Foto: Shutterstock
Na kruzeru MV Hondius, koji je 1. aprila 2026. godine isplovio iz Argentine na putovanje preko Atlantskog okeana, došlo je do širenja hantavirusa. Troje putnika je umrlo, a infekcija je potvrđena kod još nekoliko putnika. Prema saopštenju Svjetske zdravstvene organizacije (SZO), putnici su zaraženi Andes sojem hantavirusa, koji je karakterističan za Južnu Ameriku i Argentinu. SZO je saopštila da je moguće da je došlo do rijetkog slučaja prenosa hantavirusa s čovjeka na čovjeka.
Kruzer se usidrio 10. maja u luci na Tenerifima, a u ponedjeljak 11. maja evakuisani su i posljednji putnici. Brod je potom otplovio za Nizozemsku.
Nedugo nakon ovog slučaja, na društvenim mrežama proširile su se dezinformacije da je hantavirus nuspojava vakcine protiv Covid-19 kompanije Pfizer. Na Facebooku je 7. maja 2026. godine objavljen reel u kojem se vidi dokument na engleskom jeziku pod nazivom “Kumulativna analiza prijavljenih neželjenih događaja nakon što je odobrena vakcina PF-07302048 (BNT162B2), koji su primljeni do 28. februara 2021. godine”. U reelu je istaknuta stranica na kojoj se vidi podnaslov “Lista neželjenih događaja od posebnog interesa”, a zatim i stranica na kojoj je, osim brojnih medicinskih stanja, ispisano “Hantavirus pulmonary infection” (Plućna infekcija hantavirusom). Reel je objavljen uz opis u kom se tvrdi sljedeće:
Hantavirus naveden je u izveštaju o neželjenim efektima vakcine Fajzera protiv COVID-19.
Foto: Screenshot/Facebook
Slične objave u kojima se tvrdi da Pfizerov dokument navodi infekciju hantavirusom kao nuspojavu ili neželjeni efekat vakcine protiv Covid-19 pronašli smo na još nekoliko Facebook naloga. U ovim su objavama također podijeljeni screenshoti pomenutog dokumenta na engleskom ili na španskom jeziku, a u nekima je podijeljen link koji vodi na dokument (1, 2, 3, 4).
Tvrdnju da je infekcija hantavirusom neželjeni efekat Pfizerove vakcine protiv Covid-19 pronašli smo i u članku portala Srbin (.info) koji je objavljen 7. maja.
Šok otkriće Fajzerovih dokumenata: Hantavirus kao neželjeni efekat COVID-19 vakcine
Dženifer Arkuri, poznata kritičarka mera tokom pandemije, objavila je danas na platformi Iks (bivši Tviter) zabrinjavajući detalj iz internog dokumenta kompanije Fajzer. Prema njenim rečima, razvoj hantavirusne infekcije bio je poznat neželjeni događaj koji proizlazi iz Fajzerove COVID-19 vakcine.
Portal Srbin (.info) se u članku poziva na pomenuti dokument i navodi da “sadrži preko 1.200 stanja koja su Fajzer i regulatori odlučili da pažljivo prate nakon početka masovne vakcinacije”.
Šta su činjenice?
Hantavirusi su na stranici Svjetske zdravstvene organizacije opisani kao zoonotski virusi koji prirodno inficiraju glodare, a povremeno se prenose na ljude. Pripadaju porodici Hantaviridae i redu Bunyavirales. Samo neki od identifikovanih vrsta hantavirusa uzrokuju bolest kod ljudi. Hantavirusi prisutni u Sjevernoj, Centralnoj i Južnoj Americi uzrokuju HCPS (hantavirusni kardiopulmonarni sindrom), brzo progresivno stanje koje pogađa pluća i srce. Ovoj grupi pripada Andes soj virusa, kod koga je zabilježen ograničen prenos s čovjeka na čovjeka. U Evropi i Aziji, hantavirusi uzrokuju hemoragijsku groznicu s bubrežnim sindromom (HFRS), koja prvenstveno pogađa bubrege i krvne sudove.
