Foto: Raskrinkavanje.ba
Protesti studenata/tica i učenika/ca srednjih škola u Francuskoj u septembru i oktobru 2026. počeli su uslijed nezadovoljstva dotrajalom infrastrukturom školskih zgrada, nedostatkom školske opreme i nastavnog osoblja, kao i finansijskim izdvajanjima za obrazovanje u ovoj zemlji. Učenicima su se pridružili radnički sindikati i mnogobrojni/e građani/ke širom zemlje, izražavajući nezadovoljstvo ekonomskom situacijom u državi. Kako navodi Al Jazeera u članku objavljenom 8. oktobra, proteste podržavaju ljevičarska stranka La France Insoumise (LFI) i radnički sindikat Confédération Générale du Travail (CGT). U članku se navodi i da su kritičari optužili LFI za podsticanje nasilja na protestima kako bi “stekli poene” protiv trenutne vlasti, kao i da su ova stranka i organizatori protesta to negirali.
Raskrinkavanje se bavilo objavama na društvenim mrežama u kojima su se širile teorije zavjere o motivima i učesnicima na ovim protestima (1, 2).
U više navrata protesti su postali nasilni i rezultirali paljenjem i uništavanjem imovine i sukobima s policijom (1, 2). Na društvenim su se mrežama intenzivno dijelili snimci nereda s francuskih ulica. Neki od viralnih snimaka koji se povezuju s ovim dešavanjima, ipak, nemaju veze s aktuelnim protestima.
Na Facebook i Instagram nalozima “ZOV Русије” je 4. oktobra 2026. godine objavljena kompilacija različitih videosnimaka za koje se implicira da prikazuju nerede tokom aktuelnih protesta u ovoj zemlji. Kompilacija se sastoji od tri segmenta i objavljena je uz opis s nekim informacijama o protestima.
U Francuskoj zabilježena 24 slučaja podmetanja požara i vandalizma
U Francuskoj su tokom protesta učenika srednjih škola zabilježena 24 slučaja podmetanja požara i vandalskih napada na obrazovne ustanove.
Nastava je obustavljena u više od 400 obrazovnih ustanova, dok je 78 osoba povrijeđeno, naveo je ministar obrazovanja Eduar Žefre.
Foto: Screenshot/Instagram
U prvom se segmentu vide kadrovi s prevrnutim automobilima na ulici, od kojih su neki zapaljeni. U drugom se segmentu vidi osoba koja razbija staklo na autobuskom stajalištu, a na kraju kompilacije je zapaljen autobus u pokretu.
Ova kompilacija dijelila se i na Telegramu i platformi VK video. I u ovim se slučajevima opisom implicira da scene iz videa prikazuju aktuelne proteste.
Snimak s početka kompilacije, na kojem se vide prevrnuti automobili, dijelio se i odvojeno. Na X nalogu “Sahar Balkan” podijeljen je 3. oktobra uz opis: “Još uvijek traju neredi u Francuskoj”. Riječ je o nalogu iranske televizije Sahar za naše govorno područje.
Screenshot iz ovog snimka iskorišten je kao naslovna fotografija članka portala Telegram (.hr) od 5. oktobra, u kome se navodi da je zbog protesta potpuno ili djelomično zatvoreno do 500 škola širom zemlje. U članku je “embedovana” X objava na engleskom jeziku koja sadrži spomenutu kompilaciju snimaka.
Screenshot iz trećeg segmenta, na kome se vidi autobus u plamenu, objavljen je 2. oktobra 2026. kao dio opreme članka portala Freedom. Članak se bavi procjenama štete nastale tokom nereda i pitanjem ko snosi finansijski teret uništavanja javne imovine tokom protesta.
Osim ovih snimaka i slika, na Instagramu je 7. oktobra podijeljena objava sa slikom masovnog okupljanja kod Eiffelovog tornja i automobila koji je zapaljen, kao i opisom iz kojeg se može zaključiti da prikazuje scene zabilježene tokom protesta 2026. godine.
Foto: Screenshot/Instagram
Stari i nevezani snimci
Suprotno navodima, nijedan od snimaka iz analiziranih objava nema veze s francuskim protestima 2026. godine.
Snimak prevrnutih automobila nastao je 2022. godine u Parizu. Ovaj se video ranije dijelio uz netačne tvrdnje da je nastao tokom nereda koji su pratili proslavu osvajanja titule Paris Saint-Germaina u Ligi prvaka, o čemu je pisao AFP Fact Check. Ova je platforma u analizi iz juna 2026. navela da je videosnimak podijelio francuski novinar Remy Buisine 24. decembra 2022. godine na platformi X. Kako navodi AFP Fact Check, tog su se dana hiljade ljudi okupile na Trgu Republike u Parizu kako bi odale počast trojici Kurda ubijenih u napadu motivisanom mržnjom.
