Foto: Raskrinkavanje.ba
Analiza 656 komentara na šest Facebook objava Branka Blanuše, podijeljenih u vrijeme kampanje za Opće izbore 2026. godine, otkriva mrežu profila na ovoj društvenoj mreži čije su aktivnosti bile koordinisane u smjeru promocije kandidata SDS-a za Predsjedništvo BiH. Iako je većina korisnika Facebooka koji su komentarisali Blanušine objave to činila samo na pojedinačnim objavama, u komentarima na nekoliko objava izdvajaju se grupe istih profila koje su bile iznova aktivne u vremenski izrazito zbijenim talasima.
U analiziranim komentarima na objave podijeljene između 19. i 24. septembra 2026. godine identifikovano je 448 različitih profila. Od ovog broja, 357 pojavilo se samo ispod jedne objave, dok su ostali komentarisali dvije ili više objava. Petnaest istih profila komentarisali su najmanje četiri od šest analiziranih objava.
Posebno se izdvaja 19 profila koji su komentarisali prve tri analizirane objave, podijeljene 19, 20. i 21. septembra. Dvanaest profila iz te grupe pojavljuje se i na objavi od 24. septembra u kojoj Blanuša poručuje da nema saradnje s političkim akterima koje optužuje za iseljavanje ljudi.
Ponavljanje profila prati i vremenska koncentracija. Pet istih profila pojavljuje se u kratkim talasima na četiri različite objave, a na tri od njih komentarišu čak i istim redoslijedom.
Kombinacija ponavljanja istih profila, njihove aktivnosti u uskim vremenskim intervalima, sličan ton i formulacije komentara snažno upućuju na zaključak da se radi o koordinisanim aktivnostima mreže čiji je cilj stvaranje utiska značajno veće podrške kandidatu.
656 komentara na šest objava
Analizirane objave na Facebook profilu Branka Blanuše, koji je obrisan poslije Općih izbora 2026, podijeljene su u periodu od 19. do 24. septembra 2026. godine. Izabrane su objave koje su imale više od 30 komentara i u kojima su podijeljene fotografije i videosnimci.
U prvom videosnimku, objavljenom 19. septembra, Blanuša najavljuje osnivanje kancelarije predsjednika za zaštitu interesa građana, koja bi trebala pomagati građanima kada se suočavaju s nepravdom. Objava od 20. septembra odnosi se na predizborne aktivnosti u Trebinju i Hercegovini, koje Blanuša predstavlja kao “snažan zamajac” u borbi za vraćanje pravde u Republiku Srpsku. U videosnimku objavljenom 21. septembra ponovo govori o kancelariji za zaštitu interesa građana, koja će služiti “svakom časnom i poštenom čovjeku“. Objave od 22. i 23. septembra odnose se na predizborne skupove u Kotor-Varoši i Kozarskoj Dubici, uz poruke da se “pravda vraća” ili “širi” Republikom Srpskom, što je bio i izborni slogan Branka Blanuše i SDS-a. Posljednji analizirani videosnimak objavljen je 24. septembra. U njemu Blanuša poručuje da nema saradnje s akterima koje optužuje da su “otjerali desetine hiljada ljudi”, “oteli državu od naroda” i obogatili se na račun građana.
Foto: Screenshot/Facebook
U 656 komentara na šest analiziranih objava identifikovano je ukupno 448 profila. Najveći dio, njih 357, komentarisao je samo jednu objavu. Posmatrano kumulativno, 91 profil bio je prisutan na najmanje dvije objave, 42 na najmanje tri, 20 na najmanje četiri, a 11 na najmanje pet. Jedan profil komentarisao je svih šest objava. Set podataka sa sadržajima komentara, vremenom objave i direktnim linkovima dostupan je u tabeli na ovom linku.
Za detaljniju provjeru izdvojeno je 20 profila koji su komentarisali najmanje četiri od šest analiziranih objava. Među njima, pet profila ima karakteristike autentičnih, a 15 je kreirano neposredno pred početak ili u toku izborne kampanje, od 7. avgusta do 8. septembra 2026. godine.
Isti profili na prve tri objave
Od 42 profila koja se pojavljuju na najmanje tri od šest objava, uočena je grupa od 21 profila koji je komentarisao prve tri analizirane objave: videosnimak o osnivanju kancelarije predsjednika za zaštitu interesa građana, objavu iz Trebinja i drugi videosnimak o ulozi kancelarije. Ovi sadržaji objavljeni su tokom tri uzastopna dana, od 19. do 21. septembra.
Dva profila iz ove grupe su autentična i njihovo pojavljivanje na više objava nije dalje tretirano kao indikator neautentične ili koordinisane aktivnosti. Od ostalih 19 profila, 12 je komentarisalo i videosnimak “Nema saradnje…” od 24. septembra, što znači da su se pojavili na najmanje četiri od šest analiziranih objava. Osam ovih profila komentarisalo je čak pet od šest analiziranih objava.
Foto: Raskrinkavanje.ba
Pet istih profila u četiri vremenska talasa
Posebno izražen obrazac komentarisanja uočen je kod pet profila koji su kreirani neposredno pred početak izborne kampanje. Detaljna analiza profila pod imenom “Ana Đorđević” pokazuje da je zapravo riječ o Facebook stranici pokrenutoj 31. avgusta 2026. godine. U vrijeme pisanja ove analize stranica je imala svega tri objave – sve od 31. avgusta. Riječ je o fotografijama koje bi trebale stvoriti utisak da se radi o autentičnom profilu žene koja se zove Ana Đorđević. No, na fotografijama nije moguće u potpunosti jasno vidjeti lice, a vizuelnom analizom može se zaključiti da na dvije od tri fotografije nije ista žena.
