Foto: Shutterstock
Na portalu “Sta ima novo” 16. marta 2026. godine objavljen je naslov s tvrdnjom o obaveznoj zamjeni vozačkih dozvola do 2026. godine:
Zamena vozačke dozvole do 2026: Sve što trebate znati da izbegnete probleme
U uvodu teksta govori se općenito o vozačkoj dozvoli i mogućim problemima ukoliko se ona ne zamijeni nakon isteka. U tekstu se objašnjava i zašto je zamjena vozačke dozvole nekada neophodna. Osim u slučaju spomenutog isteka važenja dokumenta ili oštećenja i gubitka dokumenta, u tekstu se navodi da se zamjena mora izvršiti i uslijed promjene ličnih podataka: imena, prezimena i adrese.
U nastavku se govori o standardizaciji koju je u vezi s vozačkim dozvolama Evropska unija navodno uvela 2013. godine. Tvrdi se da bi “sve dozvole trebale biti zamjenjene do 2033. godine”, bez jasnog navođenja na koga se spomenuta obavezna zamjena vozačkih odnosi:
Evropska unija je od 2013. godine uvela standardizaciju propisa o vozačkim dozvolama kako bi poboljšala sigurnost i smanjila falsifikovanje dokumenata. Sve dozvole izdate pre tog datuma moraju biti zamenjene do 2033. godine.
U nekim zemljama, zamena može zahtevati medicinski pregled ili proveru sposobnosti vozača, dok je u drugima proces jednostavniji. Razlike među državama članicama naglašavaju važnost informisanja o lokalnim procedurama pre nego što podnesete zahtev.
U tekstu je objašnjen i proces zamjene vozačke dozvole s uopštenim informacijama, kao i posljedicama nepravovremene zamjene. Nakon što se u tekstu navodi da se zamjena mora odraditi do 2033, u zaključku teksta se bez ikakvog dodatnog objašnjenja spominje rok za zamjenu vozačkih do 2026. godine, koji je naveden i u naslovu:
Zamena vozačke dozvole do 2026. godine je obavezna za sve koji žele da ostanu u skladu sa zakonima i izbegnu kazne. Pravovremeno pokretanje procesa doprinosi vašoj sigurnosti, olakšava putovanja i smanjuje administrativne komplikacije. Ulaganje nekoliko sati u zamenu dozvole može vas zaštititi od velikih problema u budućnosti i doprineti sigurnijem i efikasnijem saobraćaju za sve učesnike.
Članak portala “Sta ima novo” podijeljen je na Facebooku u više od 700 objava. One su sve imale identičan format, sa slikom na kojoj je ispis iz kojeg je moguće zaključiti da će sve vozačke dozvole do 2026. godine biti nevažeće i da, ukoliko ne dođe do njihove promjene, vozači mogu zapasti u ozbiljne probleme. Link koji vodi na članak podijeljen je u komentaru objave.
Foto: Screenshot/Facebook
Iz komentara pojedinih korisnika/ca Facebooka može se vidjeti revolt zbog toga što objava i naslov teksta upućuju na zaključak da se zamjena vozačkih dozvola odnosi na neku zemlju s našeg govornog područja.
Foto: Screenshot/Facebook
Nešto ranije, 9. marta 2026. godine, portal Republika objavio je jednako nedorečen naslov o zamjeni vozačkih dozvola:
PROVERITE ŠTA KAŽE ZAKON! Stare vozačke dozvole se ukidaju: Evo kada morate da ih zamenite!
Za razliku od portala “Sta ima novo”, na početku ovog teksta eksplicitno se tvrdi da on donosi vodič za zamjenu vozačkih dozvola u Evropskoj uniji do 2033. godine. U tekstu se precizira i procedura zamjene u etapama, navodeći onu koja je važila do januara 2026. godine:
Zamena se obavlja u etapama da bi se izbegla gužva u nadležnim službama. Primera radi:
- vozačke dozvole izdate između 1999. i 2001. moraju se zameniti do 19. januara 2026.
- vlasnici papirnih ili starijih plastičnih dozvola takođe moraju obaviti zamenu najkasnije do sredine januara 2026.
Potpuna harmonizacija biće završena do 2033.
Šta su činjenice?
