Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Facebook profilu “Sale Ratnik Uns” objavljen je 5.8.2026. godine videosnimak na koje se velika grupa ljudi kreće kroz pustinju. Snimak je objavljen uz sljedeći opis:
Preko 100 hiljada vojnika iz Afrike je stiglo u Alžir. Spremaju se za invaziju preko Maroka na Španiju, a posle toga i na ostalu Evropu.
Foto: Screenshot/Facebook
Do datuma pisanja ove analize, snimak je imao 36.000 pregleda, a objava je podijeljena preko 100 puta.
Dugogodišnje tenzije između Maroka i Alžira
Snimak podijeljen uz tvrdnje o “vojnicima iz Afrike” na putu za Evropu prvobitno je objavljen na društvenim mrežama 3.8.2026. godine, nekoliko dana nakon što su desetine hiljada migranata u kratkom vremenskom periodu prešli iz Maroka u špansku enklavu Ceuta na sjeveru Afrike. Gotovo svi su vraćeni u Maroko, a nekoliko desetina ljudi je poginulo prelazeći granicu (1, 2).
Autor objave na Facebook profilu “Sale Ratnik Uns” preuzeo je video sa Instagram profila rumunskog portala BZI, gdje je objavljen 4. augusta. U ovoj objavi se navodi da korisnici/e društvenih mreža tvrde da snimak prikazuje mnoštvo migranata koji se u pratnji alžirske vojske kreću u pravcu granice s Marokom. Ipak, riječ je o nepotvrđenim spekulacijama sa društvenih mreža. Na društvenim mrežama i u marokanskim medijima snimak je tumačen i kao pokušaj alžirskih vlasti da stave Maroko pod pritisak i dovedu njihovu mogućnost da kontrolišu svoje granice u pitanje (1, 2, 3).
Naime, Alžir i Maroko imaju napete odnose već godinama. Okosnica neslaganja je regija Zapadna Sahara, koja je formalno pod kontrolom Maroka, ali nastoji izboriti nezavisnost od ove države. Alžir podržava Polisario Front, organizaciju koja nastoji ostvariti nezavisnost Zapadne Sahare. Evropske države nerijetko moraju pažljivo balansirati u odnosima sa ovim državama. Španija i Maroko imale su diplomatsku krizu 2021. godine kada je Španija primila lidera Polisario Fronta na liječenje i smatra se da je tada Maroko namjerno olabavio kontrolu nad svojim granicama, što je tada omogućilo povećan priliv izbjeglica i migranata u Španiju, u enklavu Ceuta.
Nedugo prije ovogodišnje krize na granici, španski premijer Pedro Sanchez posjetio je Alžir, što je nije naišlo na dobre reakcije u Maroku. I sada su u medijima i na društvenim mrežama kružile spekulacije da je ogromni priliv migranata u Ceutu rezultat namjerno olabavljenih kontrola na granici sa marokanske strane. Iz Maroka su, pak, negirali da je to slučaj i okrivili dezinformacije koje su širile organizacije koje se bave trgovinom ljudima (1, 2, 3, 4).
U svakom slučaju, jasno je da na snimku sa društvenih mreža nije riječ o “vojnicima” koji planiraju “invaziju Evrope”.
Ove tvrdnje potiču iz teorije zavjere o “velikoj zamjeni” koja je popularizovana u evropskim desničarskim krugovima 2011. godine, a proteklih par godina gotovo da je postala dio mainstream diskursa. Pobornici/e ove teorije zavjere vjeruju da globalne elite namjerno “dovode” migrante iz afričkih i bliskoistočnih zemalja u Evropu kako bi “zamijenili” autohtono evropsko stanovništvo, uništili zapadnu kulturu ili, kako neki tvrde “proveli genocid nad bijelcima”. Ne postoje dokazi da takav plan zaista postoji i da se provodi, a svih ovih godina teoretičari zavjere nisu u mogućnosti čak ni da smisle suvislo objašnjenje u vezi sa tim ko su ove misteriozne elite i zbog žele uništiti Evropu i izvršiti “genocid” nad bijelcima.
Teorija o “velikoj zamjeni” suštinski počiva na ksenofobiji i rasističkim stereotipima, te ih dodatno produbljuje. Opisivanje migranata kao “vojnika” i njihovog boravka u evropskim državama kao “invazije” prikazuje imigraciju na vrlo zloslustan i nasilan način i nastoji izazvati defanzivnu reakciju kod publike. U ovom narativu, svaka osoba koja nije bijela ili nije evropskog porijekla predstavljena je kao prijetnja protiv koje se “legitimno” braniti. Jednostavno rečeno, daje osobama koje gaje ovakve predrasude “opravdanje” da ih otvoreno ispoljavaju i budu nasilni.
Mnogi su podstaknuti ovom retorikom pribjegli nasilju. O tome je, pozivajući se na podatke Guardiana, Raskrinkavanje već pisalo u analizi iz novembra 2022. godine:
Mnogobrojni nasilni napadi radikalnih pobornika/ca ove teorije zavjere na pojedine grupe koje se smatraju prijetnjom “očuvanju bijele rase” svjedoče tome da nije riječ o bezopasnim tvrdnjama. Oružani napad na pripadnike afroameričke zajednice u gradu Buffalo u junu ove godine, teroristički napad u Oslu u Norveškoj 2011, pucnjava na džamiju u Novom Zelandu 2019. i napad na sinagogu u Pensilvaniji 2018. godine samo su neki napadi koje su izvršili poklonici ove radikalno desničarske teorije zavjere, a koje je nabrojao Guardian.
Facebook profil "Sale Ratnik Uns” gotovo je u potpunosti posvećen dijeljenju antiimigracijskog sadržaja. Objava o afričkim “vojnicima” koji spremaju “invaziju” na Evropu samo je jedna od mnogih takvih. Iako naslovna slika ovog profila poručuje “Srbija je naša! Srbija nije Afrika!”, podaci na profilu govore da vlasnik sadržaje objavljuje u Frankfurtu, u Njemačkoj.
Shodno činjenicama, tvrdnju da snimak u analiziranoj objavi prikazuje 100.000 “afričkih” vojnika koji se spremaju za invaziju na Evropu preko Maroka ocjenjujemo kao teoriju zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)