Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Facebook stranici “Prva vest” je 18. oktobra 2026. podijeljena slika koja navodno prikazuje muškarca i ženu koji su opljačkani tokom nereda u Parizu. U opisu objave navodi se da su nakon pljačke ostavljeni bez odjeće na ulici i da je o tome dan ranije izvijestio list Le Parisien.
VESTI: Stariji bračni par, oboje stari oko 80 godina, opljačkan je sinoć tokom nereda u Parizu, a nakon pljačke ostavljeni su na ulici samo u donjem vešu.
Prema pisanju francuskog lista Le Parisien, par je bio meta napada u blizini Trga Republike (Place de la République) tokom nasilnih nereda koji su izbili u subotu.
Foto: Screenshot/Facebook
Slika je uz iste ili slične navode podijeljena i na drugim nalozima na Facebooku (1, 2) i Instagramu. U ovim objavama na Facebooku podijeljene su i implikacije da se radi o napadu na “našu kulturu” te da će isti događaji “uskoro početi da se dešavaju kod nas”:
Gubitak svega – uključujući i dostojanstvo – koji je zadesio ovaj zapadnjački par, savršen je simbol onoga što se trenutno događa nama i našoj kulturi. (...) Nemojte misliti da mozete mirno da spavate jer se to dogadja nekom drugom. Uskoro ce ovo poceti da se desava i kod nas. Za sada je izdato 250 hiljada novih licnih karata. Zapitajte se kome? Svakim danom ih je sve vise, kad dostignu kriticnu masu i krenu da se organizuju, bice gore nego u Evropi.
Uz naslove da je “stariji bračni par opljačkan i ostavljen gotovo nag usred nereda u Parizu” te da su “ekstremisti ponizili i opljačkali osamdesetogodišnjake”, slika je podijeljena i u člancima koje su 19. oktobra objavili portali Srpski ugao i Vesti Online. Sliku je u svom članku objavio i portal Standard. Članak je u međuvremenu obrisan, ali se slika još uvijek vidi u Facebook objavi ovog portala.
Šta su činjenice?
Protesti koji su tokom oktobra 2026. zahvatili Francusku prerasli su u ozbiljne nerede u više gradova u ovoj zemlji. Demonstracije su počele zbog nezadovoljstva lošim uslovima u školama, nedostatka nastavnog osoblja i stanja javnih usluga, a potom su se proširile na šire nezadovoljstvo rastom troškova života, inflacijom i smanjenjem javne potrošnje. Dok je veliki broj građana protestovao mirno, pojedine grupe demonstranata sukobile su se s policijom, palile vozila i javne objekte te pljačkale prodavnice. Prema izvještajima od 20. oktobra, tokom nereda je uhapšeno više od 2.500 osoba.
Slika starijeg para bez odjeće dijelila se i van našeg govornog područja, uz tvrdnje da prikazuje žrtve ulične pljačke u vrijeme nereda u Parizu. Njenom autentičnošću bavile su se brojne platforme za provjeru činjenica (1, 2, 3, 4, 5). U svakoj od ovih analiza istaknuto je da slika sadrži brojne nedosljednosti koje ukazuju na to da je nastala pomoću umjetne inteligencije. To su, prije svega, vizuelne nepravilnosti karakteristične za AI generisane slike koje se mogu vidjeti golim okom.
Na slici se vide dvije glave pod maskama u neposrednoj blizini žene, ali samo jedan par nogu. Također, na lijevoj ruci žene samo su četiri prsta, kao i vidljivo neprirodan oblik palca, što je česta greška AI modela pri generisanju ljudskih udova.
Foto: Screenshot/Raskrinkavanje
Provjera autentičnosti fotografije putem alata za otkrivanje AI sadržaja SynthID također pokazuje da je kreirana ili izmijenjena putem AI tehnologije.
Foto: Screenshot/SynthID
Što se tiče samog događaja koji je poslužio kao povod za dijeljenje sporne slike, platforme za provjeru činjenica Maldita i Lead Stories navode da je novinar francuskog BFMTV-a u javljanju uživo 17. oktobra 2026. godine rekao, pozivajući se na policijske izvore, da je “80-godišnji par napadnut” i da su “ostavljeni praktično goli nasred Place de la République” u Parizu. Novinar, navodi Lead Stories, nije rekao da je svjedočio incidentu, već da je o tome pročitao u poruci policijskog izvora.
Iako su mediji u Francuskoj prenijeli navode o incidentu iz ovog javljanja, izvijestili su i da napad nisu potvrdile ni policija ni gradske vlasti u Parizu. Maldita navodi i da su upit povodom navedenih tvrdnji uputili pariskoj policiji, ali da do 19. oktobra 2026. nisu dobili odgovore.
U objavama na našem jeziku sporna slika podijeljena je uz implikacije da prikazuje osobe iz trećih zemalja koje navodno žele uništiti zapadnjačku kulturu i način života te predstavljaju prijetnju društvu. Istovremeno se stvara utisak da nerede u Francuskoj izazivaju isključivo osobe stranog porijekla, dok se zanemaruje učešće lokalnog stanovništva, kao i složenost društvenih i političkih okolnosti u kojima protesti i neredi nastaju. Riječ je o antimigrantskoj i rasističkoj retorici koja ljude na osnovu porijekla prikazuje kao kolektivnu prijetnju društvu i njegovim vrijednostima.
Ovakvim tvrdnjama širi se i teorija zavjere o tzv. velikoj zamjeni prema kojoj osobe stranog porijekla “planski naseljavaju” Evropu te predstavljaju organizovanu prijetnju po sigurnost i “evropski način života”. Ukazujući na to da se osobe stranog porijekla neosnovano predstavljaju kao organizatori nereda i prijetnja zapadnjačkoj kulturi u Evropi, Raskrinkavanje je o ovoj teoriji zavjere i njenom širenju u kontekstu aktuelnih protesta i nereda pisalo u oktobru 2026. godine.
Shodno navedenom, najraniju objavu AI fotografije na društvenim mrežama uz navode da prikazuje stariji par navodno opljačkan u Parizu ocjenjujemo kao lažnu vijest. Kasnija prenošenja slike uz iste navode ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti. Istu ocjenu dajemo slikama u analiziranim člancima, s obzirom na to da su neki članci obrisani i nije moguće utvrditi gdje je slika prvo objavljena.
Neosnovane navode prema kojima osobe stranog porijekla organizovano izazivaju nerede u Evropi s ciljem uništenja “zapadnjačkog načina života” ocjenjujemo kao teoriju zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)