Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Telegramu je 30. jula 2026. godine podijeljena objava kojom se implicira da je ulazak migranata iz Maroka u Ceutu, španski autonomni grad na sjeveru Afrike, krajem jula bio dio plana kojeg je odobrila i Evropska unija. U objavi se navodi da su vojska i policija povučene sa granice između Maroka i španske enklave “pod posredstvom EU“ zbog čega “desetine hiljada islamskih migranata prodiru na evropski kontinent”. Ova situacija je opisana kao egzistencijalna opasnost za “bijelu civilizaciju”.
🚫 Evropa pada❗️
Vojska i policija na granici Španije i Maroka je povučena pod podsredsrvom EU.
Od danas horde desetina hiljada islamskih migranata prodiru na evropski kontinent.
Da li živimo poslednje vreme bele civilizacije..?
Foto: Screenshot/Telegram
Objava sadrži videosnimak sa scenama pokušaja migranata da uđu u Ceutu, koji se dijelio tokom migrantske krize. Tvrdnje da su sigurnosne snage sklonjene sa granice između Maroka i španske enklave i da je EU posredovala da se to desi objavljene su na još nekoliko Telegram i X naloga (1, 2, 3, 4).
Šta su činjenice?
Između 30. i 31. jula 2026, desetine hiljada migranata prešle su kopnom i morem iz Maroka u Ceutu, španski autonomni grad na sjeveru Afrike. Najmanje 75 ljudi je poginulo na španskoj strani granice, dok je u Maroku zabilježeno 11 smrtnih slučajeva.
Uzroci masovnog dolaska migranata u Ceutu različito se tumače, o čemu je Raskrinkavanje detaljnije pisalo u analizi 5. avgusta ove godine. Španski premijer Pedro Sánchez okrivio je organizacije koje se bave trgovinom ljudima, tvrdeći da su uzrokovale krizu proširivši dezinformaciju da je španski Vrhovni sud zabranio vraćanje migranata koji su doputovali morskim putem u Španiju. Marokansko Ministarstvo unutrašnjih poslova također je okrivilo širenje dezinformacija za krizu.
Naime, španski Vrhovni sud je 29. juna 2026. donio odluku da se na osobe koje su doplivale do Ceute ne može primjenjivati procedura takozvanog hitnog vraćanja (deportacija bez ikakvog postupka) budući da na moru nema fizičke granična infrastrukture predviđene španskim zakonom. Policija ne smije ove osobe vratiti natrag u more već ih mora prebaciti na kopno kako bi se sprovela kratka i formalna administrativna procedura identifikacije. Iako se ova odluka tiče procedura na samoj graničnoj liniji, a ne davanja azila ili prava na ostanak, ona je bila predmet pogrešnpog tumačenja i dezinformacija na društvenim mrežama.
Pojedini španski zvaničnici javno su iznosili sumnje da su marokanske vlasti barem privremeno ublažile ili da nisu efikasno provodile granične kontrole, što je omogućilo desetinama hiljada ljudi da pređu u Ceutu. Međutim, vlasti u Maroku odbacuju te optužbe i tvrde da nije bilo namjernog otvaranja granice.
Tvrdnje da su vojska i policija na granici Španije i Maroka “povučene pod posredstvom EU” nemaju utemeljenje u dostupnim činjenicama. Španija je, kao odgovor na priliv migranata, rasporedila dodatne vojne snage u Ceuti. Pozivajući se na Ministarstvo unutarnjih poslova ove zemlje, mediji su 31. jula prenijeli informaciju da su poslata tri voda od po 20 vojnika, kao i dodatne policijske jedinice.
U svjetlu bojazni od novog ulaska migranata koji bi se, prema pozivima na društvenim mrežama, mogao desiti 15. avgusta, ova zemlja je rasporedila oko 300 policajaca i 2.000 vojnika u Ceutu. Ministarstvo odbrane objavilo je da će trupe ostati u Ceuti dok se ne donese drugačija odluka. Zbog mogućnosti novog priliva migranata u grad, špansko Ministarstvo obrane potvrdilo je da su otkazani svi dopusti za vojno osoblje u Ceuti.
Na sastanku ministara unutrašnjih poslova EU 4. avgusta, španski ministar unutrašnjih poslova Fernando Grande-Marlaska je rekao da je oko 72.000 migranata prešlo je na špansku teritoriju u Sjevernoj Africi između 30. i 31. jula, te da se procjenjuje da je od tada u Maroko vraćeno oko 70.000.
