Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Facebooku je 25. maja 2026. godine objavljen reel u kojem se tvrdi da su gotovo svi boljševici bili Židovi i da su koristili komunizam i formiranje Sovjetskog Saveza za obračun s drugim vjerskim grupama u Rusiji.
Skoro su svi boljševici bili Židovi, a krivnja se danas svaljuje na Ruse.
(...)
1917. godine kad su boljševici preuzeli vlast, od 545 najviših funkcionera, 447 su bili etnički Židovi. To ti je 82%.
(...)
1995. godine Ruska vladina komisija je objavila podatke [o progonu vjernika i sveštenih lica u Sovjetskom Savezu]. Preko 200 tisuća pravoslavnih svećenika i redovnica je ubijeno. Preko pola milijuna ih je bilo u logorima. Najveći progon kršćana u povijesti.
(...)
Ali nisu samo streljali. Onda su došli po crkve. 40 tisuća crkava zatvoreno, srušeno ili pretvoreno skladišta, kino dvorane, javne zahode. I na to mjesto dođe Dom kulture ili spremište za krumpir. Napredak, jeb**te. I ne samo crkve. 25 tisuća džamija je uništeno.
(...)
Osim jedne vrste vjere. Antisemitizam su zabranili. Zamisli, možeš zakonski rušiti crkvu, al’ nemoj pitati zašto baš židovska prezimena potpisuju naredbe za strijeljanje.
Foto: Screenshot/Facebook
Video je izvorno objavljen na Instagram profilu pod nazivom “teorijezavjere_peter” 6. marta 2026. godine. Tri dana kasnije objavljen je i na istoimenom TikTok profilu. Na ovim društvenim mrežama snimci su imali gotovo 650.000 pregleda, a reel objavljen na Facebooku u maju ostvario je još skoro 100.000 pregleda.
Antisemitska teorija zavjere
Tvrdnja da su većinu boljševičkog rukovodstva u Rusiji činili Jevreji dio je teorije zavjere o tzv. judeo-boljševizmu, o kojoj je Raskrinkavanje već pisalo u analizi koju možete pročitati ovdje. Riječ je o teoriji zavjere prema kojoj su komunizam kreirali Jevreji kako bi uspostavili dominaciju svijetom. Najzaslužniji za popularizaciju ovog narativa bili su Adolf Hitler i nacisti koji su ga žustro propagirali u pokušaju da opravdaju svoju mržnji i prema Jevrejima i prema komunistima (1, 2). Riječ je, pak, o činjenično neutemeljenoj tvrdnji. Nije tačno da su 82% rukovodstva boljševika, ili općenito članova partije koja je 1917. godine u Rusiji predvodila komunističku revoluciju, činili Jevreji.
Rukovodstvo boljševika bio je Centralni komitet boljševičke partije, koji je 1917. godine imao 21 člana/icu. Od njih 21, šestoro su bili Jevreji, odnosno jevrejskog porijekla (1, 2, 3, 4, 5, 6). Najistaknutiji među njima bio je zasigurno Leon Trocki, koji se odrekao judaizma, postao ateista i distancirao se od svog porijekla. Za ostale iz boljševičkog rukovodstva nema dokaza da su bili Jevreji. Prvi lideri Sovjetskog Saveza – Vladimir Lenjin i Josif Staljin – odgajani su u pravoslavnim kršćanskim porodicama – u ruskoj (u slučaju Lenjina) i u gruzijskoj (u slučaju Staljina).
Kada je riječ o članovima boljševičke partije općenito, prema podacima iz 1922. godine, Jevreji su činili 5,1% ukupnog članstva. Nejasno je zbog čega autor videa, ali i drugi propagatori ove teorije zavjere, koriste brojku od “545 najviših boljševičkih funkcionera”, s obzirom na to da je rukovodstvo bilo znatno malobrojnije, a ukupno članstvo u partiji znatno veće.
Dakle, tvrdnja da su 82% boljševika ili boljševičkog rukovodstva činili Jevreji potpuna je izmišljotina. Jevreji jesu bili prisutni u pokretu i nekolicina jeste bila na visokim pozicijama, ali su bili manjina.
Komunistički pokret u ranim danima zaista jeste uživao relativnu popularnost među jevrejskim narodom u Rusiji, jer se suprotstavljao carskoj vlasti pod kojom su Jevreji bili obespravljeni i izloženi redovnim progonima i nasilju. To, pak, ne znači da je komunistička revolucija bila neka jevrejska zavjera. Za to ne postoje nikakvi dokazi, a takvo nešto bilo bi, kada se uzme u obzir malobrojnost Jevreja u rukovodstvu i u općenitom članstvu partije, gotovo nemoguće izvesti.
