Gazprom nije objavio snimak u kom Evropi prijeti hladnom zimom

Brojni portali u regionu izvijestili su da je Gazprom objavio snimak u kom najavljuje obustavu isporuke plina i hladnu zimu u Evropi. Ipak, činjenice upućuju na to da iza snimka ne stoji ova ruska kompanija.

Foto: Screenshot, YouTube kanal Sead Numanovic

Na portalu Politički je 6. septembra 2022. godine objavljen članak u kom se tvrdi da je kompanija Gazprom objavila snimak kojim “prijeti Evropi” hladnom zimom. 

Gazprom objavio video-prijetnju Evropi: Smrznut ćete se

U članku se govori o obustavi isporuke plina iz Rusije te se, između ostalog, navodi: 

Ruska državna kompanija za eksploataciju plina i nafte Gazprom objavila je video kojim prijeti Evropi da će se smrznuti. 
(...)
Gazprom u video-poruci sugerira da će Evropljani ostati bez ovog energenta, te najavljuje "ledeno doba".

Članak se poziva na snimak koji je objavljen 6.9. na YouTube kanalu Sead Numanovic. Snimak je na ovom kanalu objavljen uz naslov “gzprom prijetnja”.

Foto: Screenshot, YouTube

Snimak u trajanju od 1:46 počinje kadrom muškarca u radnom odijelu na kom se vidi logo kompanije Gazprom. On zatvara ventil, nakon čega slijede kadrovi gradova pokrivenih snijegom i ledom, zastava Evropske unije i različitih fabričkih postrojenja. Muzička podloga za snimak je pjesma na ruskom jeziku koja nosi naziv “Zima”. 

Različiti domaći portali se u svojim člancima pozivaju na različite objave ovog snimka. Tako su pojedini objavili tweet Antona Gerashchenkoa, savjetnika ukrajinskog ministra inostranih poslova (1, 2). Drugi su se pozvali na Twitter nalog UkraineWorld (1, 2), dok se neki referiraju na objavu snimka s YouTube kanala Itapirkanmaa2 (1, 2).

Isti snimak se uz iste tvrdnje dijelio i društvenim mrežama u regionu.

Šta su činjenice?

Gazprom je energetska kompanija čiji je primarni fokus proizvodnja i prodaja gasa. Sjedište ove kompanije nalazi se u Rusiji. Prema izvještajima iz 2021. godine objavljenim na stranici Statista, Ruska Federacija posjedovala je preko 50% dionica Gazproma. 

Kako objašnjava BBC, nakon što je Rusija 24.2.2022. godine pokrenula invaziju na Ukrajinu, brojne evropske zemlje nametnule su Rusiji različite sankcije. Te sankcije rezultirale su, prema tvrdnjama ruskih zvaničnika/ca, tehničkim problemima koji su onemogućili isporuku dijela gasa evropskim zemljama. S druge strane, zvaničnici/e Evropske unije tvrde da sankcije nisu mogle uticati na tehnički aspekt isporuke gasa. Ipak, prekid isporuke ruskog gasa može u Evropi izazvati velike nestašice i probleme. 

Kompanija Gazprom je početkom septembra, pozivajući se upravo na tehničke probleme, objavila da će do daljnjeg produžiti prekid isporuke Sjevernim tokom 1, što značajno utiče na priliv gasa u Njemačku. 

Odakle snimak potiče?

Navodi da je kompanija Gazprom objavila snimak u kom se Evropi “prijeti” hladnom zimom širili su se i na drugim jezicima. O njima su već pisali Dpa, The Observers i ZDF

Brojni detalji u vezi sa snimkom ukazuju na to da on nije proizvod ruske kompanije. Primarno, snimak nije objavljen na zvaničnim stranicama Gazproma. On se do vremena pisanja ove analize nije nalazio na YouTube kanalu kompanije, na njenim zvaničnim Twitter nalozima (1, 2), niti na zvaničnoj stranici.

Na samom snimku se, takođe, osim na radničkom odijelu na početku snimka, ne vidi logo ove kompanije. Kako se može vidjeti iz ranije objavljenih zvaničnih snimaka Gazproma, u svakom od njih se na samom početku vidi kadar koji prikazuje logo kompanije. 

ZDF navodi da je snimak prvi put objavljen 5. septembra 2022 na Telegram kanalu Беспощадный пиарщик (Besposhchadnyy piarshchik - Nemilosrdni PR). U samoj objavi se kao “autori ideje” navodi grupa "Arthur Khodyrev and Co".

Dan kasnije, 6.9.2022, na istom Telegram kanalu objavljena je poruka u kojoj se navodi da je autor Khodyrev administratorima/kama ovog Telegram kanala poslao snimak te da iza njega ne stoji Gazprom. U objavi se, između ostalog, navodi:

Sam Arthur ovako govori o videu: „Ideja se pojavila nakon nekih vijesti oko Sjevernog toka. Moja jedina veza sa Gazpromom je to što povremeno snimam specijalne reportaže emisija Energetika, koji se emituje na kanalu Rusija 24.”
(...)
Nije bilo scenarija, uradili su to za 3 sata. 
(...)
Autori su Arthur Khodyrev i Ivan Kireev. Da, niko nam nije platio, niko ništa nije naručio. To je naše stvaralaštvo i naš građanski stav. Petersburg drugačije gleda na svijet. U ovom slučaju, s humorom.
(...)
To što se svi pozivaju na autorstvo Gazproma - to je priča za fact-checkere.

Ruski medij Fontanka u članku od 6.9.2022. navodi da je Khodyrev potvrdio za njih da iza snimka ne stoji Gazprom. 

