Foto: Raskrinkavanje
Na Facebook nalogu “Serbian Info Warriors” je 26. septembra 2026. godine podijeljen snimak na kojem grupa uniformisanih muškaraca ulicom vodi vidno uznemirenu ženu. Žena se opire, a u nekoliko kadrova može se vidjeti i kako je uniformisana lica vuku i pokušavaju natjerati da ustane. Snimak traje 16 sekundi, a podijeljen je uz sljedeće navode:
Prvi video snimci prisilne mobilizacije žena u Ukrajini
Foto: Screenshot/ Facebook
Snimak je uz navode o “prisilnoj mobilizaciji žena u Ukrajini” istog dana podijeljen i u objavama na TikTok i Instagram nalozima “Narodni Reporteri”.
Foto: Screenshot/Tik Tok
S ovih naloga preuzet je i podijeljen na platformi YouTube te na Facebooku.
Foto: Screenshot/Facebook
Šta su činjenice?
Viralni snimak koji se dijelio uz tvrdnje da prikazuje “prisilnu mobilizaciju žena u Ukrajini” zapravo je nastao na protestu protiv nastavka izgradnje toplovodne mreže u četvrti Teremky u Kijevu. Ukrajinski portal Hromadske je 22. septembra ove godine izvijestio da je na protestima došlo do incidenta u kojem su pripadnici kijevske Opštinske garde, odnosno opštinskog preduzeća čiji uposlenici nemaju pravo lišavati slobode građane bez policije i ne nose oružje, ozlijedili ruku jednoj aktivistici.
U članku su objavili i snimak incidenta.
Foto: Screenshot/Hromadske
U članku se navodi da protesti na ovoj lokaciji traju već duži period te da se aktivisti/ce protive sječi stabala i uništavanju zelenih površina zbog izgradnje toplovoda, kao i da su se ranije javno žalili/e na nasilne postupke pripadnika Opštinske garde.
Jasno je, dakle, da viralni snimak ne prikazuje prisilnu mobilizaciju žena u Ukrajini.
Provjerom objava snimka s istim tvrdnjama bavili su se i platforma Raskrinkavanje.me iz Crne Gore te Istinomer iz Srbije. Istinomer u analizi navodi da je u izvještajima ukrajinskih medija o događajima na protestu objavljen snimak razgovora s povrijeđenom aktivisticom, u kojem se također mogu vidjeti prizori iz opisanog incidenta.
U Ukrajini nema obavezne mobilizacije žena. Ipak, žene se ukrajinskim oružanim snagama mogu priključiti dobrovoljno. Ukrajinska Pravda je 25. avgusta ove godine izvijestila da je Odbor Vrhovne Rade (ukrajinskog parlamenta op.a.) za nacionalnu sigurnost, odbranu i obavještajne poslove saopštio da “Ukrajina trenutno ne razmatra niti se priprema za mobilizaciju žena u vojsku”.
Odbor je naglasio da trenutno ne postoje zakonodavne inicijative ili nacrti zakona koji se tiču mobilizacije žena niti se vode bilo kakve interne diskusije o tom pitanju.
Trenutno se ukrajinske žene pridružuju odbrambenim snagama isključivo na dobrovoljnoj osnovi.
“Izjave pojedinačnih govornika koji javno spekulišu o ovom pitanju ne odražavaju stvarni zakonodavni rad ni stav Odbora. Pozivamo ljude da ne nasjedaju na manipulacije i da se oslanjaju samo na službene izvore informacija”, saopštio je parlamentarni odbor.
Platforma AFP Provjera činjenica iz Nizozemske analizirala je viralne tvrdnje na nizozemskom jeziku da se u Ukrajini vrši prisilna mobilizacija žena. U analizi je istaknuto da se, prema ukrajinskom zakonu, žene koje imaju medicinsko ili farmaceutsko obrazovanje i ispunjavaju uslove moraju prijaviti za vojnu službu, ali da ova vojna registracija ne znači obaveznu mobilizaciju.
“Žene koje imaju specijalizaciju i/ili profesiju povezanu s relevantnom specijalizacijom za vojnu registraciju, kako je definisano na listi koju je odobrilo Ministarstvo odbrane Ukrajine, i koje su sposobne za vojnu službu u pogledu zdravlja i godina... uključuju se u vojnu registraciju kao regruti na vlastiti zahtjev“, prema članu 1, dijelu 11 ukrajinskog zakona o vojnoj dužnosti i vojnoj službi, ažuriranog u januaru 2025. godine.
Međutim, vojna registracija ne znači obaveznu mobilizaciju. Član 1, dio 12. istog zakona navodi: “Žene koje su vojno registrovane mogu biti pozvane u vojnu službu ili raspoređene na dužnosti zaštite državne odbrane u ratno vrijeme samo na dobrovoljnoj osnovi."
Shodno navedenom, najraniju objavu snimka s protesta u Kijevu, uz tvrdnju da prikazuje prisilnu mobilizaciju žena u Ukrajini, ocjenjujemo kao lažnu vijest. Druge takve objave ocijenjene su kao prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)