Hantavirusi se na ljude prenose kontaktom s kontaminiranim urinom, izmetom ili slinom zaraženih glodara te rjeđe putem ugriza glodara, navodi SZO. Kod ljudi, infekcija može rezultirati teškom bolešću, a često i smrću. Prema ovom izvoru, hantavirusne infekcije povezane su sa stopom smrtnosti od <1–15% u Aziji i Evropi te do 50% u Americi. Premda ne postoji specifičan tretman koji liječi bolesti uzrokovane hantavirusom, rana medicinska njega, koja je fokusira na kliničko praćenje i liječenje respiratornih, srčanih i bubrežnih komplikacija, ključna je za preživljavanje, stoji na stranici SZO-a.
Virusna infekcija nije nuspojava vakcinacije
Slike koje navodno dokazuju da je infekcija hantavirusom nuspojava ili neželjeni efekat imunizacije protiv Covid-19 vakcinom kompanije Pfizer su screenshoti iz Pfizerove kumulativne analize prijavljenih neželjenih događaja nakon što je odobrena vakcina PF-07302048 (BNT162B2), koji su zaprimljeni do 28. februara 2021. godine. U dijelu pod nazivom “Spisak neželjenih događaja od posebnog interesa”, na 33. stranici navedena je, među ostalim stanjima, i “hantavirusna plućna infekcija” (hantavirus pulmonary infection). Ovo ipak ne znači da je riječ o nuspojavi ili neželjenom efektu vakcine.
U samom dokumentu na 16. stranici objašnjeno je da je riječ o listi neželjenih događaja od posebnog interesa (AESI) kompanije Pfizer za vakcinu BNT162b2.
AESI lista kompanije uzima u obzir liste AESI-ja sljedećih stručnih grupa i regulatornih tijela: Brighton Collaboration (SPEAC), ACCESS protokol, US CDC (preliminarna lista AESI za VAERS nadzor), MHRA (neobjavljena smjernica).
AESI termini sadržani su u TME listi (ciljani medicinski događaji) i uključuju događaje od interesa zbog njihove povezanosti s teškim oblikom Covid-19 i događaje od interesa za vakcine uopšte.
Ova je lista ranije dijeljenja kao dokaz da su vakcine protiv Covid-19 uzrokovale plućne infekcije u Kini u novembru 2023. godine. O tim netačnim tvrdnjama tada je pisalo Raskrinkavanje, ali i Lead Stories, Faktograf i BNN Breaking.
Lead Stories je objasnio da uključivanje na ovu listu ne znači da je navedeno stanje uočeno nakon primjene vakcine protiv Covid-19, već da zdravstveni radnici treba da prijave takvu pojavu ako se dogodi.
Takve mjere predostrožnosti dio su najbolje prakse u onome što se zove "farmakovigilancija", sistemu prema kojem proizvođači lijekova razmatraju sve efekte sličnih lijekova i sistema za isporuku lijekova, a zatim upućuju doktore na terenu da brzo prijave sve slične efekte ako se obrazac počne pojavljivati.
Dakle, plućna infekcija hantavirusom u Pfizerovom dokumentu nije navedena kao nuspojava, već je na popisu neželjenih događaja od posebnog interesa. Neželjeni događaji (adverse event) su medicinska stanja koja se javljaju nakon vakcinacije, a koja nisu nužno uzrokovana vakcinacijom. Termini “nuspojava” i “neželjeni efekat”, koji se koriste u viralnim objavama, podrazumijevaju uzročno-posljedičnu vezu (1, 2).
Tvrdnjom da je hantavirus u Pfizerovom dokumentu naveden kao nuspojava vakcine već su se bavile strane platforme za provjeru činjenica Snopes, Reuters i Lead Stories. Hrvatski Faktograf bavio se tvrdnjom da su hantavirusi nuspojava, odnosno da su prisutni u vakcinama protiv Covid-19.
Snopes u analizi navodi da se hantavirus ne pojavljuje na listi zabilježenih neželjenih događaja koji su uslijedili nakon odobrenja Pfizerove vakcine protiv Covid-19, već samo na listi unaprijed specificiranih neželjenih događaja od posebnog interesa. Ova platforma navodi da “nema dokaza da Covid-19 uzrokuje [infekciju] hantavirusom ili da čini ljude ranjivijima na njega ni u ovom izvještaju o neželjenim događajima ni u bilo kojoj od nezavisnih studija objavljenih nakon toga”.
Shodno navedenom, tvrdnju da je hantavirus naveden u dokumentu kompanije Pfizer kao nuspojava, odnosno neželjeni efekat vakcinacije protiv Covid-19, ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama.
(Raskrinkavanje.ba)