Foto: Screenshot/Facebook
Analiza fotografija pomoću alata Hive Moderation pokazala je da se vjerovatno ne radi o kreacijama vještačke inteligencije, a obrnutom pretragom fotografija na internetu nismo uspjeli pronaći gdje su originalno objavljene.
Facebook stranica “Irine Milenković” kreirana je 1. septembra 2026. godine, kad su objavljene i sve tri objave na njoj. Objavljene fotografije trebale bi ostaviti utisak da prikazuju osobu iza profila, ali obrnuta pretraga ovih fotografija pokazuje da je na njima instruktorica hulahupa Sasha Sasheva, koja na Facebooku koristi ime Sasha Sun. Jedna od fotografija ranije je korištena za promociju njenih časova u Facebook grupi lokalne zajednice u istočnom Londonu.
Foto: Screenshot/Facebook
Analiza vremena komentarisanja pokazala je da se ova dva profila, zajedno s još tri, pojavljuju u vremenski zbijenim talasima na četiri različite objave. Na prvom videosnimku od 19. septembra njihovi komentari objavljeni su između 14:45:38 i 14:50:54, odnosno unutar nešto više od pet minuta.
Na objavi iz Trebinja od 20. septembra ista grupa komentarisala je između 12:08:40 i 12:11:19, u periodu kraćem od tri minute. Na drugom videosnimku o kancelariji, objavljenom dan kasnije, njihovi komentari pojavljuju se između 21:15:05 i 21:24:32. Dva dana kasnije, na objavi iz Kozarske Dubice, svih pet profila ponovo je komentarisalo između 12:08:52 i 12:11:43.
Dodatna pravilnost jeste isti redoslijed njihovog pojavljivanja u komentarima na ove dvije objave.
Komentari prilagođeni temi, ali imaju istu političku funkciju
Komentari ovih profila nisu nužno identični. Njihov sadržaj uglavnom je prilagođen temi konkretne objave. Komentari koje je ostavljala stranica “Ana Đorđević” kreću se od kratkog slogana “Pravda se vraća u Srpsku” do dužih poruka u kojima aktuelnu vlast u Republici Srpskoj optužuje za urušavanje institucija i stranačku kontrolu sistema. Bez obzira na temu objave, poruke dosljedno podržavaju Blanušu i SDS, a političku promjenu predstavljaju kao način vraćanja pravde i zaštite građana.
Foto: Screenshot/Facebook
Sličan obrazac imaju komentari stranice “Irena Milenković”. U komentarima kombinuje otvorenu podršku Blanuši i SDS-u s oštrom kritikom vlasti, uključujući poziv da se odgovorni uhapse i da im se oduzme imovina. Na drugim objavama koristi kratke afirmativne poruke i slogan iz kampanje “Pravda se vraća u Srpsku”.
Foto: Screenshot/Facebook
U cjelokupnom uzorku identifikovano je 14 profila koji su u različitim komentarima naizmjenično koristili latinicu i ćirilicu. Osam od njih pripada grupi od 19 profila koji su komentarisali prve tri analizirane objave, a osam grupi novokreiranih naloga prisutnih na najmanje četiri objave; ove se kategorije preklapaju, jer šest profila pripada objema grupama.
Prisustvo koordinisanog komentarisanja
Analiza komentara na šest objava Blanušinog Facebook profila tokom izborne kampanje pokazala je da je većina došla od korisnika koji su komentarisali samo jednom, ali je istovremeno otkrila i jasno izdvojenu grupu profila koji se ponavljaju na više objava, aktiviraju se u vremenski zbijenim talasima i ostavljaju politički vrlo ujednačene poruke. Njihova aktivnost ne izgleda kao spontano ponašanje pojedinačnih simpatizera, već kao organizovan pokušaj stvaranja utiska šire podrške Branku Blanuši i SDS-u.
Sama činjenica da neko komentariše više objava političkog kandidata nije dokaz koordinacije. To potvrđuje i ručna provjera 20 profila koji su komentarisali najmanje četiri objave: pet ih je ocijenjeno kao autentično, uključujući i profil koji je komentarisao svih šest analiziranih objava. Ti primjeri pokazuju da stvarni politički simpatizeri mogu biti veoma aktivni i redovno reagovati na sadržaj kandidata.
Međutim, preostalih 15 profila iz te grupe kreirano je neposredno pred početak izborne kampanje. Gotovo da nemaju autentičan privatni sadržaj, a njihovi se komentari pojavljuju u kratkim i ponavljajućim vremenskim intervalima. Dodatni indikator neautentičnosti jeste naizmjenično korištenje latinice i ćirilice na istim profilima. Učestalo prebacivanje s jednog na drugo pismo prepoznato je kao potencijalni indikator neautentičnog ponašanja na internetu.
Za razliku od pet autentičnih simpatizera, čija učestalost pokazuje da samo komentarisanje većeg broja objava nije sporno, kod preostalih profila uočeni su dodatni elementi koji jasno ukazuju na to da se ne radi o autentičnim korisnicima. Posmatrani zajedno, ovi nalazi potvrđuju prisustvo koordinisane mreže neautentičnih profila, čija je svrha stvaranje privida masovnije i spontanije podrške političkom kandidatu.
(Raskrinkavanje.ba)