Foto: Raskrinkavanje
Na Facebook stranici “Globalna klima i vrijeme kroz povijest i u novije vrijeme” 11. aprila 2026. godine podijeljen je video s YouTubea za koji se u objavi tvrdi da je “najnoviji dokumentarac” u kojem “pravi” naučnici demantuju klimatske promjene uzrokovane ljudskim aktivnostima.
Najnoviji izvrstan dokumentarac koji vrijedi pogledati u kojemu govore PRAVI znanstvenici raznih struka od meteorologije i klimatologije do fizike i biologije!!
Naravno oni potpuno demantuju izmišljene i nametnute "antropogene klimatske promjene"!! Lijepo je čuti realne stručnjake!!
Foto: Screenshot/Facebook
Link u objavi vodi na YouTube video u trajanju od 80 minuta, naslovljen “Climate: The Movie - The Cold Truth By Martin Durkin – Great Full Documentary”.
Plejada nekredibilnih sagovornika
Suprotno navodima iz analizirane Facebook objave, podijeljeni video “Klima: Film (Hladna istina)“ (eng. Climate: The Movie (The Cold Truth)) nije nikakav “najnoviji dokumentarac”, nego uradak koji je na platformi YouTube objavljen još u martu 2024. godine (1, 2). Ovaj 80-minutni video napisao je i režirao Martin Durkin, britanski reditelj poznat po tome što je 2007. godine također režirao kontroverzni film pod nazivom “Velika prevara globalnog zagrijavanja” (eng. The Great Global Warming Swindle), koji dovodi u pitanje naučni konsenzus o antropogenim (ljudski izazvanim) klimatskim promjenama.
Kao i u slučaju Durkinovog prethodnog “dokumentarca” o klimatskim promjenama, s brojnim se kontroverzama ubrzo nakon prikazivanja suočio i njegov drugi video, u kojem se, uz niz dezinformacija i manipulacija, negiraju klimatske promjene uzrokovane ljudskim aktivnostima.
Suprotno navodima iz objave na našem jeziku da naučnici “raznih struka od meteorologije i klimatologije do fizike i biologije” u Durkinovom videu “potpuno demantuju izmišljene i nametnute antropogene klimatske promjene", osobe intervjuisane u videu u javnosti su poznate po odbacivanju naučnog konsenzusa o klimatskim promjenama.
Platforma Science Feedback u svojoj analizi videa iz aprila 2024. već na samom početku ističe da sadrži razgovore s nizom protivnika klimatskih promjena poznatih po širenju dezinformacija. Među njima su Willie Soon, Richard Lindzen, William Happer, Steven Koonin i Ross McKitrick, osobe koje su u javnosti ranije negirale naučne dokaze da staklenički gasovi uzrokuju globalno zagrijavanje i činjenicu da je klimatska kriza na Zemlji stvarna, osporavale da je porast globalnih temperatura podstaknut emisijama CO2 te umanjivale efekte koje porast stakleničkih gasova ima na klimu.
U opširnoj analizi tvrdnji iz videa, objavljenoj u maju 2024, slično navodi i Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment, britanski institut koji djeluje u okviru ugledne Londonske škole za ekonomiju i političke nauke (LSE). Istraživači ovog instituta upozoravaju na to da “većina Durkinovih navodnih stručnjaka nema kvalifikacije u klimatskoj nauci” te da su poznati po širenju dezinformacija o klimi. Navode i da je jedan od sagovornika, tada 72-godišnji Steven Koonin, inače profesor informacionih, operativnih i upravljačkih nauka na Univerzitetu u New Yorku, 2021. godine “napisao knjigu koja je osporila naučni konsenzus o klimatskim promjenama i bila prepuna netačnih i obmanjujućih tvrdnji”.
U filmu se, navode istraživači s Granthama, pojavljuje i tada 83-godišnji Richard Lindzen, penzionisani atmosferski fizičar, “čiji su pokušaji potkopavanja konsenzusa o klimatskim promjenama temeljito opovrgnuti”.
80-minutna kompilacija netačnih tvrdnji i mitova
Video “Klima: Film (Hladna istina)” ubrzo je nakon objavljivanja ostvario milione pregleda pa su netačne tvrdnje i manipulacije naučnim činjenicama iznesene u videu analizirane u brojnim naučnim i medijskim člancima od marta 2024. do danas. Među prvima, analizom tvrdnji iz ovog videa već se 23. marta 2024. godine bavio poznati klimatski blog Skeptical Science, nazvavši ga “80-minutnim festivalom dezinformacija” u kojem je izneseno više od 25 poznatih klimatskih mitova. U analizi navoda koju je objavila platforma Science Feedback također je ukazano na veliki broj netačnih i nedosljednih tvrdnji koje se u njemu iznose.
