Dužina prstiju i preljub - koliko možemo vjerovati izvještavanju o naučnim studijama

Spajanjem nalaza dvije različite studije, britanski tabloid “Daily Mail” je u korelaciju doveo dužinu prstiju kod žena sa njihovim predispozicijama za preljub.

Raskrinkali smo
Klix Dezinformacija; Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka; Edukacija Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka; Paparazzo Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka; N1 HR Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka; Sutra Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka; Index Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka; 24 sata hr Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka; Hayat Manipulisanje činjenicama; Pseudonauka;

Nije rijetkost da naučne studije budu senzacionalistički predstavljene u medijima. Zapravo, senzacija je najčešći razlog njihovog pojavljivanja, ne samo u online izdanjima, već u medijima generalno. Međutim, da bi se od naučne studije napravila zanimljiva priča, mora joj se dati širi kontekst koji javnost razumije, iako to zapravo nema veze sa samim istraživanjem.

Po istom receptu, portal “Daily Mail” je predstavio istraživanje iz novembra 2018. godine nazvano “Veza gena neurohemijskih receptora, omjera 2D:4D, impulsivnosti i kvaliteta veze” u članku nazvanom: “Kako otkriti da li te djevojka vara? Provjerite njezine prste: Naučnici tvrde da je veća vjerovatnoća da će žene s dužim kažiprstom spavati okolo”.

Značajno skraćena verzija tog članka je objavljena na portalu “Klix” 5.12.2018. sa sljedećim naslovom i nadnaslovom:

Studije dokazale
Dio tijela koji otkriva da bi vas žena mogla prevariti

Dalje se u tekstu navodi da riječ o studiji koja je istraživala koje su žene sklone prevarama u braku i vezi:

Studiju u kojoj se istraživalo koje žene su sklonije prevarama u braku i vezi sprovela je Eiluned Pearce s Oxforda. Rezultati ovog istraživanja objavljeni su u časopisu Royal Society Journal.
U istraživanju su mjereni prsti i prikupljanje DNK 247 volonterki koje su istovremeno rješavale psihološke testove i upitnike o svojim ljubavnim vezama, piše Daily Mail.

Članak sa tvrdnjom da dužina prsta dokazuje da je žena sklonija preljubu, sa “Daily Maila” prenijeli su i “Index”, “Hayat”, “24sata” i drugi lokalni i regionalni portali.

Šta se zaista istraživalo

Istraživanje koje je provedeno na Univerzitetu Oxford uključivalo je 247 žena i 227 muškaraca, a rezultati objavljeni u čaropisu “Biology Letters” koje izdaje “Royal Society Journal”.

Oksfordska studija

Za svaki spol, naučnici su ispitali da li postoji posredna veza između gena, skale impulsivnosti i zadovoljstva romantičnom vezom, sa jedne strane i između omjera dužine drugog i četvrtog prsta na lijevoj ruci (omjer 2D:4D) sa druge.

U studiji stoji i da, “iako su rezultati podložni višestrukim nedostacima kod testiranja, ova studija predstavlja preliminarni dokaz da kod žena genetski faktori mogu utjecati i na impulsivnost i na percepciju kvaliteta veza kroz faktore zabilježene omjerom”.

Riječ je o stručnom članku pod nazivom “Associations between neurochemical receptor genes, 2D:4D, impulsivity and relationship quality”.

Najprostije rečeno, istraživanje je podrazumijevalo uzimanje podataka o izloženosti svake osobe androgenim hormonima (hormoni koji određuju muške spolne karakteristike) putem uzimanja uzorka pljuvačke i mjerenjem dužine drugog i četvrtog prsta na lijevoj ruci (omjer 2D:4D). Pored toga svi učesnici su rješavali testove kojima se utvrđivala impulsivnost i zadovoljstvo romantičnim vezama svakog subjekta istraživanja.

Omjer 2D:4D se koristi kao znak izloženosti fetusa androgenima i povezan je sa nizom socio-seksualnih osobina kod ljudi, navodi se u oksfordskoj studiji.

Omjer 2D:4D

2D:4D omjer odnosi se na omjer dužine kažiprsta (2D) i prstenjaka (4D), te se smatra kako ova fenotipska karakteristika predstavlja odnos između prenatalne izloženosti androgenima (primarno testosteronu) i društveno-seksualnih osobina poput dominacije, broja partnera, reproduktivnog uspjeha i veličine porodice, iako je nejasno kako kompleksna interakcija nivoa hormona i genetska ekspresija utječu na omjer i na društveno-seksualne fenotipe.

Odakle “prevara” u svemu tome?

Dakle, cilj predmetne studije nije bio “detektovanje preljubnica”. Taj zaključak je izveden iz reference koja se našla u studiji iz 2018. godine. Naime, u zajedničkom istraživanju Univerziteta Oxford i Univerziteta Northumbria iz 2015. godine pod nazivom “Stay or stray? Evidence for alternative mating strategy phenotypes in both men and women”, predmet istraživanja bio je utjecaj omjera 2D:4D, odnosno hormona, na različite “strategije uparivanja” muškaraca i žena. Studija je, konkretno, ispitivala da li osobe preferiraju dugoročne veze ili više seksualnih/romantičnih partnera i te odgovore poredila sa omjerom 2D:4D kako bi se ustanovilo da li postoji veza između različitih preferencija i omjera dužine prstiju.