Religijski progoni i antisemitizam u Sovjetskom Savezu
Tačno je da su boljševici nakon dolaska na vlast započeli masovne vjerske progone i uništavanje bogomolja širom Sovjetskog Saveza. Naime, komunisti su mahom bili ateisti i željeli su u potpunosti eliminisati religiju iz društva. Nedugo nakon dolaska boljševika na vlast su, tako, usvojene mjere kojima se ograničava ili onemogućuje djelovanje vjerskih zajednica, a u narednim godinama uslijedio je progon sveštenih lica i zatvaranje bogomolja. Najoštrije je tretirana Ruska pravoslavna crkva, koja se smatrala simbolom carske vlasti i koja je i dalje imala veliki društveni utjecaj (1, 2, 3).
Ono što je, pak, izostavljeno iz viralnog videa o “židovskim boljševicima” jeste da brutalnim progonima sovjetskih vlasti nisu bile izložene samo kršćanska i islamska, već i jevrejska vjerska zajednica. Na hiljade sinagoga također su zatvorene ili uništene, vjerske publikacije i tekstovi su zabranjeni, a mnogobrojni rabini su pogubljeni ili poslani u sibirske logore (1, 2, 3).
Dakle, judaizam, suprotno insinuacijama iz videa, nije bio izuzet iz boljševičkih religijskih progona.
Iako je boljševička partija u ranim danima revolucije bila otvorena etničkim Jevrejima, to se promijenilo Staljinovim dolaskom na vlast krajem ‘20-ih godina prošlog vijeka. Staljin je, kako je dokumentovano, bio izrazit antisemit. U analizi sličnih tvrdnji objavljenoj na Raskrinkavanju 2025. godine objašnjeno je sljedeće:
Naime, iako je Staljin u svojim javnim obraćanjima osuđivao antisemitizam, njegovi postupci i izjave iz privatnih razgovora ukazivali su na to da je gajio animozitet prema Jevrejima.
Staljin, jedan od najozloglašenijih tiranina 20. vijeka, postepeno se peo na vlast nakon Lenjinove smrti 1924. godine, što mu je pošlo za rukom nakon što je uspješno eliminisao sve svoje rivale, od kojih je najistaknutiji bio Leon Trocki. Sredinom 1930-ih godina, na poziciji generalnog sekretara komunističke partije, konsolidovao je svoju moć kroz tzv. velike čistke, koje su podrazumijevale lažna suđenja i smaknuća “nelojalnih” članova Komunističke partije, kao i drugih građana/ki koje je smatrao prijetnjom. Smatra se da Staljinove političke žrtve dosežu broj od deset miliona.
U ovim “velikim čistkama” od 1936. do 1938. stradalo je i hiljade politički i kulturno istaknutih Jevreja.
Obračun s jevrejskim stanovništvom Staljin je proveo krajem ‘40-ih i početkom ‘50-ih godina pod krinkom kampanje protiv “kozmopolitanstva”. Iako je zvanično predstavljena kao kampanja protiv zapadnog imperijalizma, vjeruje se da je ova “čistka”, koja se odvijala od 1948. do 1952, primarno bila osmišljena da targetira Jevreje. Jevrejsko antifašističko vijeće je ugašeno, kao i novine izdavane na jidišu. Poznati glumac Solomon Mikhoels je ubijen, a mnogobrojni Jevreji koji su radili u vojsci, na univerzitetima, u medijima i u sindikatima naglo su otpušteni.
U januaru 1953. godine, list Pravda izvijestio je o navodnoj zavjeri nekoliko doktora, od kojih su gotovo svi bili Jevreji, da izvrše atentat na Staljina. Kasnije se pokazalo da su optužbe izmišljene i svi prethodno uhapšeni doktori pušteni su na slobodu. U jeku kampanje protiv njih, u sklopu koje se tvrdilo da su oni američki i britanski agenti, koji također tajno rade na ostvarivanju ciljeva “jevrejskog svijeta”, po Sovjetskom Savezu počele su kružiti glasine da Staljin namjerava iskoristiti ovaj slučaj kao povod za masovno protjerivanje i zatvaranje Jevreja širom zemlje. Da li bi to zaista uradio, ostalo je nepoznato, jer je 5. 3. 1953. godine preminuo u 74. godini.
Kada je riječ o zakonu protiv antisemitizma, Lenjin je 1918. godine donio dekret o borbi protiv antisemitizma kao odgovor na nasilne incidente usmjerene ka jevrejskim zajednicama, a u istom periodu doneseni su i drugi zakoni i mjere koji zabranjuju diskriminaciju i targetiranje i drugih rasnih ili etničkih skupina. Ipak, mnogi od tih zakona u prvim decenijama Sovjetskog Saveza ostali su samo mrtvo slovo na papiru, jer je državno rukovodstvo u praksi dokumentovano targetiralo određene etničke skupine, uključujući i Jevreje (1, 2, 3).
Dakle, niti je tačno da su skoro svi boljševici bili Jevreji niti je tačno da su Jevreji bili neka izdvojena skupina koja je jedina bila zaštićena od progona i nasilja u Sovjetskom Savezu. Shodno činjenicama, navedene tvrdnje ocjenjujemo kao teoriju zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)