Foto: Pixabay
Na društvenim mrežama se krajem januara 2026. godine dijelio kratak snimak govora Ursule von der Leyen, predsjednice Evropske komisije (EK), povodom najavljenog jačanja saradnje između Evropske unije (EU) i Indije u oblasti mobilnosti, uz tvrdnje da je to “dokaz” za teoriju zavjere o tzv. velikoj zamjeni stanovništva (1, 2).
Foto: Screenshot/Facebook
U ovim je objavama govor predsjednice Evropske komisije podijeljen uz komentar da će navodna zamjena stanovništva uniformisati svijet i izbrisati različitosti i male kulture i jezike.
Šta su činjenice?
Na 16. samitu EU – Indija, koji je održan 27. januara 2026. godine u New Delhiju, Evropska unija i Indija sklopile su historijski sporazum o slobodnoj trgovini. Evropska komisija je istog dana objavila i da su dvije strane potpisale Partnerstvo EU i Indije o sigurnosti i odbrani, pokrenule pregovore o sporazumu o sigurnosti informacija te usvojile Sveobuhvatni okvir saradnje između EU i Indije u oblasti mobilnosti.
Na stranici Evropske komisije pojašnjeno je o kakvom je dokumentu riječ:
(...) sveobuhvatni okvir saradnje između EU i Indije u oblasti mobilnosti, usvojen kao memorandum o razumijevanju paralelno s finalizacijom sporazuma o slobodnoj trgovini, nudi nam odličnu priliku da sarađujemo na olakšavanju mobilnosti radne snage, podršci razvoju vještina i izgradnji kapaciteta, te radu na okvirima za vještine i kvalifikacije. Ovaj okvir saradnje olakšat će mobilnost kvalifikovanih radnika, mladih profesionalaca i sezonskih poslova u deficitarnim sektorima, istovremeno promovišući istraživanja i inovacije.
Istaknuto je i da će EU ove procese podržati putem uspostavljanja posebnog Ureda za legalne poslove koji će pomagati radnicima, studentima i istraživačima u Indiji da saznaju više o svojim mogućnostima u Evropi.
O ovom je sporazumu, između ostalog, u New Delhiju govorila i predsjednica EK-a Ursula von der Leyen, a dio njenog obraćanja (arhiva) podijeljen je u ranije spomenutim objavama na našem govornom području. Von der Leyen u ovom dijelu obraćanja govori (arhiva) da će saradnja u oblasti mobilnosti olakšati kretanja studenata, istraživača, sezonskih i visokokvalifikovanih radnika te da će Ured za legalne poslove u Indiji biti “centralno mjesto koje će podržavati indijske talente prilikom preseljenja u Evropu, u potpunosti usklađeno s potrebama i politikama država članica EU”.
Jasno je, dakle, da u zaključcima samita u New Delhiju, kao i tamošnjem obraćanju Ursule von der Leyen o saradnji između EU i Indije u oblasti mobilnosti, nije najavljeno nikakvo masovno preseljavanje stanovništva iz Indije u EU, već, u suštini, olakšavanje procesa studiranja za ljude iz Indije u zemljama Evropske unije te olakšavanje mobilnosti onih čije kvalifikacije zadovoljavaju potrebe tržišta rada u deficitarnim sektorima.
Radna snaga iz zemalja izvan Evropske unije igra značajnu ulogu u zadovoljavanju potreba tržišta rada u EU te je u proteklom periodu imigracija doprinijela rastu zaposlenosti u zemljama članicama EU. EU je u novembru 2025. godine potvrdila da se “tokom protekle decenije udio radno sposobnog stanovništva rođenog izvan EU stalno povećavao” te da je od 2021. godine rast zaposlenosti u EU “potaknut povećanom zaposlenošću među ljudima rođenim izvan EU”. Dodali su i da su radnici rođeni izvan Evropske unije doprinijeli ublažavanju nedostatka radne snage u nekim sektorima.
Teorija zavjere o “velikoj zamjeni”
Iako uspostavljanjem saradnje u oblasti mobilnosti s Indijom Evropska unija planira olakšati spomenute procese ili, kako je Von der Leyen istakla, “podržati indijske talente” prilikom preseljenja u Evropu, ovaj sporazum nije ni na koji način povezan s teorijom zavjere o “velikoj zamjeni”.
Ova ksenofobna i rasistička teorija zavjere popularna je već godinama, a zasniva se na bizarnim navodima da “svjetski moćnici” i “elite” rade na planu “dovođenja” stanovništva iz Afrike, Bliskog istoka, ali i drugih dijelova svijeta, kako bi Evropu naselili nebjelačkim stanovništvom, a time bijelu rasu i evropsku kulturu i tradiciju navodno doveli do uništenja. Magazin Conversation je 2024. godine objavio članak o porijeklu i hronologiji ove teorije zavjere, navodeći da se ona razvila iz niza lažnih ideja te da njeni korijeni sežu još u 19. vijek. Navode i da je ova teorija “formalno strukturirana” u knjigama francuskog romanopisca Renauda Camusa, prvo u knjizi “L'Abécédaire de l'innocence” iz 2010. godine, a zatim razrađena u knjizi “Le Grand Remplacement” iz 2011. godine.
Britannica navodi da je Camus, između ostalog, u javnost plasirao i navode da muslimanski imigranti u Francuskoj pokazuju prezir prema tamošnjem društvu i da žele uništiti francuski kulturni identitet, a onda i zamijeniti njeno bijelo kršćansko stanovništvo kao odmazdu za raniju francusku kolonizaciju njihovih zemalja.
Raskrinkavanje je u ranijem periodu u više navrata pisalo o ovoj teoriji zavjere (1, 2, 3, 4), ističući da ne postoje apsolutno nikakvi dokazi da je imigracija u zapadnim državama dio “plana za uništenje bijele rase” i/ili “zapadne kulture i tradicije”.
Provjerom viralnih navoda iz januara 2026. godine bavile su se platforme za provjeru činjenica Istinomer iz Srbije i Raskrinkavanje iz Crne Gore.
Shodno činjenicama, objave u kojima je saradnja Evropske unije i Indije u oblasti mobilnosti predstavljena kao dokaz za “veliku zamjenu stanovništva” dobijaju ocjenu teorija zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)