Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Facebook stranicama “Pozitivnasrpska.com” i “Bosanske Novosti” je 2026. godine nekoliko puta podijeljena slika na kojoj piše da su “Srbi oborili” američki vojni avion iznad BiH.
Drama iznad Bosne
Srbi oborili američki bombarder F-16
Foto: Screenshot/Facebook
Dvije varijante ove slike podijeljene su u više navrata na ove dvije Facebook stranice od marta do septembra ove godine (1, 2, 3, 4, 5, 6).
Šta su činjenice?
U opisu objava sa slikama o obaranju američkog aviona podijeljen je link na članak koji je na portalu Pozitivna Srpska objavljen 24. marta 2026. godine. Članak je opremljen sljedećim naslovom:
DRAMA NA NEBU IZNAD BOSNE: Vojska RS-a pogodila je američki F-16, a onda su stigli specijalci…
Foto: Screenshot
Članak je prenesen s portala Slobodna Bosna, gdje je s istim naslovom objavljen također 24. marta 2026. godine. U uvodu članka Slobodne Bosne navodi se da je dio “serijala iz povijesti”.
Glavni junak naše današnje priče je američki pilot Scott O’Grady, čovjek čija je dramatična priča ekranizirana na velikom platnu. Naime, 2. juna 1995. godine dogodio se incident po kojem je snimljen film „Iza neprijateljskih linija“ (engl. Behind Enemy Lines) s Owenom Wilsonom i Genom Hackmanom u glavnim ulogama. S neba iznad BiH srušen je američki avion tipa F-16 Fighting Falcon. Pilot Scott O’Grady sigurno se izbacio prije nego što je avion uništen i padobranom se spustio u bosanske planine.
Iako se u naslovima spomenutih članaka i u Facebook objavama iz 2026. godine ne navodi nikakva vremenska odrednica, činjenica je da je riječ o događaju starom više od 30 godina, tačnije iz juna 1995. godine.
Vojska Republike Srpske je 2. juna 1995. godine kod Mrkonjić-Grada oborila američki avion F-16 kojim je upravljao pilot Scott O’Grady. O’Grady je preživio, a spašen je tek 8. juna u akciji američkog vazduhoplovstva na ovom području.
Foto: Scott O'Grady na konferenciji za medije 10. juna 1995. godine/Wikimedia Commons
Američki mediji su u to vrijeme O’Gradyja opisali kao heroja koji je proveo šest dana “živeći od insekata i kišnice” dok ga nije spasila grupa marinaca. Njegova je priča, odnosno ratno iskustvo u Bosni i Hercegovini, donekle poslužila kao inspiracija za scenarij američkog igranog filma “Behind Enemy Lines” iz 2001. godine u kojem su uloge tumačili holivudski glumci Gene Hackman i Owen Wilson.
O’Grady nije bio zadovoljan prikazima njegovih iskustava u ovom filmu i tužio je produkcijske kuće za narušavanje privatnosti, zloupotrebu njegovog imena, lika i identiteta te lažnog predstavljanja i lažnog oglašavanja. Priča, odnosno iskustvo Scotta O'Gradyja u ratu u BiH, autentična je, a dobro je poznata i izvan našeg govornog područja.
Dramatičnim naslovima do klikova
Iako naslovi članaka u kojima se navodi da je “VRS oborila američki F-16“ izričito ne navode godinu događaja, oni ipak sadrže određeni vremenski kontekst. Naime, Vojska Republike Srpske (VRS) danas ne postoji, pa ovi navodi publici sugerišu da je riječ o događaju iz ratnog perioda u BiH.
Ipak, predstavljanje ovog događaja na društvenim mrežama u 2026. godini bez jasne vremenske odrednice te uz tvrdnje da su “Srbi oborili američki F-16” i da se radi o “drami iznad Bosne” može bez sumnje stvoriti utisak da je riječ o aktuelnim dešavanjima. Ove manipulacije, uz činjenicu da su uz njih podijeljeni linkovi koji vode na članak Pozitivne Srpske, sasvim jasno ukazuju na to da se njima pokušava ostvariti što veći broj klikova na članak i što više pregleda reklama u članku.
Shodno navedenom, objave na Facebooku sa slikom i ispisom da su “Srbi oborili američki bombarder F-16 iznad Bosne”, u kojima nema nikakve napomene da se radi o događaju iz prošlosti niti dodatnog konteksta o samom događaju, ocjenjujemo kao klikbejt.
(Raskrinkavanje.ba)