Karte svijeta ne “lažu” o veličini Afrike

Foto: Shutterstock

Na Facebook profilu “Marko Kraljević Ponovo Jaše” 10. aprila 2026. godine podijeljen je snimak u kom se navodi da karte svijeta “lažu” o veličini nekih regiona, odnosno da nisu tačne. U opisu objave navodi se da su kartografski prikazi Zemlje prevare, odnosno da su neki regioni ili zemlje na kartama namjerno uvećani ili smanjeni. Snimak podijeljen u objavi traje 11 sekundi.

Danas RAZOTKRIVAMO još 2 LAŽI / PREVARE…!!
1️⃣ LAŽ Grenland na kartama izgleda skoro kao Afrika  — a u stvarnosti je čak 14x manji!
2️⃣ LAŽ Afrika je veća od Rusije skoro 2x, a stalno nam ih prikazuju obrnuto!
Nije sve kako izgleda! Ono što vidiš, nije uvek istina! Mnogo nas ove s0t0njare lažu!

Foto: Screenshot/Facebook

Objava je ostvarila 400 različitih interakcija do vremena pisanja ove analize. 

Šta su činjenice?

Tačno je da se Afrika na nekim kartama čini značajno manja u poređenju s drugim kontinentima i nekim državama. No, suprotno tvrdnjama iz analizirane objave, ne radi se o nekoj “prevari” da ovaj kontinent bude namjerno prikazan manjim nego što zaista jeste.

Rašireno uvjerenje da su Grenland ili Rusija veći ili veličinom jednaki Africi proizlazi iz široke upotrebe Mercatorove kartografske projekcije Zemlje, koja se koristi u izradi karata. U današnje vrijeme, brojne digitalne aplikacije koriste ovu projekciju.

Foto: Wikimedia Commons

Mercatorova projekcija nastala je u 16. vijeku. Radi se o cilindričnoj projekciji koja je specifična po tome što pruža brojne prednosti u izradi navigacijskih karata, navodi Britannica. 

Međutim, manje je praktična za svjetske karte, jer su razmjere iskrivljene; područja dalja od ekvatora izgledaju nesrazmjerno velika. Naprimjer, na Mercatorovoj projekciji, kopnena masa Grenlanda izgleda veća od površine kontinenta Južna Amerika. Stvarnom površinom Grenland je manji od Arapskog poluostrva.

Zbog pogrešnih vjerovanja o stvarnoj veličini Afrike u odnosu na druge kopnene površine, baziranim na Mercatorovoj projekciji, Reuters je u septembru 2025. godine objavio opširnu i interaktivnu analizu s činjenicama o veličini ovog kontinenta. U analizi navodi da “mape nikad nisu savršen odraz stvarnosti” te da svaki pokušaj da se Zemlja, koja je u obliku sfere, prikaže na komadu papira ili na ekranu unosi određenu distorziju, odnosno izobličenje ili iskrivljenu sliku onog što prikazuje. 

U analizi je istaknuto da na Mercatorovim kartama brojne “sjeverne zemlje izgledaju uporedivo po veličini s afričkim kontinentom, iako su zapravo manje po površini”.

Naprimjer, Grenland se na Mercatorovoj karti često čini velikim kao Afrika, dok je u stvarnosti Afrika oko 14 puta veća. (...) 
Afrika je otprilike tri puta veća od Kanade i više od jedan i po put veća od Rusije.

Foto: Razmjere u Mercatorovoj projekciji (sivo) i stvarne razmjere zemalja (narandžasto)/Screenshot, Reuters

Razlozi zbog kojih je Afrika na nekim kartama prikazana manjom odavno su poznati, o čemu je Raskrinkavanje detaljno pisalo u analizi pod naslovom “Zašto je Afrika na nekim kartama prikazana manjom nego što jeste?” 2024. godine. U ovoj je analizi istaknuto da se tvrdnje da je Afrika na kartama namjerno predstavljena manjom nego što jeste dijele već godinama te da su se ovim i sličnim tvrdnjama prethodno bavile i druge platforme za provjeru činjenica.

Mediji su u 2025. godini izvijestili da je Afrička unija (AU) podržala kampanju za prestanak korištenja karte iz 16. vijeka u korist one koja preciznije prikazuje veličinu Afrike te da su iz ove unije naveli da je “Mercatorova projekcija podstakla lažan utisak da je Afrika ‘marginalna’” i da takvi stereotipi utječu na medije, obrazovanje i politiku u svijetu.

Jasno je, dakle, da veličina Afrike na kartama s Mercatorovom projekcijom nije tačna u poređenju s teritorijama koje su bliže polovima, poput Grenlanda i Rusije. Ali to ne znači da ove karte nisu tačne. Napravljene su kako bi olakšale orijentaciju pomorcima i putnicima. Iako to tako ne izgleda na ovim mapama, Afrika je drugi najveći kontinent (poslije Azije) i pokriva oko jedne petine ukupne kopnene površine Zemlje.

Suprotno navodima da se radi o nekoj “prevari”, pogrešno poimanje stvarne površine Afrike u suštini je rezultat široke upotrebe mapa na kojima je ovaj kontinent prikazan manjim u odnosu na područja sjevernije i južnije od njega. Također, ne radi se o nedavnoj razotkrivenoj “laži”, već o nečemu što je poznato stoljećima i što je danas predmet rasprava o utjecaju na percepciju Afrike.

Shodno navedenom, tvrdnju da je Afrika namjerno prikazana manjom na kartama nego što zaista jeste i da se radi o “prevari” ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama i teoriju zavjere.

(Raskrinkavanje.ba)