Foto: irishkakagadii, Freepik
Na najmanje devet različitih Facebook stranica 23. februara 2026. godine (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) objavljena je fotografija muškarca koji koristi medicinski uređaj, uz opis koji glasi:
OVAJ ČOVJEK LEŽI ZAROBLJEN U METALNOM SANDUKU PUNIH 70 GODINA: Evo zašto nikad nije pristao na to da ga OSLOBODE ...
Više na linku u komentaru 👇 👇
Foto: Screenshot/Facebook
U komentarima ispod svake od ovih objava podijeljen je članak portala Super Auto, objavljen 4. februara 2025. godine. Članak govori o slučaju Paula Alexandera, opisanog kao čovjeka koji “punih 70 godina leži zarobljen u metalnom sanduku”. U članku je dostupna ista slika koja je podijeljena u spomenutim Facebook objavama.
Foto: Screenshot/Super Auto
U članku se navodi i da “iako se može pomisliti” da se radi o “jednom od najnesretnijih ljudi na svijetu”, da je “u stvarnosti on primjer neverovatne mentalne snage i prilagodljivosti” te da je “uspio da pronađe radost i smisao uprkos životu u gvozdenom sanduku”.
Opisuje se i njegov život te se, između ostalog, navodi da on “uz pomoć posebne hvataljke, koju kontroliše zubima, obavlja osnovne dnevne aktivnosti – čisti zube, doručkuje, brije se, pere lice, čita, gleda televiziju, pa čak i slika”.
Manipulacije na anonimnom portalu
Paul Alexander, čiji je život predmet članka na portalu Super Auto, muškarac je iz Teksasa koji je zbog poliomijelitisa (dječije paralize) većinu života proveo uz uređaj nazvan “željezna pluća” (eng. Iron lung). Alexander je preminuo u martu 2024. godine. Zbog činjenice da je više od 70 godina živio uz pomoć ovog uređaja, postao je poznat u cijelom svijetu, a o njegovoj smrti su 2024. godine izvijestili i mediji u našem regionu (1, 2).
Iako je, dakle, informacija o Alexanderovoj smrti bila dostupna duže od godinu, u članku koji je portal Super Auto objavio u februaru 2025. godine te informacije nema. Takvo nešto se ne navodi ni u Facebook objavama istih tvrdnji iz februara 2026.
Članak pod istim naslovom objavljen je 2023. godine na portalu Novi, u vrijeme dok je Paul Alexander bio živ. Moguće je da je portal Super auto preuzeo ovaj naslov, ali sadržaji ovih članaka, pak, nisu identični.
Portal Super Auto je anonimni portal, to jeste portal na čijoj se stranici ne mogu pronaći nikakvi podaci o njegovom uredništvu i/ili vlasništvu.
U sekciji “O nama”, koja se nalazi pri dnu početne stranice, istaknuto je da je “stranica namijenjena prvenstveno svim autoentuzijastima, ali i onima koji to nisu” te da na stranici “možete naći sve informacije o održavanju, servisiranju, kupovini automobila, kao i svim ostalim novostima iz svijeta automobilizma”.
Ovaj portal, ipak, redovno objavljuje sadržaje koji nisu ni na koji način povezani s automobilima i automobilskom industrijom (1, 2, 3).
Foto: Screenshot/Početna stranica portala Super Auto
Među stotinama objava na ovom portalu zapravo je najmanje onih o automobilima, dok većinu sadržaja čine članci iz različitih oblasti, uključujući politiku, zdravlje, lifestyle, showbusiness te sadržaje označene kao “zanimljivosti”.
Među njima je i spomenuti članak o Paulu Alexandru, koji je u februaru ove godine reaktuelizovan u objavama na Facebooku.
U svim člancima ovog portala mogu se vidjeti brojne reklame za različite usluge i proizvode, iz čega se može zaključiti da je motiv “reciklaže” vijesti i njihovog dijeljenja na velikom broju Facebook stranica zarada od klikova čitatelja/ki.
Foto: Screenshot/Super Auto
“Farma” Facebook stranica
Pored toga što je u spomenutom članku na portalu Super Auto informacija o smrti Paula Alexandera u potpunosti izostavljena, ovaj je članak u februaru 2026. godine ponovo “aktuelizovan” na Facebooku. On je, kako je navedeno, 23. februara ove godine podijeljen na najmanje devet različitih Facebook stranica: “Večernja škola”, “Maturske haljine”, “Enterijer-uredjenje Vaseg doma”, “Reality 24/7”, “Zivi zivot sa stilom”, “Ko god misli da sam laka, tesko cu mu pasti”, “Uredjenje interijera & eksterijera”, “Sredjen dom” i “Zato Sto Te Volim”.
Iako na prvi pogled stranice nisu povezane s ovim portalom, na svakoj od njih redovno se dijele i sadržaji s portala Super Auto. Stranice povremeno dijele (1, 2) i sadržaje s drugih portala (1, 2), kao što su Vizija AI i Ekskluzivne online, web stranice na kojima također nema nikakvih informacija o autorima/cama sadržaja, a ni vlasničkih podataka.
Ipak, u podacima o stranicama dostupnim na Facebooku nema informacija, linkova ili kontakt-podataka koji bi ukazali na to da su ove stranice povezane s ovima ili bilo kojim drugim portalom. Sve spomenute Facebook stranice postoje više godina, a neke i više od decenije.
Neke od ovih stranica na Facebooku prate desetine hiljada korisnika/ca ove društvene mreže. Primjera radi, stranicu “Enterijer-uredjenje Vaseg doma” prati više od 77.000 ljudi, a stranicu “Ko god misli da sam laka, tesko cu mu pasti” više od 134.000 osoba.
Foto: Screenshot/Facebook
Očito je, dakle, da se radi o mreži stranica koje se koriste za promociju sadržaja koji nemaju stvarnu informativnu vrijednost, odnosno koje služe kao sredstvo putem kojeg takvi sadržaji dolaze do više stotina hiljada ljudi.
O fenomenu anonimnih portala i njihovoj raširenosti u online prostoru u našem regionu Raskrinkavanje je dosad pisalo u velikom broju analiza. U njima smo ukazali na manipulativne taktike koje ovi portali praktikuju u svrhu povećanja posjeta portalu, a time i povećanja zarade od reklama.
Jedna od najčešćih manipulativnih taktika jeste distribucija sadržaja putem niza različitih profila i stranica na društvenim mrežama, prvenstveno na Facebooku. Takve “farme” Facebook stranica predstavljaju “model zarade” koji se zasniva na dijeljenju sadržaja koji često nemaju informativnu vrijednost ili manipulativnih, dezinformativnih i klikbejt-sadržaja čija je jedina svrha da privuku više posjeta na određeni portal.
Ovom se taktikom služi i anonimni portal Super Auto. Recikliranje starih informacija, namjerno izostavljanje činjenica i plasiranje senzacionalističkih objava na nizu Facebook stranica koje nemaju jasne poveznice s ovim portalom bez sumnje spadaju u opisani “poslovni model”.
Budući da je članak na portalu Super Auto u kojem se iznose navodi o Paulu Alexanderu, čovjeku koji “punih 70 godina leži zarobljen u metalnom sanduku”, u februaru 2025. godine objavljen bez informacije da se radi o osobi koja je preminula godinu ranije, članak dobija ocjenu manipulisanje činjenicama.
Ocjenu manipulisanje činjenicama dobijaju i objave istih navoda na Facebooku iz februara 2026. godine.
(Raskrinkavanje.ba)