Foto: bangkokclickstudio, Magnific
Na Facebooku je 26. aprila 2026. godine objavljen dug status o studiji iz Japana koja je navodno izazvala “veliku zabrinutost” jer je dokumentovala sindrom koji čine nuspojave nakon vakcinacije protiv infekcije Covid-19.
🖥 Nova, opsežna registarska studija iz Japana izazvala je veliku zabrinutost:
Prvi put su na širokom nivou dokumentovani klinički jasno identifikovani slučajevi tzv. „Post-COVID-19 Vaccination Syndrome“ (PCVS) – s ponekad teškim i dugotrajnim simptomima.
Ispitano je 179 pacijenta u 14 klinika.
Rezultat: Ukupno 493 nuspojave – prosečno nekoliko po pacijentu.
⚠️ Najčešći simptomi:
➡️Umor (hronična iscrpljenost)
➡️ „Mentalna nejasnost“ (zbunjenost, problemi s pamćenjem, poremećaji govora, usporenost razmišljanja)
➡️Vrtoglavica
➡️Bol u udovima
Posebno zabrinjavajuće su neurološki simptomi.
⏳ Tok bolesti traje ponekad godinama:
➡️69,4 % simptoma pojavi se unutar prvih 90 dana
➡️12,4 % razvije se tek nakon više od godinu dana
➡️14,6 % slučajeva smatra se teškim
➡️29,4 % pacijenata ne pokazuje nikakvo poboljšanje
Deo pacijenata ostaje stalno pogođen.
Foto: Screenshot/Facebook
Objava je do datuma pisanja ove analize podijeljena više od 100 puta, a iste tvrdnje objavljene su na još nekoliko Facebook profila i stranica.
Šta su činjenice o japanskoj studiji?
U naučnom časopisu Scientific Research u martu 2026. godine objavljena je studija pod nazivom “Karakterizacija perzistentnih simptoma nakon vakcinacije protiv COVID-19 korištenjem MedDRA klasifikacija sistema organa i preferiranih termina”. Studija, koju je potpisala grupa autora/ki iz Japana, istraživala je simptome koje su prijavili/e pacijenti/ce nakon vakcinacije protiv Covid-19 u 14 klinika u Japanu. Učestvovalo je 279 ljudi koji su prijavili simptome poput vrtoglavice, bolova u mišićima, hroničnog umora, mentalne nejasnoće i glavobolje, i druge neurološke simptome. Nakon analize, autori/ke studije zaključili/e su da 179 od 279 učesnika/ca u studiji pati od “postvakcinalnog sindroma” i iznijeli/e detalje o njihovim kliničkim slikama. Neki od njih navedeni su u analiziranim objavama na Facebooku.
Ipak, u objavama o “zabrinutosti” koju je studija navodno izazvala, izostavljeno je nekoliko važnih informacija. Studija se oslanjala na podatke iz 14 klinika i relativno mali uzorak od 279 ljudi koji su se tim klinikama javili sa specifičnim simptomima. Rezultati studije stoga nisu reprezentativni za cijelo stanovništvo. Osim toga, kako se navodi i u odjeljku o “metodološkim ograničenjima” u samoj studiji, u njoj nije bilo kontrolne grupe.
Kontrolna grupa je vrlo važna komponenta naučnih istraživanja. U kontekstu kliničkih istraživanja, u njoj su ispitanici koji nisu primili lijek ili medicinsko sredstvo čiji se efekti istražuju. Svrha ovakve kontrolne grupe jeste utvrđivanje potencijalne kauzalne veze između određenih simptoma i lijeka koji se testira (npr. ukoliko veliki dio grupe koja prima lijek ima simptome koje ljudi iz kontrolne grupe nemaju, to može voditi zaključku da su ti simptomi izazvani lijekom ili medicinskim sredstvom).
Studija nije dokazala da postoji sigurna uzročno-posljedična veza između vakcinacije protiv Covid-19 i simptoma koje su pacijenti/ce prijavljivali/e, niti joj je to bio cilj, što je u studiji i jasno naglašeno. Cilj studije, kako se u njoj navodi, jeste podstaći opširnija istraživanja, standardizaciju simptoma i kreiranje jasne strategije za pružanje pomoći pacijentima/cama koji/e imaju ove rijetke simptome nakon vakcinacije protiv Covid-19.
Raskrinkavanje je za potrebe pisanja ove analize kontaktiralo biologinju i naučnu novinarku Jelenu Kalinić, koja se na studiju osvrnula na sljedeći način:
Mnogi simptomi koje autori opisuju, poput umora, glavobolje, “brain foga” ili palpitacija, veoma su česti i kod ljudi koji nikada nisu povezivali svoje stanje s vakcinacijom. Uzorak ispitanika također je podložan snažnom “selection biasu”, jer su pacijenti dolazili u klinike specijalizovane upravo za postvakcinalne tegobe, što znači da uzorak nije reprezentativan za ukupnu populaciju vakcinisanih ljudi. Studija zbog toga ne može procijeniti stvarnu učestalost ovih simptoma u populaciji.