Ipak, sam Khodyrev, kako se navodi i u pomenutoj objavi, ima neke veze sa Gazpromom. On je radio na reportažama koje se, s njegovim potpisom, još uvijek mogu pronaći na stranici Gazproma.

Platforma The Observers pokušala je u više navrata da kontaktira Gazprom, ali je odgovor kompanije izostao. 

Koje kadrove snimak zapravo prikazuje?

Prvi kadar koji prikazuje muškarca u uniformi Gazproma potiče iz promotivnog snimka objavljenog na YouTube kanalu Газпром энерго 9.9.2019. godine, navodi The Observers. Kadar se može vidjeti na 18. sekundi ovog snimka

Foto: Screenshot/observers.france24.com; “Ovdje smo uporedili propagandni snimak (lijevo) i snimak objavljen 9. septembra 2019. na Gazpromovom YouTube kanalu.” 

Kadar muškarca koji zatvara ventil, s početka snimka koji se pripisuje Gazpromu, takođe smo pronašli u istom promotivnom snimku iz 2019, a može se vidjeti na 7:25 minutu.

Ostatak snimka koji se pripisuje Gazpromu nismo pronašli na kanalima ove kompanije. S druge strane, u nekoliko navrata se na snimku može vidjeti logo kompanije The B1M. Dpa navodi:

Ovaj popularni britanski kanal s više od dva miliona pretplatnika/ca snima videozapise o građevinskim projektima. Jedan videosnimak iz B1M, o gasovodu Sjeverni tok 2, izgleda da je bio izvor većine snimaka u ruskom videu.

Na nekim od slika je i dalje logo B1M, a preuzeo ih je kreator ruskog videa. Primjeri su brava (u minutu 0:57 u ruskom videu), Dom u Berlinu (1:03 minuta) i trgovačka ulica (1:07 minuta).
(...)
Slike na vremenskim oznakama 0:25, 0:32, 0:50, 0:54, 1:00 i 1:26 u ruskom videu takođe se mogu naći u videosnimku B1M. Ponekad su čak i u istom redoslijedu. To ne izgleda kao slučajnost.

Foto: Screenshot/observers.france24.com; “Ovo su screenshoti propagandnog snimka koji je pogrešno pripisan Gazpromu. Može se vidjeti logo britanske kompanije The B1M na njima.”

Jedan od kadrova u snimku koji se povezuje sa Gazpromom prikazuje zgradu Lakhta Center u kojoj se nalazi Gazpromovo sjedište. Sam kadar, ipak, originalno potiče iz snimka koji je na YouTube kanalu Лахта Центр (Lahta Centr) objavljen u avgustu 2018. godine. 

Foto: Screenshot/observers.france24.com; “Ovdje smo uporedili propagandni snimak (lijevo) i snimak koji je objavljen 23. avgusta 2018. na YouTube kanalu Lakhta Centra.”

Na kraju, jedan od kadrova u snimku u kom Gazprom navodno prijeti Evropi zapravo uopšte ne prikazuje evropski grad, već Krasnoyarsk u Sibiru. Kadar koji se može vidjeti na 0:16 minutu snimka koji se pripisuje Gazpromu potiče iz videozapisa s kanala Vadim Makhorov, objavljenog u martu 2019. godine, i prikazuje Vinogradovskiy most. Isječak se može vidjeti na 0:24 minutu snimka.

Foto: Screenshot/observers.france24.com; “Ovdje smo uporedili snimak (lijevo) s fotografijama iz Google Street Viewa koje prikazuju Vinogradovskiy most u ruskom gradu Krasnoyarsk.”

Dakle, nema dokaza da je snimak za koji se tvrdi da je objavio Gazprom kao navodnu prijetnju hladnom zimom Evropi zapravo potekao od ove kompanije. Snimak nije objavljen na zvaničnim kanalima kompanije, a njegov autor tvrdi da za kreiranje nije bio plaćen od Gazproma. 

Shodno činjenicama, tvrdnju da je kompanija Gazprom objavila snimak kojim “upozorava” ili “prijeti” obustavom isporuke gasa Evropi, prvi put objavljenu na portalu Politički, ocjenjujemo kao lažnu vijest

Druge objave iste tvrdnje ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti

Napomena:

26.9.2022: Portali Avaz, Net.hr, N1, Klix, Dnevnik (.hr), Radio Sarajevo, 24sata (.hr), Portal Analitika, Jutarnji, Dnevno, Oslobođenje i Ultra trijumf vijesti ispravili su netačne navode u svojim člancima te dobijaju i ocjenu ispravljeno. 

27.9.2022: Portali Pressmedia i Večernji list (.hr) ispravili su netačne navode u svojim člancima te dobijaju i ocjenu ispravljeno. 

(Raskrinkavanje.ba)

Autorica: Marija Ćosić Objavljeno: 23. 09. 2022 | Zadnji put osvježeno: prije 23 sata

Posljednje objavljene analize

Lažna vijest
Nove lažne nagradne igre lažnih Bingo Facebook stranica

Nekoliko Facebook stranica koje oponašaju vizuelni identitet trgovačkog lan...

Lažna vijest
Lažna vijest
Organizacija RAND nije kreirala izvještaj u kom se “planiraju rat i energetska kriza”

Portal Epoha u svom članku tvrdi da je organizacija RAND Corporation autor...

Lažna vijest
Analiza
Kako portali zloupotrebljavaju Istinomjer za političku promociju i diskreditaciju

Fact-checking portal Istinomjer čest je izvor vijesti za bh. portale. Ipak,...

Razabiranje
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me