Da li NATO pojačava prisustvo u Bosni i Hercegovini?

Pojedini portali su u naslovima svojih članaka ustvrdili da NATO alijansa “pojačava” svoje snage ili prisustvo u BiH. Ipak, vojne snage koje su tokom marta došle u Bosnu i Hercegovinu nije rasporedio NATO, već EUFOR.

Na portalu Slobodna Bosna je 6. marta 2022. godine objavljen članak u čijem se naslovu tvrdi da “NATO pojačava snage u Bosni i Hercegovini”:

NATO POJAČAVA SNAGE U BOSNI I HERCEGOVINI: Stiže novi konvoj oklopnih vozila prema Sarajevu; pogledajte njihov dolazak (VIDEO)

 Isto je i sa člankom koji je nekoliko sati kasnije objavljen na ovom portalu. 

NATO POJAČAVA SVOJE PRISUSTVO U NAŠOJ ZEMLJI: Od sutra iznad BiH borbeni avioni, nemate razloga za brigu

Gotovo identičan članak objavljen je istog dana i na portalima Dnevni avaz, Moj Cazin, Nove-info te na Facebook stranici Drina media. 

Šta su činjenice?

Prvi članak portala Slobodna Bosna odnosi se zapravo na konvoj kopnenih vojnih snaga EUFOR-a, koji je stigao u BiH u prvoj sedmici marta. U samom članku se, za razliku od naslova, ne pominje NATO.

U Sarajevo je i danas stigla kolona EUFOR-ovih oklopnih vozila.
Očevici javljaju da je najmanje 10 oklopnih vozila, 8 kamiona i jedna cisterna na putu za bazu EUFOR-a u blizini Sarajeva.
Podsjećamo, prošle sedmice je u Bosnu i Hercegovinu stiglo 500 vojnika EUFOR-a. Novi vojnici će biti smješteni u kampu Butmir kod Sarajeva.

Drugi članak Slobodne Bosne također govori o vojnim snagama EUFOR-a, ovaj put zračnim:

Nemate razloga za nervozu ako vidite sve više pripadnika EUFOR-a u BiH poručuju nam iz Evropske unije i kažu da je riječ o preventivi. Nakon dodatnih 500 vojnika na kopnu, vojne snage iz Unije odlučile su pojačati prisustvo i na nebu Bosne i Hercegovine. Nema potrebe, kažu, ali ako je bude, dodatnih 2000 pripadnika EUFOR-a ekspresno bi se moglo naći ovdje.
Od sutra će se na nebu iznad Bosne i Hercegovine moći vidjeti francuski vojni mlazni avioni. Komandant programa ALTEA u BiH prihvatio je ponudu Francuske da izvede trenažne letove.

Ni u jednom od pomenutih članaka se, dakle, ne nalaze tvrdnje iz naslova o NATO snagama, odnosno njihovom prisustvu u BiH. Riječ je, zapravo, o EUFOR snagama. 

Evropska unija nema svoju vojsku, a njene vojne operacije obično nose nazive sa prefiksom EU. Tako postoje Snage Evropske unije (European Union Force - EUFOR) ili Pomorske snage Evropske unije (European Union Naval Force - NAVFOR), u zavisnosti od toga da li je operacija kopnena ili pomorska.

Misija u Bosni i Hercegovini, Operacija Althea, postoji od 2004. godine, sa ciljem očuvanja mira u BiH te osiguranja kontinuiranog poštovanja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, poznatijeg kao Dejtonski sporazum.

NATO (North Atlantic Treaty Organization) je politički i vojni savez koji u vrijeme pisanja ove analize broji 30 zemalja članica. NATO je, prije postojanja EUFOR Althea misije, takođe imao svoju misiju u BiH. SFOR (Stabilisation Force) je bila vojna misija kojom je komandovao NATO, a koja je trajala od decembra 1996. do decembra 2004. Kako se navodi na zvaničnoj stranici NATO-a, umjesto SFOR-a, NATO je uspostavio vojni štab (NATO Headquarters Sarajevo) sa primarnim zadatkom pružanja pomoći u reformi odbrane i drugim obavezama preuzetim u okviru programa Partnerstvo za mir (PfP).

