Foto: Wikimedia Commons
Na Facebooku je 7. novembra 2025. godine podijeljen kolaž fotografija pročelja iste stare građevine iz različitih perioda. Na starijoj, crno-bijeloj fotografiji, crvenom je bojom označen dio zgrade na kojem je godina izgradnje ispisana rimskim brojem DCCCXC, odnosno 890. Vidljiv je i dio potpisa ispod slike koji glasi: “Naples. - Galerie du…”. Na drugoj, novijoj fotografiji, na istom dijelu fasade vidljiv je rimski broj MDCCCXC, odnosno 1890.
Objava je podijeljena uz opis u kojem se sugeriše da su fotografije dokaz da je zgrada na njima izgrađena puno ranije nego što to kaže broj na fasadi.
Gdje nestade 1000 godina !? Nemojte nam reći da je rimski broj greškom otpao, pa su ga naknadno vratili....
Foto: Screenshot/Facebook
Galerija “Umberto I” u Napulju otvorena je 1890. godine
Na fotografijama podijeljenim u analiziranoj objavi nalazi se galerija “Umberto I”, izgrađena, odnosno otvorena 1890. godine u Napulju, u Italiji. Godina izgradnje ispisana je rimskim brojem MDCCCXC iznad ulaza.
Foto: Wikimedia Commons
Galerija je dobila ime po Umbertu I (1844–1900), kralju Italije u vrijeme njene izgradnje. Namjena joj je bila trgovina, odnosno prvobitno je bila trgovačka galerija.
Stara fotografija ove galerije na kojoj se vidi godina izgradnje kojoj nedostaje M, rimski broj za hiljadu, ranije se dijelila i izvan našeg govornog područja, također uz implikacije da se javnosti taji da je zgrada izgrađena 1.000 godinu ranije, odnosno 890. godine. Provjerom autentičnosti ove fotografije, kao i navedenih tvrdnji, u maju 2023. bavio se Reuters. U opsežnoj analizi historijskih materijala iz vremena gradnje galerije “Umberto I”, Reuters navodi da “zapisi pokazuju da je galerija završena do 1890. godine”, kao i da stručnjaci za italijansku historiju i arhitekturu kažu da su “njeni arhitektonski elementi i stil tipični za građevine u Italiji u to vrijeme” te da takvo nešto ne bi bilo moguće izvesti 1.000 godina ranije.
U analizi se donose i fotografski te kartografski dokazi s lokacije na kojoj se danas nalazi ova galerija, uključujući i fotografiju koja prikazuje izgradnju galerije iz 1887. godine. Kao dokaz da je galerija otvorena 1890. godine priložen je i novinski oglas iz arhiva italijanske štampe iz te godine.
Oglas, koji zapravo sadrži najavu otvaranja galerije “Umberto I” 1. aprila 1890. godine, može se vidjeti u gornjem lijevom uglu na slici ispod.
Foto: Screenshot/La Stampa
U analizi se navodi da se stara fotografija, odnosno razglednica ove galerije bez rimskog broja M, može pronaći na francuskoj stranici La Stereotheque, koja fotografiju datira između 1900. i 1915. godine, ali da postoje i razglednice iz tog vremena koje zgradu prikazuju iz sličnog ugla, ali s jasno vidljivim “M” na fasadi.
Reuters u zaključku analize navodi da historičari/ke s kojima su razgovarali nisu mogli potvrditi da je rimski broj M u nekom trenutku zaista nedostajao na fasadi spomenute zgrade, ali da “galerija ‘Umberto I’ nije mogla biti izgrađena 1.000 godina prije 1890. godine”. Ovo je za Reuters potvrdila i Mia Fuller, profesorica na Odsjeku za italijanske studije na Univerzitetu Kalifornije u Berkeleyju, koja je izjavila da “sve što se sa sigurnošću može reći jeste da zgrada nije izgrađena 890. godine, bez obzira na to kako fotografija izgleda”.
Teorije zavjere o “izmišljenom vremenu”
U Facebook objavi koja se dijeli na našem govornom području implicira se da dvije fotografije galerije “Umberto I”, snimljene u različitim periodima, navodno dokazuju da su datumi na građevini naknadno izmijenjeni kako bi se “prikrila istina” o tome da je veliki dio historije “izmišljen”, odnosno da se neki periodi u historiji “nisu nikad desili”.
