Foto: Raskrinkavanje.ba
Na društvenoj mreži X se u jeku kampanje za Opšte izbore u BiH pojavio profil BotFinders, koji navodno razotkriva mreže neautentičnih naloga na društvenim mrežama koji podržavaju različite političke stranke u Republici Srpskoj. Profil sadržaje objavljuje na engleskom jeziku.
Prva objava na ovom nalogu pojavila se 22. septembra 2026. i u njoj su najavljene “analize” ovakvih navodnih mreža. U objavi su označena i četiri medija iz Republike Srpske: RTRS, ATV, Srpska info i Banjaluka.net.
Naš prvi projekat: Izbori u Bosni i Hercegovini.
Naša analiza je identifikovala koordinisane bot-mreže koje djeluju u Republici Srpskoj.
Večeras objavljujemo prve nalaze.
Objava je na ovoj društvenoj mreži, sudeći po vidljivim reakcijama i komentarima, prošla prilično nezapaženo.
Foto: Screenshot
Istoga dana objavljena je još jedna “najava”, a onda i prva navodna istraga. U objavi je dostupan video koji navodno razotkriva mrežu botova koji na platformama kompanije Meta podržavaju Draška Stanivukovića.
Foto: Screenshot
U videu se prikazuju screenshoti niza profila koji navodno ostavljaju komentare ispod Stanivukovićevih objava, a koji su nastali u slično vrijeme i nemaju značajne druge aktivnosti, uz zaključak da sve te pojedinosti ukazuju na to da je riječ o bot nalozima.
Iste je večeri objavljena i “analiza” navodnih Stanivukovićevih botova na TikToku, a onda i na društvenoj mreži X. U svim snimcima predstavljeni su slični dokazi o postojanju navodnih mreža botova kao i u slučaju prve “istrage”.
Nešto kasnije, takođe 22. septembra, objavljen je video u kom se razotkriva navodna mreža botova koja podržava SDS. Dokazi o navodnoj mreži i u ovom su slučaju izneseni u vidu screenshota u videu, a sama objava nije ostvarila zapažen broj reakcija na X-u.
Foto: Screenshot
Istog je dana najavljen nastavak objavljivanja “istraga” za sutradan, 23. septembra. No, 23. je na nalogu objavljen niz navoda o povećanim mjerama sigurnosti u daljem radu i kašnjenju najavljenih objava (1, 2, 3, 4). Do vremena pisanja ove analize nije bilo novih objava.
Šta znamo o ovom X nalogu?
X nalog BotFinders u potpunosti je anoniman. U njegovom opisu navodi se tek da korištenjem OSINTA i digitalne istrage “mapira mreže” i “razotkriva koordinisano djelovanje” botova. Nalog prati oko 40 drugih X profila, uglavnom medija iz BiH i regiona. Kada je riječ o pratiteljima/kama, profil broji njih oko 20, a uglavnom su u pitanju naizgled lični profili.
Nalog je kreiran u novembru 2025. godine, a ime je u međuvremenu mijenjao tri puta. Posljednja promjena bila je u septembru ove godine. Dakle, moguće je da su na profilu ranije postojale druge objave, ali nije poznato ni kako se ranije zvao ni šta je bio sadržaj na njemu.
Nalogom se upravlja iz Bosne i Hercegovine.
Foto: Screenshot
“Istrage” anonimnog X naloga prenio veliki broj medija
Na pomenutom X nalogu objavljene su “istrage” u kojima su jedini dostupni dokazi predstavljeni putem screenshota u videosnimku. Nisu objavljeni linkovi profila niti su izneseni podaci javno sistematski predstavljeni. Nalog objavljuje na engleskom jeziku i nema nekih podataka o tome ko stoji iza njega koji bi služili kao pouzdani indikatori medijima za pouzdanost objavljenih nalaza.
I dok je sasvim moguće da su predstavljene “istrage” makar dijelom tačne i da zaista postoje mreže bot naloga koje koriste domaće političke stranke, bez provjerljivih dokaza, nije moguće s punom sigurnošću objave ovog naloga predstavljati kao kredibilne nalaze “razotkrivanja”.
To su, pak, uradili brojni mediji u Republici Srpskoj. Radio-televizija Republike Srpske, javni emiter, objavila je članak “najave” navodnih istraga tek nekoliko sati nakon što se pojavila prva objava na ovom X nalogu. Ista najava objavljena je i u nizu drugih medija (1, 2).
Foto: Screenshot
Nakon objave “najave”, mediji su nastavili prenositi i nalaze navodnih istraga. Javni emiter RTRS i ovoga je puta prenio “istrage” o obje stranke (1, 2).
U člancima su informacije s ovog X naloga predstavljane bez propitivanja njihove tačnosti (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7). Nije ni problematizovana činjenica da nije poznato ko stoji iza ovog naloga ni koja je metodologija korištena za istraživanje, čiji nalazi nisu u potpunosti dokumentovani.
Tako su nalazi anonimnog X naloga preneseni u velikom broju medija u BiH, uključujući i javni servis RTRS. Zanimljivo je i da na ovom X nalogu do sada nisu objavljene “istrage” vezane za botove SNSD-a, a da su u najvećem broju slučajeva mediji koji podržavaju ovu stranku upravo oni koji su prenijeli “istrage” BotFindersa.
Raskrinkavanje je 2022. godine pisalo o mreži botova ove stranke na društvenoj mreži X, tadašnjem Twitteru. Naše istraživanje pokazalo je da postoje desetine naloga na ovoj mreži koji su međusobno povezani, pokazuju znakove neautentičnog djelovanja i pružaju podršku SNSD-u, a čiji su likovi i objave dokumentovani u analizi.
Ostaje da se vidi da li će u narednim “istragama” BotFindersa i ova stranka biti predmet analize, kao i da li će, ako to bude slučaj, isti mediji prenijeti te “nalaze”.
(Raskrinkavanje.ba)