Ne, u Trebinju nije prijavljen najveći broj prvačića u protekloj deceniji

Na nizu portala objavljeni su članci sa tvrdnjom da je u Trebinju prijavljen ili upisan rekordan broj učenika/ca prvog razreda osnovne škole u posljednjih deset godina. Zvanični podaci i medijski izvještaji iz ranijih godina ipak ukazuju na suprotno.

Ocijenjeni članci
Radio Trebinje Dezinformacija; Ispravljeno; Hercegovina promo Dezinformacija; eTrebinje Dezinformacija; Herceg TV Dezinformacija; Hercegovina press Dezinformacija; Ispravljeno; Prnjavorski Dezinformacija; Nezavisne Dezinformacija; Ispravljeno; RTRS Dezinformacija;

Na portalu Radio Trebinje je 22.3.2021. godine objavljen članak koji govori o broju “prijavljenih” učenika/ca u prvi razred u opštini Trebinje, naslovljen: 

Rekordan broj prvačića

U članku se, između ostalog, navodi da će ove godine “u klupe sjesti najveći broj prvačića u posljednjoj deceniji”:

U tri osnovne škole u našem gradu od septembra će u klupe sjesti oko 275 učenika prvih razreda, što je najveći broj prvačića u posljednjoj deceniji, potvrđeno je za Radio Trebinje.
Najviše učenika prvih razreda prijavljeno je u OŠ „Vuk Karadžić“ u Policama, gdje će naredne školske godine biti formirano pet odjeljenja.
U ovoj školi prijavljeno je 105 učenika prvih razreda ili 20 prvačića više nego lani.

Dakle, portal Radio Trebinje, koji je u vlasništvu Centra za informisanje i obrazovanje Trebinje, u svom tekstu tvrdi da 275 učenika/ca, “prijavljenih” u prvi razred osnovnih škola u Trebinju, predstavlja najveći broj prvačića u proteklih deset godina. 

Iako se u članku navodi da je ova informacija “potvrđena za Radio Trebinje”, ne navodi se ni ko je izvor ove informacije, ni ko ju je potvrdio. Članak sadrži i izjavu Milorada Nadaždina, direktora Osnovne škole „Sveti Vasilije Ostroški“ i predsjednika Atkiva direktora osnovnih škola hercegovačke regije, međutim, u njegovoj izjavi se ne pominje informacija o rekordnom broju prvačića.

Takođe, s obzirom na to da u obavještenju Ministarstva prosvjete i kulture RS-a o upisu prvačića stoji da se upis vrši u aprilu i maju tekuće godine, iz članka portala Radio Trebinje nije najjasnije šta znači “prijava” prvačića, koja je tema članka, budući da upis još uvijek nije počeo.

Identičan članak sa istim tvrdnjama u tekstu i naslovu objavljen je i na portalu eTrebinje.

Sa druge strane, portali Nezavisne, Prnjavorski, Hercegovina press, Hercegovina promo i Herceg RTV takođe su prenijeli isti članak, ali sa drugačijim naslovima. Za razliku od portala Radio Trebinje i eTrebinje, koji govore o “prijavljenim prvačićima”, navedeni portali su u svojim naslovima naveli da su prvačići već upisani.

Trebinje upisalo najviše prvačića u posljednjoj deceniji (Nezavisne, Prnjavorski, Hercegovina promo)

U škole upisan najveći broj prvačića u proteklih deset godina (Herceg TV, Hercegovina press)

Tvrdnja o rekordnom broju prvačića u protekloj deceniji našla se i na portalu Radio Televizije Republike Srpske. Na portalu RTRS 24.3.2021. godine objavljen je članak naslovljen:

Trebinje: Više prvačića nego u prethodnih 10 godina (VIDEO)

U članku se navodi da će “u prvi razred krenuti 275 mališana, što je više nego prethodnih godina.”

Za razliku od naslova, u kojem se tvrdi da je u Trebinju više prvačića nego u prethodnih deset godina, u tekstu se navodi da će se “u OŠ ‘Vuk Karadžić’ upisati pet odjeljenja što se nije dogodilo prethodnih deset godina”. Dakle, iako se u naslovu govori da će u cijelom Trebinju biti više prvačića nego u prethodnih deset godina, u tekstu se ipak navodi da će to biti slučaj samo u jednoj školi. 

Ovaj članak je zapravo transkript emisije emitovane u programu RTRS-a, čiji se snimak našao i u članku i na YouTube kanalu RTRS-a. Sagovornici u emisiji bili su direktor OŠ “Vuk Karadžić” Aleksandar Vukanović i Ivana Tasovac, pedagoginja u OŠ "Јovan Јovanović Zmaj”. 

Za razliku od članaka na drugim portalima, iz teksta RTRS-a je jasno šta znači “prijava” prvačića, s obzirom na to da upis još uvijek nije počeo. U prvoj rečenici članka se navodi da je “završena najava upisa prvačića”, što govori da nije u pitanju zvanični upis, nego najava upisa. Direktor OŠ “Vuk Karadžić” Aleksandar Vukanović u svojoj izjavi naveo je da se “stekao uslov za upis 5 odjeljenja prvačića što se nije dogodilo u proteklih deset godina” u ovoj trebinjskoj školi.

Ivana Tasovac je takođe u svojoj izjavi govorila o “najavi upisa” i “broju najavljene djece” - što ponovo govori da đaci još uvijek nisu upisani, nego da je završena najava, a da upis tek treba da se desi.

Ima li Trebinje rekordan broj prvačića?

Iako broj prijavljenih, upisanih i broj onih učenika i učenica koji zaista krenu u prvi razred može varirati, tvrdnja da je u Trebinju broj prijavljenih (ili upisanih, kako neki mediji tvrde) prvačića u školsku 2021/2022. godinu najveći u proteklih deceniju, ili da je broj rekordan, nije tačna u odnosu ni na jedno od navedenih mjerila.

