U članak je uvršten video snimak koji kruži Twitterom i koji prikazuje scenu koja uglavnom odgovara onome što je opisano u tekstu, ali se na njemu ne vidi nikakva FBI legitimacija, niti trenutak “privođenja policajaca”. 

Portal Nova RS ubzo je prenio identičan članak, a istog dana su to uradili i Buka, Srbija Danas, Nezavisne, 021, NSPM, Vaseljenska, CDM i Glas javnosti. 

Dan kasnije članak je objavio i potal N1 BiH, ali i još tridesetak potala u regiji, uključujući Dnevni avaz, Alo, RTVBN, ATVBL, Srpska info, eBrčko, Zvornik danas, Cazin (.net), Bljesak, Prijedor24, Prnjavor live i druge.

Isti video snimak, uz isti opis, objavljen je i na Facebook stranicama Nova Bosna, Sandžak haber, The District Times, Balkan ciganluk, Đetić i Konflikt

Šta su činjenice?

Snimak koji je priložen uz članak N1 i drugih portala, nije nastao tokom aktuelnih protesta, već prije godinu dana. Takođe, na njemu se ne vidi “hapšenje FBI agenta”, niti sam snimak prikazuje cijeli događaj. To su već 2. juna objavili i portali Oslobođenje i Nedeljnik:

(VIDEO) Na viralnom videu hapšenja nije FBI agent (Oslobođenje)

Ne, policija u Mineapolisu nije uhapsila FBI agenta, a ni snimak nije ovogodišnji: Dva kruga zamene identiteta (Nedeljnik)

Ono što se na snimku može vidjeti je epilog incidenta u kom dva policajca zaista jesu bez ikakvog razloga stavila lisice čovjeku koji nije prekršio zakon i koji im je više puta rekao da je to što rade “racial profiling” - neutemeljeno kriminalno profiliranje osobe na osnovu rase. 

O tome da na snimku nije FBI agent i da je u pitanju događaj iz 2019. godine, pisalo je nekoliko portala za provjeru činjenica širom svijeta, uključujući Snopes, Malditu, Boom, NZ Herald i druge. U člancima ovih portala navodi se i da je na zvaničnoj stranici grada Rochester u Minesoti objavljeno pojašnjenje u vezi viralnog video snimka, u kojem se također demantuju netačne tvrdnje iz medija. Duži snimak incidenta se može pogledati ovdje i on potvrđuje navode date na stranici grada Rochester. 

Na snimku se može čuti kako “uhapšeni” muškarac više puta ponavlja da nije osoba koju policajci traže i da će se u to uvjeriti kada vide njegove lične dokumente. Nakon što su izvadili njegove isprave iz džepa, on, kao i osoba koja snima scenu, ponavljaju policajcima “Imate pogrešnog čovjeka”. Zatim, nakon što su mu lisice skinute, traži da razgovara sa njihovim nadređenim i da mu pokažu svoje dokumente zbog neopravdanog privođenja i, kako je ranije naveo, maltretiranja. Ni u jednom trenutku niko ne spominje da muškarac posjeduje “legitimaciju FBI”, niti se vidi da policajcima “oduzima značke”, kako su to naveli neki portali. Ono što se na kraju snimka vidi jeste da muškarac od policajaca uzima vizitke sa informacija o njihovom identitetu, da bi ih, kako sam kaže, naknadno mogao prijaviti. 

Članci Oslobođenja i Nedeljnika, koji sadrže tačne informacije o ovom snimku, pozivaju se na fact-check koji je 1. juna objavio Reuters. U svojoj analizi, Reuters je također utvrdio da je video nastao još 2019. godine, te da osoba na snimku, kojoj su policajci stavili, a zatim skinuli lisice, nije FBI agent. Oslobođenje piše:

Videozapis koji se pojavio tokom protesta u SAD, na kojem je prikazano hapšenje afroamerikanca postao je za vrlo kratko vrijeme viralan na svim društvenim mrežama.
Razlog za to je opis videa koji kaže da su policajci uhapsili pogrešnu osobu za koju se ispostavilo da je FBI agent. Dio ovog naslova je tačan, a to je da su policajci pogriješili identitet osobe, ali on nije FBI agent.
Također, videozapis je nastao 2019. godine, prenosi Reuters.  (...)
Različiti postovi na društvenim medijima zaključili su da je u pitanju agent FBI-a. Međutim, policijska uprava u Rochesteru potvrdila je Reutersu da „Suprotno glasinama na društvenim medijima, ova osoba nije agent Federalnog istražnog biroa (FBI). Rochester policija je također potvrdila da se incident dogodio 1. juna 2019."

Demantij priče, objavljen na Oslobođenju i Nedeljniku, prenio je samo portal Novi

Nijedan od preko 30 portala koji su za manje od 24 sata prenijeli prvobitnu pogrešnu informaciju, nije prenio ove članke, niti ispravio pogrešne informacije prije nego što smo ih kontaktirali. Zanimljivo je i to da je više portala od svojih čitatelja/ki na društvenim mrežama dobijalo komentare sa linkovima na fact-checkove objavljene na našem ili na engleskom jeziku, većinom istog dana kada su objavili samu ovu dezinformaciju. 

Raskrinkavanje je kontaktiralo sve portale koji su objavili članke sa tvrdnjama da snimak prikazuje hapšenje FBI agenta i da su policajci nakon toga “privedeni”. Odgovor smo dobili od portala N1 BiH, koji je ispravio prvobitni članak i objavio novi u vidu demantija. Ispravku je objavio i portal Info Brčko, dok je portal Bljesak uredio prvobitni članak.

U svom upitu svim medijima, priložili smo linkove na ispravne informacije, to jest na članke koji opovrgavaju tvrdnje da je na snimku FBI agent. Ipak, od portala Prijedor 24 zaprimili smo odgovor koji je glasio “Ne znamo kakve analize, mi smo objavili video snimak koji to potvrdjuje”. 

Od redakcije portala Novo (.hr) smo, pak, dobili odgovor koji glasi “Tako je, radi se o staroj snimci iz 2019. što potvrđuje jedan od komentara ispod članka na našem FB profilu”.  

Članak portala N1 Srbija, u kom je prvi put na našem jeziku objavljen netačan opis video snimka iz 2019. godine, ocjenjujemo kao lažnu vijest, dok sve druge članke ocjenjujemo kao prenošenje lažne vijesti. 

S obzirom da su portali N1 BiH, Info Brčko i Bljesak objavili nove članke, to jest uklonili i/ili uredili prvobitno objavljene članke sa netačnim informacijama, za to dobijaju i ocjenu demantirano. 

(Raskrinkavanje.ba)

Autor: Emir Zulejhić Objavljeno: 03. 06. 2020 | Zadnji put osvježeno: prije 5 mjeseci

Posljednje objavljene analize

Lažna vijest
Mišljenje i znanje nisu isto: Činjenice o mutacijama virusa, upotrebi zaštitnih maski i vakcinama

U svom opasnom pohodu na nauku i razum, sada već prominentna teoretičarka z...

Lažna vijest Pseudonauka Teorija zavjere
Dezinformacija
Utrka za Senat još neodlučena, u Georgiji Biden imao preko 12.000 glasova više od Trumpa

Na portalu Klix objavljena je vijest o rezultatu ponovnog prebrojavanja gla...

Dezinformacija Greška
Manipulisanje činjenicama
Voda za ispiranje usta ne štiti od bolesti COVID-19 niti liječi njene posljedice

Niz portala u BiH i svijetu se pozvao na rezultate nerecenzirane studije u...

Manipulisanje činjenicama Pseudonauka
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me