Mnogi su izrazili gnjev prema francuskim sigurnosnim službama jer su učinile premalo da spriječe pucnjavu, a nezadovoljstvo je kulminiralo tokom skupa kada su gnjevni demonstranti ušli u sukob s policijom. Novinari agencije AFP, koji su bili na licu mjesta, izvijestili su da su prevrnuta najmanje četiri automobila, a jedan je zapaljen.
AFP je objavio fotografiju na kojoj se vidi isti prevrnuti automobil.
Foto: Screenshot/X
Ovaj videosnimak netačno je povezivan i s drugim događajima u Francuskoj.
Drugi snimak iz analiziranih objava takođe prikazuje scene nereda koji su pratili okupljanje povodom ubistva trojice Kurda. Na ovom se snimku vidi osoba koja razbija staklo na autobuskom stajalištu. I ovaj se snimak netačno povezivao s neredima tokom proslave titule PSG-a, o čemu su pisale strane fact-checking platforme (1, 2). U analizi platforme Les Surligneurs iz juna 2026. godine navodi se sljedeće:
Les Surligneurs nije uspio utvrditi ko je napravio ovaj snimak, ali njegova najranija dostupna objava na internetu datira od 24. decembra 2022. Tog ga je poslijepodneva na platformi X objavila turska digitalna stranica *gdh*, a potom su ga prenijeli i pojedini nacionalni [turski] mediji (1, 2, 3) kako bi ilustrovali demonstracije. U pozadini se vide demonstranti koji marširaju noseći zastave s likom Abdullaha Öcalana, osnivača Radničke stranke Kurdistana.
Foto: Screenshot/X
Treći snimak iz kompilacije nastao je 2023. godine i prikazuje školski autobus koji se zapalio
13. januara te godine u francuskom gradu Nîmes. Ovaj se snimak i van našeg govornog područja dijelio uz tvrdnje da prikazuje scene zabilježene tokom protesta studenata i učenika, i njima su se bavile platforme AFP Fact Check i Les Surligneurs. U ovom incidentu, o kome su izvijestili mediji, niko nije povrijeđen, jer je vozač na vrijeme evakuisao putnike (1, 2). Na X nalogu portala Objectif Sud snimak je objavljen 13. januara 2023. uz opis u kome se navodi kako se u Nîmesu dogodila saobraćajna nezgoda sa školskim autobusom i kako su sva djeca evakuisana i na sigurnom. Takođe se navodi da je snimak poslao “vjerni čitalac”.
Foto: Screenshot/X
Obrnuta pretraga fotografije na kojoj muškarci skaču po zapaljenom automobilu dok se u pozadini vidi Eiffelov toranj daje rezultate s objavama i člancima na različitim jezicima u kojima se navodi da snimak prikazuje scene s proslave titule Paris Saint-Germaina od 30. maja 2026. godine (1, 2, 3).
Foto: Screenshot/Tyc Sport
Paris Saint-Germain je 30. maja pobijedio Arsenal i osvojio kup UEFA Lige prvaka. Ulične proslave titule pratili su neredi u više gradova. U neredima je ubijena jedna i povrijeđeno više od 200 osoba. Tokom nereda uništavani su izlozi, paljeni automobili, a zabilježen je i čin vandalizma nad javnim zgradama.
Tvrdnjama da ovaj snimak ima veze s protestima u jesen 2026. već su se bavili AFP Fact Check i na našem govornom području Faktograf. Objave koje je hrvatska platforma pronašla nisu više dostupne, a prema njihovim dostupnim arhivima, najranija datira od 6. oktobra.
Zapaljeni automobil po kome skaču navijači može se vidjeti i na AFP-ovoj fotografiji napravljenoj 30. maja ove godine.
Shodno navedenom, prve objave u kojima je snimak prevrnutih automobila iz 2022. predstavljen kao scena s protesta u Francuskoj 2026, na društvenim mrežama i članku portala Telegram (.hr), dobijaju ocjenu lažnu vijest. Istu ocjenu dobija i prva objava kompilacije starih snimaka s opisom koji implicira da prikazuje proteste 2026. godine, kao i objava slike autobusa u plamenu u članku portala Freedom (.hr). Druge takve objave ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti.
Ocjenu prenošenje lažnih vijesti dobija i objava slike zapaljenog automobila s okupljanja povodom fudbalske pobjede u kontekstu protesta 2026. godine.
(Raskrinkavanje.ba)