Podatke o broju učenika/ca koji pohađaju prvi razred osnovne škole u opštinama u Republici Srpskoj redovno objavljuje Republički zavod za statistiku. Kada se pogledaju godišnja saopštenja statistike obrazovanja za period od školske 2010/2011. do školske 2019/2020, posljednje za koju je objavljeno ovakvo saopštenje, jasno je da je bilo godina i sa većim brojem prvačića u osnovnim školama u Trebinju.

Godišnje saopštenje za školsku 2011/2012. navodi da su u Trebinju na početku te godine 302 učenika/ce pohađala prvi razred osnovne škole, a prema saopštenju za 2012/2013, njih 277. Veći broj učenika/ca prvih razreda bio je i školske 2014/2015, kada ih je, prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, bilo 304, kao i 2015/2016, kada ih je bilo 313. Takođe, školske 2017/2018. i školske 2018/2019. zabilježeno je više od 275 prvačića. U prvom slučaju bilo ih je 285, a u drugom 278.

Dakle, sa izuzetkom školskih 2013/2014, 2016/2017. i 2019/2020, broj učenika/ca koji su pohađali prvi razred osnovnih škola u protekloj deceniji u Trebinju bio je veći od 275, koliko ih je prijavljeno ove godine. Tačnije, od 2011. godine do danas samo tri puta je broj prvačića bio manji nego je to slučaj u 2021. godini, dok je šest puta taj broj bio veći. 

Kako je ranije istaknuto, moguća je nejednakost u broju prijavljenih, upisanih i onih učenika i učenica koji zaista krenu u prve razrede. Ipak, tvrdnja da je 275 učenika rekord u proteklih deceniju ni u slučaju broja upisanih prvačića nije utemeljena. 

Naime, Republički zavod za statistiku objavljuje zvanične podatke o broju učenika/ca koji pohađaju prvi razred. Sa druge strane, ne postoji javna i zvanična informacija o broju prijavljenih ili upisanih đaka, koji se može razlikovati od broja onih koji zaista pohađaju nastavu. Međutim, prema medijskim izvještajima za protekle godine, broj upisanih prvačića takođe je u više navrata bio veći od 275. Tako je, prema medijskim navodima, u školskoj 2011/2012. upisano 300 učenika/ca prvih razreda. Za školske 2015/2016. i 2017/2018. čak je i sam portal Radio Trebinje objavio članke u kojima su navedeni veći brojevi učenika/ca nego što je to slučaj ove godine. Tako je za 2015/2016. navedeno da je upisano ukupno 315 prvačića, a za 2017/2018. njih 285.

Dakle, portali Radio Trebinje i eTrebinje su objavili netačnu tvrdnju o tome da će u Trebinju “u klupe sjesti najveći broj prvačića u posljednjoj deceniji”, te je i u naslovu navedeno da je u pitanju “rekordan broj”, zbog čega članak dobija ocjenu dezinformacija

Portali Nezavisne, Prnjavorski, Hercegovina press, Hercegovina promo i Herceg RTV su u naslovima također netačno naveli da je u pitanju “najveći broj prvačića u posljednjoj deceniji”, te su dodatno naveli i netačnu tvrdnju o tome da su đaci već upisani, iako to nije slučaj s obzirom na to da se radi o najavi upisa koji tek treba da se desi. Navedeni članci također dobijaju ocjenu dezinformacija.

I RTRS je u naslovu svog članka naveo netačnu informaciju o tome da je u Trebinju ove godine “više prvačića nego u prethodnih 10 godina”. Tvrdnja navedena u naslovu članka Radiotelevizije Republike Srpske pogrešno je predstavljena izjava direktora jedne od trebinjskih osnovnih škola, koji je, govoreći o broju prijavljenih učenika/ca u školu u kojoj je on direktor, naveo da će ovogodišnji upis u pet odjeljenja prvog razreda biti rekordan u posljednjih deset godina. Nije, međutim, tvrdio da je ukupan broj upisanih prvačića u Trebinju najveći u protekloj deceniji, kako se to iz naslova RTRS-a može zaključiti. Stoga i ovom članku dajemo ocjenu dezinformacija

Napomena: 

26.3.2021: Nakon objavljivanja ove analize portal Nezavisne ispravio je netačne tvrdnje u svom članku, te dobija i ocjenu ispravljeno. 

29.3.2021: Nakon objavljivanja ove analize portali Radio Trebinje i Hercegovina press ispravili su netačne tvrdnje u svojim člancima, te dobijaju i ocjenu ispravljeno. 

(Emir Zulejhić i Marija Ćosić, Raskrinkavanje.ba) 

Analizirano na osnovu sugestije:
Rekordan broj prvačića
Autorica: Marija Ćosić Objavljeno: 25. 03. 2021 | Zadnji put osvježeno: prije 3 mjeseca

Posljednje objavljene analize

Lažna vijest
Pravljenje “vijesti” od satiričnog članka o Fadilu Novaliću

Satirični članak o tweetu premijera Federacije Bosne i Hercegovine Fadila N...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Satira
Lažna vijest
Govor američkog antivaksera postao viralan i na našem govornom području

Na društvenim mrežama dijeli se snimak kratkog govora izvjesnog Miguela Esc...

Lažna vijest Manipulisanje činjenicama
Manipulisanje činjenicama
Anonimni portal sa “vijestima” kojima je naslov jedini sadržaj

Anonimni portali, po pravilu, na raznorazne manipulativne načine nastoje po...

Manipulisanje činjenicama Klikbejt
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me