Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Facebook profilu poznatog simpatizera Stranke demokratske akcije (SDA) Jasmina Mulahusića 2. maja 2025. godine objavljen je screenshot navodnog razgovora s alatom vještačke inteligencije Chat GPT-jem. Odgovarajući na pitanje o rejtingu koalicije “Trojka” (Narod i Pravda, Socijaldemokratska partija BiH i Naša stranka), Chat GPT je navodno utvrdio da je, prema anketama, u septembru 2024. godine ukupna podrška “Trojci” na državnom nivou iznosila 8,6%. Stranka demokratske akcije, prema Chat GPT-u, uživala je podršku od 20,7%.
U opisu slike, Mulahusić navodi da “Chat GPT nije mogao sakriti ono što su činjenice, jer brojke ne lažu”.
Foto: Screenshot/Facebook
Mulahusić je istu sliku i opis objavio i na svom Instagram profilu.
“Trojka”, SDA i Chat GPT “halucinacije”
U Chat GPT smo unijeli isto pitanje kao iz objava na Facebook i Instagram profilima Jasmina Mulahusića. Pitanje smo formulisali na identičan način kao na slici i ponovili postupak nekoliko puta u pokušaju da dobijemo iste informacije prikazane na njoj.
Chat GPT nam je u prvom pokušaju kazao da je koalicija “Trojka” zabilježila “značajan pad političkog rejtinga u Bosni i Hercegovini tijekom 2023. i 2024. godine”. Ipak, nije nam predočio brojeve prikazane u analiziranim objavama niti je spominjao istraživanja iz septembra 2024. godine. SDA se uopšte ne spominje u odgovoru. Većina informacija iz odgovora zapravo se odnosi na vezu između političke nestabilnosti i ekonomskog rasta ili stagnacije u Bosni i Hercegovini.
Foto: Screenshot
Izvori koje Chat GPT navodi, pak, odnose se uglavnom na ekonomske indikatore Bosne i Hercegovine, a ne i na politički rejting koalicije “Trojka” (1, 2, 3, 4). Jedino što bi se moglo protumačiti kao “pad rejtinga” Trojke jeste tvrdnja iz članka objavljenog na portalu Buka 1. januara 2024. godine, u kojem se “Trojka” spominje u jednoj rečenici na kraju teksta. U njoj se navodi da je “Trojka pala na prvom ispitu - minimalcu”.
Drugi pokušaj postavljanja istog ovog pitanja dao je drugačije rezultate. Ovog puta, Chat GPT je u odgovoru utvrdio da “rejting političke koalicije “Trojka” (SDP, Narod i Pravda, Naša stranka) u Bosni i Hercegovini pokazuje mješovite rezultate u odnosu na prethodne dvije godine, s naglaskom na lokalne izbore 2024. godine i političke promjene početkom 2025. godine”. U zaključku se navodi da je rejting “Trojke” stabilan u urbanim sredinama, pogotovo u Sarajevu, dok se “na državnom nivou suočava s izazovima političke nestabilnosti i kritikom zbog neispunjenih obećanja”. Opet se ne navode nikakvi postoci podrške i ne spominje se SDA.
Foto: Screenshot
Na screenshotu “razgovora” s Chat GPT-ijem koji je objavio Mulahusić navodi se nekoliko izvora za tvrdnje koje se iznose. Riječ je o portalima Hrvatsko nebo, Realno (.ba ) i “Informativni portal”. S obzirom na to da se na screenshotu vide samo nazivi portala, a ne i nazivi članaka, na portalima Hrvatsko nebo i Realno (.ba) ukucali smo pojam “trojka” i tražili članke iz septembra 2024. godine u kojima se navode brojke o rejtingu. Ni na jednom od ovih portala nismo uspjeli pronaći takve informacije (1, 2). Medij pod nazivom “Informativni portal” nismo uspjeli pronaći.
U potrazi za drugim izvorima u kojima bi se ovi podaci mogli navoditi na Googleu smo pretražili podatak o 8,6% podrške “Trojci” na državnom nivou. Ipak, Google pretraga nije iznjedrila nijedan izvor gdje se takvo nešto navodi (1, 2, 3).
Štaviše, u potrazi za istraživanjima javnog mnijenja o kandidatima i političkim strankama u predizbornoj kampanji u septembru 2024. godine, osim nekolicine “anketa” koje su provodili pojedini mediji sa svojim čitateljima/kama, nismo uspjeli pronaći nikakva dostupna sveobuhvatna istraživanja. Samim tim, nismo pronašli ni podatke o tome koliko je koja stranka imala podrške u BiH (link).
Dakle, ne postoje dokazi da je rejting “Trojke” u septembru 2024. godine bio svega 8,6% u cijeloj Bosni i Hercegovini. Tačnost tih podataka donekle u pitanje dovode i sami rezultati Lokalnih izbora održanih u oktobru iste godine, na kojima je “Trojka” ostvarila relativno dobre rezultate.
Na navodnom screenshotu koji je objavio Jasmin Mulahusić nalazi se nekoliko neobičnih detalja, a ističe se rejting SDA iako se u pitanju navodno postavljenom Chat GPT-u ova stranka uopšte ne spominje. Moguće je da je riječ o nekoj vrsti manipulacije, ali i da je u pitanju greška AI alata.
Chat GPT nije pouzdan izvor informacija
Chat GPT je chatbot vještačke inteligencije koji koristi duboko mašinsko učenje i podatke koje skuplja s interneta kako bi korisnicima/ama odgovarao na pitanja. Pri upotrebi ovog AI alata korisnici/e na dnu stranice mogu vidjeti napomenu da Chat GPT može praviti greške i da trebaju dodatno provjeriti važne informacije.
Foto: Screenshot
Chat GPT, kao i drugi AI chatbotovi, toliko često griješi i odgovara netačnim, nekada čak i potpuno izmišljenim informacijama da su stručnjaci/kinje osmislili/e poseban izraz za ovaj fenomen - AI halucinacije. “Halucinacije” se dešavaju jer su ovi alati uglavnom istrenirani da pružaju odgovore koji zvuče razumno i koji su u domeni mogućeg, a ne da daju nužno činjenično utemeljene odgovore.
Koliko zavaravajuće može biti “slijepo povjerenje” u ovakve AI alate pokazuje primjer iz februara 2025. godine, kada je Chat GPT doslovno izmislio priču da u Srbiji svake 23 godine nestane ženska osoba pod imenom Danka Ilić, što se proširilo na društvenim mrežama. Kako je objašnjeno u analizi Raskrinkavanja koju možete pročitati ovdje, ne postoje apsolutno nikakvi izvještaji ili saopštenja o nestalim “Dankama Ilić” prije 2024. godine, kada je u Boru u Srbiji nestala dvogodišnja djevojčica tog imena. Kako je u analizi demonstrirano, Chat GPT i drugi AI alati izmislili bi novu priču svaki put kada bi im se postavilo isto pitanje.
Shodno činjenicama, tvrdnju da je u septembru 2024. godine “Trojka” imala rejting od 8,6% na državnom nivou, a SDA 20,7%, ocjenjujemo kao lažnu vijest.
(Raskrinkavanje.ba)