Ove tvrdnje vuku korijene iz različitih teorija zavjere o navodnom falsifikovanju i “prekrajanju” historije, tačnije njene hronologije.
U jednu od takvih teorija zavjere spada i ona o tzv. fantomskom vremenu, odnosno pseudohistorijskom konceptu njemačkog autora Heriberta Illiga iz 1991. godine prema kojem je historija “izmanipulisana” krivotvorenjem historijskih zapisa. Illig svoju teoriju zasniva na tvrdnjama da se “godine od 614. do 911. nikada nisu zapravo dogodile” te su ih “izmislili moćni članovi srednjovjekovne elite” papa Silvestar II i rimski car Oton III, “moguće i u saradnji s bizantskim carem Konstantinom VII”.
Illigovu teoriju, prema kojoj su navedene historijske ličnosti falsifikovale historiju i izmislile niz događaja i ljudi, opovrgli su brojni izvori (1, 2, 3), a odgovor na pitanje zašto takvo nešto ne može biti istina u decembru 2023. godine objavio je magazin Big Think. U članku je istaknuto da historijske zapise treba proučavati kritički, ali i da je Illigova hipoteza “teorija zavjere koja se predstavlja kao ozbiljna naučna tema”. Navodi se i sljedeće:
Kao i većina laži, hipoteza o fantomskom vremenu sadrži malo zrnce istine. Naprimjer, velika većina ranosrednjovjekovnih rukopisa jesu kopije izgubljenih originala, što baca sumnju na neke od njihovih tačnih detalja. Također je istina da je evropski kalendar revidiran u više navrata (...). Konačno, istina je da su veliki dio historije, posebno antičke i srednjovjekovne, napisali pobjednici (...).
Ali, hipoteza o fantomskom vremenu raspada se čim je bolje pogledate. Iako evropski kontinent možda nema mnogo originalnih rukopisa iz ranog srednjeg vijeka, dokumenti i artefakti iz Azije, Afrike, Australije i Amerike pružaju uvjerljiv dokaz da su se ovi nestali vijekovi zaista dogodili.
Dokazi o nedostajućim stoljećima mogu se pronaći i u prirodi. Prstenovi (op.a. godovi) u drveću hronološki prikazuju protok vremena, a drevna i srednjovjekovna dokumentacija o astronomskim događajima, poput pomračenja Sunca, pokazuje da su njihovi posmatrači živjeli u različitim periodima.
Drugim riječima, iako historičari/ke mogu sumnjati u autentičnost nekih historijskih zapisa iz srednjovjekovne Evrope, opsežni i dobro sačuvani historijski artefakti iz ostatka svijeta ne ostavljaju mjesta sumnji da se srednji vijek “dogodio”. Također, astronomski i dendrohronološki dokazi iz prirode nude nepobitne potvrde o protoku vremena.
Iako se u slučaju Illigove originalne hipoteze o “fantomskom vremenu” radi o periodu od “izmišljenih” 300 godina, a ne 1.000 godina, kako se navodi u objavi na našem jeziku, činjenica je da brojni dokazi opovrgavaju navode da se srednji vijek “nije desio”.
Pored spomenute, u javnosti je već niz godina prisutna i teorija zavjere koja se zasniva na knjizi “Nova hronologija” autora Anatolija Fomenka, ruskog matematičara i teoretičara zavjere. Fomenko tvrdi da su civilizacije poput klasične Grčke, Rimskog Carstva, kineskih dinastija i starog Egipta zapravo postojale u srednjem vijeku i da je svjetska historija počela oko 800. godine. Raširena i su njegova neutemeljena vjerovanja da je današnja Rusija nastala od velike i moćne države po imenu Tartarija, a da zapadni/e historičari/ke navodno nastoje izbrisati rusku historiju, o čemu je Raskrinkavanje ranije pisalo u nizu analiza (1, 2, 3).
Shodno navedenom, tvrdnju da je galerija “Umberto I” izgrađena hiljadu godina ranije nego što jeste, odnosno implikacije da je jedan milenij historije izmišljen, ocjenjujemo kao teoriju zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)