Kalinić je navela da se rezultati oslanjaju na uglavnom subjektivno prijavljene simptome, bez jasnih i konzistentnih bioloških markera koji bi potvrdili postojanje specifičnog sindroma:
Autori također nisu dovoljno kontrolisali prethodne Covid-19 infekcije, koje same mogu izazvati dugotrajne neurološke, kognitivne i autonomne simptome veoma slične onima opisanim u radu. Sama činjenica da su se simptomi pojavili nakon vakcinacije ne znači automatski da ih je vakcina uzrokovala, ali se u pojedinim dijelovima rada koristi jezik koji može ostaviti takav utisak.
Google pretragom nismo pronašli dokaze da je studija alarmirala zdravstvene institucije i dovela do promjene preporuka u vezi s vakcinama protiv Covid-19, koje se i dalje smatraju sigurnima.
Dakle, japanska studija nije dokazala široko rasprostranjene “teške” nuspojave vakcina protiv Covid-19 niti je izazvala ogromnu zabrinutost. U studiji su obrađeni podaci o ljudima koji su prijavili simptome nakon vakcinacije protiv Covid-19 i na osnovu toga su prezentovani zaključci s ciljem podsticanja opširnijih istraživanja i kreiranja strategije za ukazivanje pomoći ovim pacijentima/cama.
Postvakcinalni sindrom i praćenje nuspojava lijekova i medicinskih sredstava
Spomenuta studija nije prvo, a vjerovatno ni posljednje istraživanje koje se bavi dokazanim ili potencijalnim nuspojavama vakcina protiv Covid-19. Nerecenzirano istraživanje Yale univerziteta iz 2025. godine također se bavilo rijetkim simptomima koje su određeni/e pacijenti/ce iskusili/e nakon vakcinacije protiv Covid-19, koje su opisali/e kao “postvakcinalni sindrom”. U njemu je također ukazano na potrebu za opsežnijim istraživanjima.
Iako se ovakva istraživanja na društvenim mrežama nerijetko predstavljaju kao “dokaz” da su vakcine izrazito opasne i da uzrokuju široko rasprostranjene teške nuspojave, praćenje nuspojava određenog lijeka ili medicinskog sredstva u godinama nakon što se počne masovno koristiti dio je standardne procedure. Naime, efikasnost i sigurnost vakcina (ali i drugih lijekova i medicinskih sredstava) testiraju se u nekoliko faza. Prva od njih podrazumijeva in vitro istraživanja koja se sprovode u laboratoriji na ćelijskim kulturama. Nakon toga, sprovode se istraživanja na životinjama kako bi se ispitalo da li su vakcine efikasne u zaštiti protiv određene bolesti te da li izazivaju opasne nuspojave i u kojoj mjeri. Ukoliko se vakcina pokaže bezbjednom i efikasnom, proizvođači podnose zahtjev nadležnoj državnoj instituciji za testiranje na ljudima i daju joj na uvid dokumentaciju iz pretkliničkih istraživanja.
Ukoliko institucija da odobrenje, započinju klinička istraživanja, odnosno testiranje efikasnosti i sigurnosti vakcine na ljudima, koja se sprovode u tri faze. U prvoj fazi učestvuje nekoliko desetina ljudi, u drugoj nekoliko stotina. U trećoj fazi, ukoliko se pokaže da su vakcine sigurne, učestvuje po nekoliko hiljada ili desetina hiljada ljudi. Ako se u istraživanjima utvrdi da je vakcina generalno efikasna i bezbjedna, proizvođač može podnijeti zahtjev da je pusti u promet za masovno korištenje.
Ipak, čak i nakon odobrenja za masovno korištenje, nastavljaju se pratiti efekti vakcine u široj populaciji kako bi se utvrdilo da li postoje neke rijetke nuspojave koje se nisu pojavile za vrijeme kliničkih ispitivanja. Isti je slučaj i s vakcinama protiv Covid-19.
Važno je napomenuti da svaki lijek i medicinsko sredstvo imaju potencijalne nuspojave, uključujući i proizvode “na biljnoj bazi”. Ono što naučnici/e i nadležne institucije procjenjuju prilikom proizvodnje i procesa odobravanja lijeka jeste odnos koristi i rizika lijeka i njegovih nuspojava. Jednostavno rečeno, procjenjuju učestalost i ozbiljnost nuspojava s jedne strane i učestalost i ozbiljnosti bolesti koju taj lijek prevenira ili liječi s druge strane. Ukoliko su nuspojave relativno blage i rijetke, a lijek može prevenirati ili tretirati opasnu ili neugodnu bolest, smatra se da su rizici nuspojava opravdani.
Shodno činjenicama, tvrdnju da je japanska studija izazvala zabrinutost zbog sigurnosti vakcina protiv Covid-19, jer je dokumentovala teške dugotrajne posljedice imunizacije, ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama.
(Raskrinkavanje.ba)