Foto: Raskrinkavanje.ba
Protekle sedmice pažnju smo posvetili manipulativnim i dezinformativnim objavama o ratu na Bliskom istoku. AI slike američkog radara u Kataru prije i poslije iranskog napada dijelile su se na društvenim mrežama, a objavili su ih i neki portali. Osim što je riječ o slikama generisanim vještačkom inteligencijom, na njima nije radar u Kataru, nego u Bahreinu.
Više od 90.000 ljudi vidjelo je objavu na platformi X koja prikazuje let Austrian Airlinesa u zatvorenom zračnom prostoru Irana. Ali ovaj avion nije ignorisao zabranu letenja koja je uspostavljena nakon eskalacije sukoba na Bliskom istoku.
Na Facebooku je podijeljen snimak požara u tajlandskoj fabrici uz tvrdnju da prikazuje posljedice iranskog napada na rafineriju u Izraelu.
U februaru se ponovo dijelila priča od prošle godine prema kojoj su Rusi u sirijskoj luci zaplijenili najveću pošiljku adrenohroma – supstance za podmlađivanje koja se dobija od dječije krvi – koja je trebala biti poslana iz Izraela u Hollywood. Ali ništa takvo se nije desilo. Priča je izmišljena i oslanja se na teoriju zavjere i bizarno vjerovanje da elite krijumčare djecu za proizvodnju “droge za podmlađivanje”.
Nakon što je Iranska revolucionarna garda početkom marta objavila da je pogodila američki nosač aviona “Abraham Lincoln”, na Facebooku su bili viralni snimak i slika koji navodno prikazuju taj brod u plamenu. Ali ovi prikazi nisu autentični, a američko Ministarstvo odbrane demantovalo je da je nosač pogođen balističkim raketama.
Isječak iz govora mađarskog premijera Viktora Orbana u kojem je iznio ozbiljne prijetnje Ukrajini zbog zatvorenog naftovoda dijeli se na Facebooku uz navod da je objavio rat Ukrajini.
Stotine ljudi podijelilo je ili “lajkalo” objavu Slađane Velkov, popularne protivnice vakcinacije na Facebooku, u kojoj tvrdi da bjesnilo nije virusna infekcija i da su vakcine protiv ove bolesti prevara. Osim što su netačne, njene tvrdnje su i opasne; bjesnilo je skoro uvijek smrtonosno ako simptomi uznapreduju, a jedini način da se to spriječi jeste vakcinacija.
Klikbejt-naslovi anonimnih portala u kojima se navodi da je učesnik u reality show programima Dejan Dragojević “ispraćen zauvijek uz ilahije” podijeljeni su u brojnim objavama na Facebooku. Ove objave privlače klikove na portale, a time i zaradu od pregledanih reklama.
Anonimni portali godinama objavljuju naslove koji čitatelje/ke navode da otvore članke i saznaju više o smrti pjevača Ere Ojdanića i reality zvijezde Ilije Grahovca, poznatijeg kao Zmaj od Šipova. Ali ovi naslovi su klikbejt; članci su obično površne priče o njihovim životima. Članci također sadrže reklame pa svaki klik donosi zaradu vlasnicima portala.
Na društvenim mrežama dijeli se video o modernoj medicini kao prevari koju je počeo američki magnat John D. Rockefeller. On je navodno svojevremeno “kupio” univerzitete i nauku kako bi potisnuo “prirodne” lijekove i zaradio na otrovnim lijekovima od petrohemikalija. Ali medicina nije prevara, za razliku od mnogih “prirodnih” lijekova koji se prodaju ovom pričom.
Teorijama zavjere protiv nauke: Moderna medicina nije “prevara” koju je kupio John D. Rockefeller
Teorija zavjere o elitama koje žele meso samo za sebe, pa nastoje nametnuti prehranu zasnovanu na insektima svima drugima, već je neko vrijeme prisutna u javnom prostoru. Alfa-gal sindrom, odnosno atipična alergija na hranu koju aktivira crveno meso, predstavljen je u jednom članku kao “proizvod” lobija koji demonizuje meso s ovim ciljem. Ali alergija na meso, iako rijetka, postoji i interes za nju nije napuhan skrivenim motivima.
Stotine ljudi podijelilo je Facebook objavu doktora u Srbiji koji je napisao da je “lažna vijest” da je ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić stavljen na respirator zbog upale pluća. U objavi je “objasnio” da respirator onemogućava izbacivanje sekreta iz pluća zahvaćenih upalom. Ali ništa od toga nije tačno.
Suprotno navodima portala Povjerljivo, u javnosti nema potvrde da Partija demokratskog progresa (PDP) prestaje s radom i političkim djelovanjem.
(Raskrinkavanje.ba)