Foto: Raskrinkavanje.ba
Dezinformacije o genocidu u Srebrenici javljaju se tokom cijele godine, ali najčešće su upravo u periodu uoči obilježavanja godišnjice 11. jula. U danima oko obilježavanja godišnjice podsjetili smo na analize iz našeg “prebunking” serijala Rasvjetljavanje u kojima smo se bavili dezinformacijama, njihovim izvorima te činjenicama o događajima iz jula 1995. godine (1, 2, 3, 4).
Poslanik u NSRS Ramiz Salkić tokom rasprave s premijerom Republike Srpske Radovanom Viškovićem rekao je da su “poluživi ljudi” zakopavani u Srebrenici u julu 1995. Višković je ovu izjavu protumačio kao “priznanje” da je broj žrtava genocida falsifikovan, a neki su mediji njegovo tumačenje prenijeli kao činjenicu.
Brojni mediji u regionu objavili su netačnu tvrdnju da je novi generalni sekretar NATO-a izjavio da je “Srebrenica najveća laž u istoriji”.
Otkako je osuđen na doživotnu kaznu za zločine počinjene u ratu u BiH, bivši general Ratko Mladić česta je tema lažnih vijesti u kojima je “preminuo”. Na društvenim mrežama tako se godinama pojavljuju i dijele objave u kojima se netačno navodi da je bivši komandant Vojske Republike Srpske preminuo. Jedna takva objava podijeljena je svega nekoliko dana prije ovogodišnjeg obilježavanja godišnjice genocida u Srebrenici i vidjelo ju je više od stotinu hiljada ljudi u samo 24 sata.
Izjava Viktora Orbana da Mađarska traži način da ne učestvuje u NATO operacijama izvan teritorije Alijanse netačno se predstavlja na društvenim mrežama kao namjera Mađarske da napusti NATO.
Netačna informacija da je ukrajinski predsjednik kupio luksuzni hotel i kasino na Kipru dijelila se na društvenim mrežama u junu. Ovaj pokušaj diskreditacije Volodimira Zelenskog potekao je s lažne stranice hotela koji je navodno kupio.
Fotografija potopljene crkve u Meksiku dijeli se uz obmanjujuće navode da prikazuje “srpsku crkvu” u Albaniji koja je “izronila” nakon povlačenja vode.
Na društvenim mrežama dijele se netačne tvrdnje o tome da su članice Svjetske zdravstvene organizacije “pristale” da kriminalizuju protivljenje vakcinaciji protiv ptičije gripe. Detalji su u novom storyju.
Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Facebooku su podijeljeni snimci u kojima su Amri Silajdžić i Dini Merlinu “namontirane” izjave o lijekovima koje navodno koriste. Snimci su napravljeni uz pomoć vještačke inteligencije, to jest korišteni su stari snimci koji su izmijenjeni tako da njih dvoje izgovaraju nešto što nisu zapravo rekli.
Proizvod Potent Max promoviše se kao učinkovit preparat za potenciju u tekstu u kojem su zasluge za pronalazak i proizvodnju ovog preparata pripisane izmišljenim doktorima.
Na web stranici koja oponaša izgled Oslobođenja objavljen je tekst u formi intervjua s Enisom Bešlagićem u kojem su mu pripisane izmišljene izjave o platformi za trgovinu kriptovalutama Nearest Edge. Čitateljima/kama se savjetuje “ulaganje” u ovu platformu i obećava im se enormna i sigurna zarada, no sama stranica ove platforme puna je izmišljenih izjava poznatih ličnosti koje navodno tako zarađuju.
Na Facebooku se reklamira i izmišljeni intervju s Avdom Avdićem u kojem su mu pripisani “hvalospjevi” o zaradi na platformi za trgovinu kriptovalutama.
Dva vremenska fenomena zabilježena u regionu u junu 2024 – saharska prašina te olujno nevrijeme praćeno gradom – na društvenim su mrežama predstavljena uz netačne tvrdnje da se radi o “manipulaciji vremenskim uslovima”.
Snimci na kojima ljudi magnetom skupljaju prašinu s automobila parkiranih napolju dijele se kao “dokaz” da se ne radi o prašini iz Sahare, nego o metalima koji se izbacuju iz vazduha. Saharska prašina prirodno sadrži magnetne minerale, a pored ovih čestica može sadržati i metale koji potječu od onečišćenja vazduha uzrokovanog ljudskim aktivnostima.
Vjerovanje da je slijetanje na Mjesec bilo lažirano “objašnjava” se na društvenim mrežama netačnom tvrdnjom da je nejasno ko je napravio snimak prvog astronauta na Mjesecu.
Na društvenim mrežama dijele se fotografije navodnog koncerta u Sjedinjenim Američkim Državama na kojem je nastupio robot. U stvarnosti, takav koncert nije održan. Fotografije s društvenih mreža nastale su uz pomoć vještačke inteligencije. Detalje čitajte na linku.
Na društvenim mrežama viralan je video neobično žilavog voća za koji se netačno tvrdi da prikazuje “novonormalno” vještačko voće koje se prodaje u prodavnicama.
(Raskrinkavanje.ba)