Foto: Raskrinkavanje
Na platformi Telegram je 15. juna 2026. godine podijeljena objava u kojoj se ironično implicira da je ukrajinska vojska tog dana inscenirala napad bespilotnom letjelicom na pravoslavno svetište i Kijevsko-pečersku lavru u Kijevu.
Ukrajinska PVO je slučajno oborila bespilotnik iznad Lavre...Slučajno sedimo ovde dan i noć da slikamo…
Foto: Screenshot/Telegram
U objavi su podijeljene dvije fotografije. Jedna prikazuje dvojicu muškarca koji na krovu zgrade s pogledom na svetište postavljaju fotografsku opremu. Druga fotografija prikazuje muškarca koji noću na istoj lokaciji snima svetište u plamenu.
Objava je do vremena pisanja ove analize pregledana više od 14.000 puta, a istog je dana prenesena na portalu Pravda Srbija. Uz iste implikacije, fotografije su podijeljene i u objavama na Facebooku . Podijeljene su i na platformi X, u objavi s tvrdnjom da prikazuju iste ljude koji pripremaju opremu po danu i snimaju napad po noći.
ISTO MESTO ISTI LJUDI ISTI UGAO !!! ČEKALI... !!!
Foto: Screenshot/X
Šta su činjenice?
Mediji su 15. juna 2026. godine izvijestili da je u ruskim napadima na Kijev zapaljena historijska katedrala Kijevsko-pečerska lavra, objekat koji se nalazi na UNESCO-vom popisu svjetske baštine. Rusija je negirala, navodi Deutsche Welle, da je 15. juna pogodila ovaj vjerski objekat u Kijevu. Iz ruskog Ministarstva vanjskih poslova rekli su da su takve optužbe “gruba laž Ukrajine i Zapada”. Britanski Guardian je 15. juna javio da je, uz negiranje odgovornosti za napad na vjerski kompleks, Rusija ustvrdila da je katedrala “pogođena američkom raketom protivvazdušne odbrane Patriot”. Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski, navodi se u članku, napad je opisao kao “jedan od najozbiljnijih zločina Rusije protiv kršćanske kulture do danas”.
Fotografije koje navodno prikazuju pripreme za snimanje napada na katedralu, čime se implicira da su Ukrajinci izveli napad, dijelile su se i izvan našeg govornog područja. Platforma za provjeru činjenica Delfi je 23. juna objavila analizu ovakvih objava, u kojoj je navedeno da su na platformi Telegram imale više od milion pregleda.
U ovoj se analizi navodi da su iz Službe sigurnosti Ukrajine (SSU) 15. juna rekli kako je istraga pokazala da je Rusija koristila bespilotnu letjelicu Geran-2 u napadu na vjerski kompleks u Kijevu. U ovom saopštenju, u kojem su objavljene i fotografije fragmenata letjelice, navodi se sljedeće:
Služba sigurnosti Ukrajine utvrdila je da je Rusija napala Kijevo-pečersku lavru bespilotnom letjelicom Geran-2, koja je ruska verzija iranskog kamikaza drona Shahed. Ovaj zaključak donesen je na osnovu analize ostatka drona pronađenog na mjestu udara. Kako je istraga otkrila, neprijatelj je napao manastirski kompleks u 01:50 15. juna 2026. godine tokom masovnog bombardovanja glavnog grada Ukrajine. Nakon pregleda mjesta događaja, tim SSU-a otkrio je fragmente trupa i motora ruskog jednosmjernog jurišnog drona koji je udario u kapelu Svetog Stefana Uspenskog sabornog hrama unutar lavre. Pregledom olupine neprijateljskog drona otkriveno je da su neke od njegovih komponenti proizvedene u Rusiji, unutar Specijalne ekonomske zone Alabuga.
Foto: Služba sigurnosti Ukrajine
Što se tiče porijekla viralnih fotografija, Delfi navodi da AI detektor platforme Open AI otkriva da sadrže SynthID-ov digitalni vodeni žig koji ukazuje na to da fotografije nisu autentične. Ponovili smo iste korake, odnosno fotografije provjerili putem istog alata. U rezultatima provjere navode
Foto: Screenshot/Open AI
Shodno navedenom, prvu objavu AI fotografija snimanja Kijevsko-pečerske lavre, uz tvrdnju da dokazuju da je napad na katedralu bio insceniran, ocjenjujemo kao lažnu vijest i teoriju zavjere.
Druge objave ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti i teoriju zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)