U studiji iz 2015. godine, podaci prikupljeni od muškarca i od žena pokazali su da žene nešto više naginju monogamiji (sklonost dugoročnim vezama je oslovljavana kao monogamija) nego promiskuitetu (sklonost kraćim vezama je oslovljavana kao promiskuitetna), dok je kod muškaraca situacija obrnuta. Nalazi studije iz 2015. godine su u oksfordskoj studiji iskorišteni za postuliranje da veći 2D:4D omjer kod žena može biti povezan sa nezadovoljstvom partnerima, što može dovesti do impulsivnog traženja dodatnog ili alternativnog partnera. Odnosno, implicira se da veća impulsivnost (te veći 2D:4D omjer) može biti povezana sa “oportunističkim uparivanjem”.

U oksfordskoj studiji iz 2018. godine navodi se da je riječ o preliminarnim rezultatima, dok se u onoj iz 2015. kaže da na promiskutet utječu desetine društveno-bioloških faktora.

Pogrešno prenošenje pogrešnog zaključka

Dalje u “Klixovom” članku stoji da su žene sa većim prstenjakom češće lezbejke i sklonije prevarama, dok su žene sa dužim kažiprstom “feminiziranije” i nisu sklone preljubu.

Naučnici su utvrdili kako su žene kojima je prstenjak lijeve ruke duži od kažiprsta sklonije prevarama, a ranije su naučnici s Univerziteta u Essexu došli do zaključka da su žene s dužim prstenjakom češće lezbijke.
Žene koje su feminiziranije su zadovoljnije svojim vezama i nisu sklone prevarama.

“Daily Mail” je u jedan članak stavio sve studije o 2D:4D omjeru o kojima je pisao, pa i spomenutu studiju Univerziteta u Essexu koja nema nikakve veze sa ostalim istraživanjima.

Studija “Omjeri dužine prstiju identičnih blizanaca sa neusklađenim seksualnim orijentacijama” iz jula 2018. godine, mjerila je 2D:4D omjer kod jednojajčanih blizanaca (18 ženskih parova, 14 muških parova) različite seksualne orijentacije. Primijećeno je kako je prstenjak kod blizanki biseksualne i homoseksualne orijentacije nešto veći nego kod kod heteroseksualnog para i to samo na lijevoj ruci.

U oksfordskoj studiji iz 2018. stoji da su žene sa dužim kažiprstom bile izložene višem nivou ženskih hormona u maternici, a testovi su pokažali da su u impulsivnije i da nisu zadovoljne vezama. Također se implicira se da veća impulsivnost (te veći 2D:4D omjer) može biti povezana sa “oportunističkim uparivanjem”.

I dok članak sa portala “Daily Mail” iz toga izvodi neutemeljen zaključak, ni takav nije dobro prenesen. “Daily Mail” je “nalaz studije” sažeo u dvije rečenice koji je suprotan onome što je objavljeno na “Klixu”.

Žene sa dužim kažiprstom na lijevoj ruci imaju veće predispozicije za preljub, pokazalo je istraživanje. Otkrića su iznenadila naučnike jer je duži kažiprst bio povezivan sa tipičnim ženskim osobinama

“Daily Mail” je čest izvor informacija na domaćim portalima, no uzimajući u obzir da je riječ o tabloidskom tipu medija, postavlja se pitanje koliko je kredibilno njihovo izvještavanje o naučnim temama. Wikipedia, koja pati od problema nepouzdanosti, 2017. godine je zabranila referenciranje na članke koji su objavljeni na portalu “Daily Maila”.

S obzirom na činjenicu da su članci na temu preljuba nastali kombinacijom više studija, da muškarci, koji su također bili subjekti svih predmetnih studija, nisu spomenuti, te da ni jedna spomenuta studija nije imala za cilj istražiti žene koje su “sklonije prevarama”, svi mediji koji su preuzeli članak sa “Daily Maila” dobit će ocjenu manipulaciju činjenicama i pseudonauka. Pored toga, zbog činjenice da u nadnaslovu “Klixovog” članka stoji “Studije dokazale”, članak na tom portalu ocijenit ćemo i kao dezinformaciju.

(Raskrinkavanje.ba)

Autorica: Biljana Livančić-Milić Objavljeno: 05. 03. 2019 | Zadnji put osvježeno: prije 2 mjeseca

Posljednje objavljene analize

Lažna vijest
Ubijeni ždralovi: Vijest iz Srbije, i to iz 2014. godine

Ždralovi jesu otrovani, ali ne u Bosni i Hercegovini i ne u 2019. godini. Slučaj...

Lažna vijest
Analiza
Pregled sedmice: Dani klikbejta

Proteklu sedmicu na “Raskrinkavanju” obilježili su uglavnom klikbejti....

Klikbejt
Trump poslao Pompea... nigdje

„Slobodna Bosna“ objavila je članak čiji naslov i sadržaj suštinski...

Klikbejt
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me