Članci su zasnovani na informaciji o obaveznoj zamjeni vozačkih dozvola do 19. januara 2026. godine koja vrijedi za vozače u Njemačkoj, čije su vozačke dozvole izdane između 1999. i 2001. godine. Ovu informaciju objavio je portal Fenix magazin još 23. novembra 2025. godine.
Naime, prema Direktivi Evropskog parlamenta i Vijeća EU 2006/126/EZ, uspostavljen je jedinstven sistem vozačkih dozvola u Evropskoj uniji, s ciljem povećanja sigurnosti, smanjenja zloupotreba i olakšavanja kretanja građana i građanki između država članica. Prema Direktivi, države članice trebale su do januara 2011. godine donijeti svoje zakone usklađene sa standardima iz Direktive, a s primjenom se počelo 19. januara 2013. godine.
Ovim propisom, koji državama članicama definiše ciljeve koje moraju ostvariti, uveden je standardizovani kartični format dozvole, definisani su modeli za borbu protiv prevara i zloupotreba, ograničen rok važenja, kao i obaveza postepene zamjene svih dozvola izdanih prije 2013. godine koje moraju biti zamijenjene do 2033. godine.
Prema pisanju portala Fenix magazin, njemačko zakonodavstvo želi postupnim planom zamjene spriječiti preopterećenje upravnih službi, a za zamjenu je pripremljen i raspored do 2033. godine.
Foto: Screenshot/Fenix-magazin
Iz naslova portala “Sta ima novo”, kao i dijeljenja tog članka putem Facebook objav, nije jasno da se obavezna zamjena vozačkih dozvola do 2026. godine odnosi na jedan vrlo uzak krug vozača u Saveznoj Republici Njemačkoj, a ne na sve vozače iz Evropske unije ili nekih od zemalja regije, kako se to moglo vrlo jednostavno zaključiti.
Zakonodavstvo EU ne primjenjuje se na države kandidatkinje, kao što su s našeg govornog područja BiH, Crna Gora, Sjeverna Makedonija ili Srbija, ali je u primjeni u Hrvatskoj. Iako su države kandidatkinje dužne uskladiti domaće zakonodavstvo s pravnom stečevinom EU, nismo uspjeli pronaći plan za zamjenu vozačkih dozvola u BiH na stranici Agencije za identifikacijske dokumente, evidenciju i razmjenu podataka Bosne i Hercegovine (IDDEEA).
Što se tiče roka zamjene vozačkih dozvola do januara 2026. godine, on se odnosi samo na vozače iz Njemačke, koja je, kako je navedeno, odlučila da provede postepenu zamjenu vozačkih dozvola do 2033. godine. Direktiva definiše 19. januar 2033. godine kao krajnji rok da sve izdane vozačke dozvole u državama članicama ispunjavaju uslove Direktive, a svaka država prilikom donošenja zakonskih rješenja na osnovu Direktive ima pravo da odredi vlastiti tempo zamjene vozačkih dozvola.
Hrvatska, recimo, nema plan zamjene kao što je predstavljen u Njemačkoj, već ta država od stupanja u EU izdaje vozačke dozvole koje su u skladu s navedenom direktivom. Obaveza zamjene starih, papirnatih vozačkih dozvola postoji do njihovog isteka, a najkasnije do 19. januara 2033. godine.
Tvrdnju iz članka portala “Sta ima novo” da je zamjena vozačke dozvole do januara 2026. godine obavezna za sve koji žele da ostanu u skladu sa zakonima i izbegnu kazne, predstavljena bez konteksta da se ta obaveza odnosi na uzak broj vozača u Saveznoj Republici Njemačkoj, ocjenjujemo kao dezinformaciju. Istu ocjenu dajemo i članku portala Republika, s obzirom na to da je koncipiran kao vodič za zamjenu vozačkih u cijeloj EU, iako se rokovi navedeni u tekstu odnose samo na SR Njemačku.
Naslove oba portala ocjenjujemo kao klikbejt, s obzirom na to da se zbog nepotpuno prenesene informacije može zaključiti da do zamjene vozačkih dozvola do 2026. godine mora doći u nekoj od zemalja našeg govornog područja.
Napomena
3.4.2026: Sljedeći izvori su nakon objave analize ispravili ocijenjene tvrdnje i dobili ocjenu “Ispravljeno”: Republika (3.4.2026).
(Raskrinkavanje.ba)