Konkretne aktivnosti koje su poduzele pojedine članice EU, ali i kritike na račun španske vlade i njene migracione politike koja su uslijedile nakon ulaska migranata u Ceutu krajem jula ove godine, opovrgavaju navode o povlačenju vojske i policije na granici Španije i Maroka uz odobrenje EU. Naime, španska vlada našla se na meti kritika pojedinih europskih partnera, prema kojima je kriza u Ceuti mogla je biti uzrokovana postupcima španske vlade, odnosno odlukom o regulisanju statusa više od 500.000 migranata.
Italija je suspendovala schengenska pravila o slobodnom kretanju sa Španijom kao odgovor na krizu u Ceuti. Kako navodi BBC, odluku Italije podržale su Finska i Danska, dok je češki premijer pozvao na suspenziju Španije iz Schengen zone. Španija je uvela granične kontrole na zračna i pomorska putovanja iz Italije.
Ministri unutarnjih poslova EU su 4. avgusta putem videokonferencije raspravljali o nedavnim događajima u Ceuti, nakon što su čelnici 22 članice, na inicijativu Italije i Danske, uputili pismo najvišim EU institucijama u kojem traže hitan i jedinstven europski odgovor na nedavne događaje na vanjskoj granici u Ceuti.
U saopštenju koje je Vijeće EU objavilo nakon sastanka 4. avgusta navodi se da su države članice i zemlje pridružene Schengenu izrazlile snažnu solidarnost sa Španijom, te da su učesnici “pozdravili napore španskih vlasti da brzo i učinkovito odgovore na stanje u Ceuti”. U saopštenju se apostrofira potreba za nastavkom borbe protiv mreža za krijumčarenje migranata, jačanja napora u pogledu vraćanja, osnaživanja granica EU-a, izgradnje snažnih partnerstava s trećim zemljama i poboljšanjem predviđanja.
Magnus Brunner, povjerenik za unutarnje poslove i migracije EU-a, rekao je da je incident bio "test" europske otpornosti i sigurnosti granica - i da je test uspješno savladan. On je dodao i da je EU ponudila Španiji hitnu financijsku podršku za jačanje granica i upravljanje krizom.
Navodi o “padu Evrope” i “hordama islamskih migranata koje prodiru na evropski kontinent” iz analiziranih objava su manipulativni. Ulazak migranata u Ceutu ne znači da su imali “otvoren put” ka evropskom kontinentu. Iako su formalno dio španske teritorije, odnosno EU, za autonomne gradove Ceuta i Melilla u sjevernoj Africi postoji poseban režim izlaska. Ovo je navedeno na stranici španskog Ministarstva vanjskih poslova, Europske unije i saradnje u tekstu od 1. avgusta 2026. godine. Kako je objašnjeno, Ceuta i Melilla podliježu posebnom schengenskom režimu gdje se schengenske kontrole provode pri izlasku morem ili vazduhom, pa niko ne može putovati iz ovih gradova u kontinentalnu Španiju a da ga ne identifikuje Nacionalna policija u luci ili na aerodromu. Ovo znači da nezakonit ulazak u ove gradove nije ulazak u ostatak schengenskog prostora, stoji u tekstu, uz informaciju da ovo pravilo važi od kada se Španija pridružila Schengenskom ugovoru 1991. godine. U tekstu je navedeno i da “niko od osoba koje su nezakonito prešle u Ceutu 30. jula 2026. nije napustio grad i ušao u kontinentalnu Španiju, niti su to mogle učiniti”.
Navodi da je prisustvo migranata u Evropi prijetnja “bijeloj civilizaciji” grade narativ teorije zavjere o “velikoj zamjeni”, čiji pobornici/e vjeruju da globalne elite namjerno “dovode” migrante iz afričkih i bliskoistočnih zemalja u Evropu kako bi “zamijenili” autohtono evropsko stanovništvo, uništili zapadnu kulturu ili, kako neki tvrde “proveli genocid nad bijelcima”. Kako smo naveli u prethodnim analizama, ova teorija zavjere suštinski počiva na ksenofobiji i rasističkim stereotipima koje dodatno produbljuje.
Shodno navedenom, tvrdnju da su vojska i policija na granici Maroka i španske enklave Ceuta povučene “pod posredstvom EU “ ocjenjujemo kao teoriju zavjere. Prvu objavu tvrdnje da zbog toga desetine hiljada migranata dolaze u Evropu ocjenjujemo kao lažnu vijest. Druge objave ove tvrdnje ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)