Izumitelj PCR-a nije tvrdio da se test tom metodom ne može koristiti za dijagnostiku

Izmišljeni citat izumitelja PCR metode Karyja Mullisa, u kome kaže da se PCR test ne može koristiti za dijagnostiku, viralan je na društvenim mrežama. Tokom septembra i oktobra, objavljen je u formi slike na brojnim Facebook stranicama i profilima.

Na profilu Azra Pašić II je 1. septembra 2021. godine objavljena slika na kojoj se vidi izumitelj PCR metode Kary Mullis i njegov navodni citat u kome kaže da se test ovom metodom, koji se koristi za utvrđivanje prisustva virusa SARS-CoV-2, ne može koristiti za dijagnostiku. 

PCR test NIJE alat za dijagnostiku i kreiran je za detaljno proucavanje DNK uzoraka.
Shodno tome NE MOZE se koristiti za dijagnozu infektivnih bolesti.

Identičan citat je tokom septembra i oktobra objavljen na nekoliko Facebook stranica ( 1,2)  i  javnih grupa (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7). Pronašli smo ga i na desetinama privatnih profila, a neke od ovih objava zabilježile su stotine podjela (link, link).

Ova se tvrdnja na Facebooku dijelila i u formi statusa (link, link).

 

Šta su činjenice?
 

Od početka pandemije Covid-19, PCR testovi su predmet različitih dezinformacija. Skeptici su tako tvrdili da su ovi testovi nepouzdani, da nisu namijenjeni detektovanju virusa, da ne mogu razlikovati SARS-CoV-2 od drugih virusa i slično. Promoteri ovih tvrdnji često se pozivaju na izumitelja PCR metode Karyja Mullisa i njegove navodne izjave. 

Kary Mullis je američki biohemičar koji je 1993. godine dobio Nobelovu nagradu za hemiju, i to upravo za izum tehnike polimerazne lančane reakcije, skraćeno PCR. Preminuo je u avgustu 2019. godine, nekoliko mjeseci prije izbijanja pandemije Covid-19. 

Kako smo naveli u ranijim analizama sličnih tvrdnji (1, 2), PCR test je namijenjen dijagnostici i detektovanju infekcije virusima na osnovu utvrđivanja prisustva genetičkih sekvenci koje su specifične za virus koji se traži u uzorku. Upravo to je u patentu iz 1986. godine naveo i Kary Mullis:

Različite zarazne bolesti mogu se dijagnosticirati prisutnošću specifičnih sekvenci DNK u kliničkim uzorcima, karakterističnih za uzročni mikroorganizam. Tu spadaju bakterije, poput salmonele, klamidije i Neisserie; virusi, poput virusa hepatitisa; i paraziti, kao što je plazmodij koji uzrokuje malariju.

Tvrdnja da PCR nije dijagnostičko sredstvo dijeli se i na drugim jezicima, i to uz videosnimak za koji portal The journal.ie navodi da je nastao na jednom od panela 1993. godine. Na ovom panelu je Mullis govorio o svom vjerovanju da se rezultati PCR testa na prisustvo HIV virusa pogrešno tumače kao dokaz da ovaj virus uzrokuje AIDS. Mullis je bio zagovornik teorije da HIV nije uzrok AIDS-a, što je netačno.

Tvrdnja da je Mullis rekao da se PCR test ne može koristiti u dijagnostici je zapravo pogrešno tumačenje onoga što je Mullis zaista izjavio. Tačno je da je rekao da prisustvo virusa ne mora značiti da je osoba bolesna ili da će joj virus naštetiti. No, on je to iznio u kontekstu testiranja na prisustvo HIV virusa, koji kompromituje ljudski imuni sistem i time omogućuje drugim patogenima da se šire u organizmu, uzrokujući bolest. Ipak, to je daleko od tvrdnje da PCR ne treba koristiti za dijagnostiku.

PCR test može detektovati prisustvo genetičkog materijala neaktivnog virusa, tj. može pokazati pozitivan rezultat i kada osoba nije zarazna (u zavisnosti od Ct praga - više o tome smo govorili u ranijoj analizi Raskrinkavanja). Stoga PCR jeste jedan od pokazatelja koji su relevantni za utvrđivanje dijagnoze da li neko ima Covid-19 - ali ne jedini.

U preporukama Svjetske zdravstvene organizacije navodi se da se, pored rezultata testa, u slučaju virusa SARS-CoV-2 moraju uzeti u obzir i drugi faktori.

U analizi objavljenoj 7.7.2020, Faktograf navodi da Mullis jeste tvrdio da se bez kliničke slike ne može tvrditi da je neko obolio zbog virusa, ali da nema potvrde da je ikad javno rekao kako se PCR test ne bi trebao koristiti kao alat u dijagnostici.