Nakon što je NATO prekinuo SFOR misiju, Evropska unija odlučila je pokrenuti svoju misiju u BiH - Operaciju Althea. NATO Štab Sarajevo pruža dogovorenu podršku EUFOR-u u skladu sa odredbama sporazuma između NATO-a i EU pod nazivom Berlin Plus, te je zadržao određena ovlaštenja i odgovornosti u skladu sa Dejtonskim sporazumom.

Termin Berlin Plus odnosi se na paket sporazuma između NATO-a i EU, a zasnovan je na zaključcima donesenim na NATO samitu u Washingtonu, održanom 1999. godine. Kako Radio Slobodna Evropa navodi u članku od 4.3.2022. godine, prema sporazumu Berlin Plus, “zemlje članice Evropske unije i NATO-a imaju i rezervne snage za Misiju EUFOR Althea i izvan granica Bosne i Hercegovine, a razmještene su širom Evrope (Over-the-Horizon Reserve Forces).”

Dakle, vojne snage kojima raspolaže Operacija Althea dolaze iz zemalja EU i NATO-a, ali NATO nije taj koji raspoređuje snage u Bosni i Hercegovini, već Evropska unija. BiH, takođe, nije članica NATO alijanse.

Prema saopštenju koje je 24. februara 2022. godine objavljeno na zvaničnoj stranici Operacije Althea, u BiH je planirano slanje “približno 500 pripadnika/ca EUFOR-ovih rezervi stacioniranih izvan Bosne i Hercegovine”. Ova vojska će, navodi se, biti raspoređena kao mjera predostrožnosti, “kako bi ojačale postojeće snage”. U saopštenju se ističe da će pripadnici/e ovih rezervi biti iz Austrije, Bugarske, Rumunije i Slovačke. U samom saopštenju se ne pominje NATO.

Dodatno, Austrija nije članica NATO alijanse. Saradnja Austrije i NATO-a počiva na odredbama Partnerstva za mir (Partnership for Peace - PfP) kom je Austrija pristupila 1995. godine. Dio ove saradnje odnosi se i na očuvanje mira u Bosni i Hercegovini.

Pomenutih 500 vojnika/inja u BiH pristigli su tokom prve sedmice marta, a dolazak konvoja su pomno pratili domaći mediji (1, 2, 3, 4). 

Članak portala Slobodna Bosna, te drugih pomenutih portala, referira se i na obuku koju će mlazni avioni Evropske unije provoditi iznad BiH u sklopu Operacije Althea. U saopštenju koje je na zvaničnoj stranici Operacije Althea objavljeno 5.3.2022. godine navodi se da je komandant ove operacije prihvatio “dobrovoljnu ponudu države Francuske da se iznad BiH u narednim sedmicama izvede nekoliko trenažnih letova mlaznih aviona.” Dakle, riječ je o letovima koje provode snage države Francuske, a NATO se u navedenom saopštenju i ne pominje. 

Shodno činjenicama, tvrdnju da NATO navodno pojačava svoje snage i/ili prisustvo u BiH ocjenjujemo kao dezinformaciju.

Takođe, budući da se, za razliku od naslova, u samim člancima pomenutih portala ne pominje NATO, ove članke ocjenjujemo i kao klikbejt.

Napomena:

11.3.2022: Portal Avaz ispravio je netačne navode u svom članku, te dobija i ocjenu ispravljeno. 

14.3.2022: Portal Slobodna Bosna ispravio je netačne navode u svojim člancima, te dobija i ocjenu ispravljeno. 

(Marija Ćosić i Emir Zulejhić, Raskrinkavanje.ba)

Autorica: Marija Ćosić Objavljeno: 11. 03. 2022 | Zadnji put osvježeno: prije 3 mjeseca

Posljednje objavljene analize

Analiza
Pregled sedmice: Homofobija kao sredstvo političkog obračuna, rat u Ukrajini, i pandemija

Tokom prethodne sedmice raskrinkali smo niz netačnih tvrdnji o Covid-19 i o...

Prenošenje lažnih vijesti
Viralni video eksplozije ruskog projektila je kompjuterska grafika

Društvenim mrežama dijeli se videosnimak za koji se netačno navodi da prika...

Prenošenje lažnih vijesti
Lažna vijest
Lažne nagradne igre na Facebook stranici Vaš Dom

Facebook stranica Vaš Dom u kratkom periodu objavila je nekoliko lažnih nag...

Lažna vijest
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me