Među njima se, navode, nalaze i netačni navodi da porast globalnih temperatura uzrokuje Sunce, odnosno promjene u solarnoj aktivnosti, a ne emisije CO2. Ove su tvrdnje ranije odbačene. Naime, promjene u emisiji Sunčeve energije mogu utjecati na intenzitet Sunčeve svjetlosti koja dopire do Zemljine površine i na klimu, ali za razliku od stakleničkih gasova, solarne varijacije igrale su malu ulogu u klimatskim promjenama uočenim posljednjih decenija. Analizom netačnih tvrdnji da na klimu više utječe Sunčeva aktivnost nego ljudske aktivnosti Raskrinkavanje se bavilo 2023. godine.
Durkinov video “reciklira stare mitove o CO2 i klimatskim promjenama”, naveo je u aprilu 2024. i AFP, osvrnuvši se na navode da je planeta u hroničnom nedostatku ili u “gladi za CO2”. Podsjetili su da je više stručnjaka za AFP ranije potvrdilo da takvo nešto nije istina.
Pelle Boberg, klimatski analitičar u Švedskoj agenciji za zaštitu okoliša, 15. februara je izjavio: “Problem je suprotan, odnosno količina ugljičnog dioksida u atmosferi brzo raste” (arhivirani link).
“Nivoi ugljičnog dioksida su se tokom vremena uveliko mijenjali, a život na Zemlji se tome prilagodio”, objasnio je Boberg.
Ali brzina kojom se CO2 trenutno povećava “dešava se toliko brzo da je ekosistemima sve teže da se tome prilagođavaju”.
Poznato je da svake godine ljudske aktivnosti proizvode više emisija CO2 u atmosferu nego što ih prirodni procesi mogu ukloniti, što uzrokuje povećanje količine ovog gasa u atmosferi.
Kako bi grafički prikazi u filmu odgovarali narativu da CO2 i drugi staklenički plinovi koji nastaju ljudskim aktivnostima ne uzrokuju porast globalne temperature, u filmu su namjerno “prepravljani” naučni podaci iz stvarnih grafikona i naučnih radova. Na to je ukazao Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment u analizi iz maja 2024. godine. U filmu je, navode iz ovog instituta, u pokušaju prikrivanja porasta globalnih temperatura, pogrešno interpretiran i manipulativno prikazan rad naučnika Fredrika Charpentiera Ljungqvista iz 2010. godine.
Foto: YouTube/Screenshot manipulativnog grafikona u filmu “Climate: The Movie”
Naime, iako se na grafičkom prikazu u videu navodi da prikazuje podatke o temperaturama na Zemlji iz 2000. godine, u analizi se navodi da pretraga akademske literature ne pokazuje nikakve radove nekoga po imenu Ljungqvist o promjeni temperature koji su objavljeni te godine te da je ova “referenca u filmu lažna”.
Grafikon u videu ne prikazuje globalnu temperaturu, već “predstavlja procjene dekadnih temperatura u posljednjih 2.000 godina za sjevernu hemisferu između 30 i 90 stepeni sjeverne geografske širine”, a autor videa je iz prikazanog grafikona “uklonio instrumentalni zapis” u pokušaju da sakrije porast temperature, navodi se u analizi.
U videu se nalazi još jedno pogrešno predstavljanje podataka o globalnim temperaturnim trendovima. Naime, u grafičkom prikazu globalnih temperatura koji su autori filma preuzeli sa stranice britanskog Meteorološkog zavoda Hadley namjerno je izostavljen dio grafikona koji prikazuje porast temperatura u centralnoj Engleskoj nakon 2000. godine.
Foto: YouTube/Screenshot grafikona iz filma s izostavljenim podacima o globalnim temperaturama nakon 2000. godine
Dakle, video Martina Durkina iz 2024. nije neki “najnoviji dokumentarac”, već pseudokumentarni film koji negira klimatske promjene nastale ljudskim aktivnostima. Niz sagovornika u filmu zastupa ustaljene dezinformativne narative kojima se negiraju klimatske promjene i globalno zagrijavanje, o kojima je Raskrinkavanje do sada pisalo u desetinama analiza.
Film je, u suštini, baziran na klimatskim mitovima i namjernom umanjivanju efekata ljudskih aktivnosti koje podstiču klimatske promjene, uključujući i netačne tvrdnje da promjene u solarnoj aktivnosti uzrokuju porast globalnih temperatura, a ne CO2, i da je planeta navodno u nedostatku ovog stakleničkog gasa.
Shodno navedenom, tvrdnje iz Facebook objave da naučnici u videu Martina Durkina demantuju klimatske promjene uzrokovane ljudskim aktivnostima ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama. Tvrdnju da su klimatske promjene izmišljene ocjenjujemo kao teoriju zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)