Foto: Raskrinkavanje.ba
Na Facebook stranici Beli anđeo - simbol celog ljudskog roda 21. maja 2025. podijeljen je snimak od 20 sekundi u kojem muškarac obara i uništava uređaje na aerodromskom terminalu. Snimak je podijeljen uz sljedeći status:
(Negde u Kini ...) Evo vam ga i Vaš QR kôd i biometrisko skeniranje...!!!! Kapa dole za ovog hrabrog, časnog i čestitog čoveka
Foto: Screenshot/Facebook
Objava je do vremena pisanja ove analize ostvarila hiljade interakcija, a podijeljena je više od 700 puta.
Snimak je uz iste tvrdnje podijeljen i u brojnim drugim objavama na Facebooku (1, 2, 3, 4).
Šta prikazuje viralni snimak?
Isti snimak dijelio se i izvan našeg govornog područja uz tvrdnje da prikazuje osobu koja uništava QR skenere na aerodromu u Kini, a analizom viralnih tvrdnji o navodnoj povezanosti snimka s tzv. Covid pasošima, kao i njegovom autentičnošću, u oktobru 2021. godine bavio se belgijski portal Knack.
U analizi se navodi da je putem nekoliko pretraga različitih kadrova iz viralnog snimka utvrđeno da je snimak nastao na aerodromu u Južnoj Koreji, a ne u Kini. Tačnije, jedna od ovih pretraga pokazala je da je nešto duži snimak istog incidenta objavljen na platformi YouTube još u decembru 2018. godine.
Foto: Screenshot/YouTube
Uz korištenje alata Google Translate utvrđeno je da je naslov objave snimka napisan na korejskom jeziku i glasi: “Istina koja se širi po cijelom aerodromu Incheon”. Međunarodni aerodrom Incheon nalazi se u Seulu.
Poređenjem kadrova iz spomenutog snimka i fotografija aerodroma Incheon, novinari portala Knack utvrdili su da je snimak zaista nastao na ovom aerodromu. Uz to, fotografija s aerodroma otkriva da uređaji zapravo služe za samostalnu prijavu na let (eng. self check-in). Fotografije koje se mogu pronaći na stranicama za prodaju arhivskih fotografija Dreamstime i Alamy također svjedoče da se radi o uređajima za prijavu na let.
Foto: Screenshot/Alamy
Na stranici aerodroma istaknuto je i uputstvo za korištenje ovog uređaja, putem kojeg je moguće potvrditi detalje rezervacije, verifikovati pasoš, odabrati sjedište i odštampati kartu za ukrcavanje na let. Informacije o ovakvim uređajima moguće je pronaći na stranicama brojnih aerodroma i aviokompanija u svijetu (1, 2, 3).
Provjerom tvrdnji o ovom snimku u oktobru 2021. godine bavio se i AFP. U njihovoj se analizi navodi da je viralni snimak u to vrijeme podijeljen uz tvrdnje da prikazuje čovjeka koji na aerodromu “uništava uređaje za verifikaciju vakcinacijskih pasoša.” Također dodaju da je snimak nastao prije pandemije Covid-19 te da zapravo prikazuje čovjeka koji na aerodromu u Južnoj Koreji uništava check-in uređaje.
AFP, kao i portal Knack, navodi i da je izvještaj o incidentu na južnokorejskom aerodromu 2. maja 2017. godine objavio tamošnji portal Kookmin Ilbo. U izvještaju stoji da je “pijani muškarac u četrdesetim godinama polomio opremu na Međunarodnom aerodromu Incheon”, uzvikujući da će se “Koreja raspasti ako ovako nastavimo”. Navode i da ga je aerodromsko osiguranje ubrzo zaustavilo u uništavanju aerodromske opreme, a da je na mjesto incidenta potom došla i policija. Knack navodi da se ovaj članak može pronaći u komentarima ispod objave na YouTubeu iz 2018. godine te da sadržaj članka odgovara onome što se može vidjeti na viralnom snimku.
Teorije zavjere o “kontroli stanovništva” putem digitalne identifikacije
Iz navedenog je jasno da navodi da viralni snimak prikazuje uništavanje aerodromskih uređaja “negdje u Kini” nisu tačni. Snimak ne prikazuje aerodrom u Kini, već aerodrom Incheon u Južnoj Koreji. Uređaji na snimku služe za samostalnu prijavu na let ili self check-in.
Tvrdnje o snimku uklapaju se u teoriju zavjere o uvođenju kontrole nad svjetskim stanovništvom putem “globalnog sistema digitalne identifikacije”. Ova teorija zavjere oslanja se na izmišljene navode da vlasti, različite organizacije i utjecajne osobe u svijetu žele uspostaviti nadzor nad ljudima te tako navodno provesti svoje planove o totalnoj kontroli stanovništva (1, 2, 3).
Naročito je popularna postala tokom pandemije Covid-19, preciznije nakon razvoja vakcina protiv ove bolesti. Činjenica da su u to vrijeme različite države razvile sisteme za izdavanje certifikata, odnosno potvrdu o primljenoj vakcini, u “zavjerološkim” je krugovima ubrzo postala “dokaz” da se radi o navodnom uvođenju sistema digitalne identifikacije, o čemu je Raskrinkavanje detaljno pisalo u ovoj analizi.
Na našem govornom području u prethodnom periodu širile su se i netačne tvrdnje da “UN-ov Pakt budućnosti uvodi globalni sistem biometrijske identifikacije” te da se radi o sistemu koji će biti “iznad zakona” pojedinačnih država. Ove tvrdnje, kako smo ranije pojasnili, nemaju utemeljenja u činjenicama. Pakt budućnosti Ujedinjenih nacija ne spominje bilo kakav globalni sistem digitalne identifikacije niti predstavlja međunarodni zakon koji pravno obavezuje zemlje članice UN-a.
Iako se na našem govornom području viralni snimak ove godine ne dijeli uz eksplicitne tvrdnje da prikazuje uništavanje “uređaja za verifikaciju Covid pasoša”, u objavama se implicira da se radi o uređajima kojima se navodno vrši “biometrijsko skeniranje” ljudi, odnosno prikupljanje podataka, čemu se čovjek na snimku “hrabro” suprotstavlja.
Takve tvrdnje nemaju utemeljenje u činjenicama. Check-in uređaji koji se mogu pronaći na brojnim aerodromima u svijetu služe za brzu i pouzdanu prijavu na let. Proces prijave na let u ovom se slučaju sastoji od istih koraka koje putnici/e obično poduzimaju u kontaktu sa službenikom/com na aerodromskim šalterima. Radi se o identičnoj provjeri dokumenata, rezervacija i ostalih detalja leta. Ukratko, ovi uređaji ne služe za prikupljanje ličnih podataka uz pomoć kojih se želi kreirati izmišljeni “sistem globalne identifikacije”.
Shodno navedenom, objave u kojima se implicira da viralni snimak prikazuje uništavanje uređaja za “biometrijsko skeniranje” ljudi, odnosno uređaja za prikupljanje ličnih podataka u svrhu “nadzora” ili “kontrole stanovništva”, dobijaju ocjenu teorija zavjere. Prvu objavu tvrdnje da je snimak nastao u Kini ocjenjujemo kao lažnu vijest. Druge objave ove tvrdnje ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)