Povodom ovih tvrdnji, portal se obratio Ricki Lewis, autorici bloga DNA Science, i virusologu Alanu Dovu. I jedno i drugo su autori članaka o Mullisovom naučnom radu ili, konkretno, o izumu PCR metode. Oni su u odgovorima naveli:

“Čula sam taj citat, ali nemam načina da znam je li to rekao ili ne. Rekla bih da to nikad nije rekao, ili ga je pogrešno shvatio onaj koji ga citira. Teško je pronaći negativne dokaze!”, navodi Lewis u odgovoru na naš upit je li se sretala s tom izjavom i je li ona autentična.

Virolog Alan Dove, koji je za Science pisao članak o 35 godina PCR-a, nam kaže:

“Mullis je rekao puno ludih, pogrešno informiranih stvari tijekom godina. Itko tko ga citira kao vjerodostojan izvor o bilo čemu, osim surfanju, vjerojatno je izvan okvira racionalne rasprave. Možete jednostavno istaći očitu suprotnost između Mullisovog navodnog skepticizma prema PCR-u u dijagnostici i eksplicitnih tvrdnji iz njegovog patentnog zahtjeva, kojim se navodi da je dijagnostika izvediva.”

Faktograf, takođe, ističe da potvrdu autentičnosti citata u kome Mullis navodno tvrdi da se PCR ne može koristiti kao dijagnostičko sredstvo nije moguće pronaći ni u drugim relevantnim izvorima koji su se bavili istorijom i primjenom lančane reakcije polimeraze (PCR), ili Mullisovim doprinosom nauci (Science, Lancet), ali ni na Mullisovoj službenoj web stranici.

Američkom naučniku često se pripisuje i citat s tvrdnjom da PCR ne može detektovati prisustvo virusa, o čemu su pisale brojne fact-checking platforme (1,2,3). Kako su naveli u svojim tekstovima, ovaj citat je najvjerovatnije nastao pogrešnim tumačenjem članka Johna Lauritsena o HIV-u i AIDS-u iz 1996. godine. Ipak, ni autor članka, ni Mullis, na koga se Lauritsen poziva, ne tvrde da test ne može detektovati prisustvo virusa. U pomenutom članku navodi se:

Kary Mullis, koji je dobio Nobelovu nagradu za nauku za izum PCR-a, potpuno je uvjeren da HIV nije uzrok AIDS-a. Što se tiče testova virusnog opterećenja, koji pokušavaju koristiti PCR za utvrđivanje količine virusa, Mullis je izjavio: “Kvantitativni PCR je oksimoron.”

“PCR je namijenjen kvalitativnom identifikovanju supstance, ali po svojoj prirodi nije pogodan za procjenu broja. Iako je uobičajena pogrešna impresija da testovi virusnog opterećenja zapravo broje virus u krvi, oni ne mogu otkriti slobodne, infektivne viruse; samo proteine ​​za koje se u nekim slučajevima pogrešno vjeruje da su jedinstveni za HIV. Testovi mogu otkriti genetske sekvence virusa, ali ne i same viruse”.

Ono što je Lautitsen rekao jeste da test ne otkriva viruse kao takve, ali prisustvo genetičkih sekvenci, karakterističnih za virus, dokaz je prisustva virusa u organizmu od kojeg je uzet uzorak za testiranje.

Dakle, nema dokaza da je izumitelj PCR metode ikada rekao da se PCR test ne može koristiti za dijagnostiku zaraznih bolesti. U patentu ove metode iz 1986. godine, Mullis je tvrdio upravo suprotno. Sve analizirane objave koje sadrže njegov izmišljeni citat dobijaju ocjenu prenošenje lažnih vijesti.

Raskrinkavanje.ba

Autorica: Marija Manojlović Objavljeno: 15. 10. 2021 | Zadnji put osvježeno: prije 3 mjeseca

Posljednje objavljene analize

Prenošenje lažnih vijesti
Manipulativna tumačenja podataka o prijavljenim smrtima nakon primanja Pfizer vakcine

U prva tri mjeseca upotrebe Pfizer vakcine protiv Covid-19 prijavljene su 1...

Prenošenje lažnih vijesti Dezinformacija
Analiza
Pregled sedmice: 9. januar, Đoković i pandemija

U sedmici iza nas, Raskrinkavanje se bavilo dezinformacijama o aktuelnim de...

Lažna vijest
Dezinformacije “Bez pardona”: Novi niz netačnih tvrdnji o Covid-19 iz emisije TV Jadran

Telefonsko uključenje gledateljice u emisiju “Bez pardona” na TV Jadran dij...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Manipulisanje činjenicama Teorija zavjere
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me