Pregled sedmice: Dezinformacije o zdravlju i teorije zavjere o kontroli stanovništva

Foto: Raskrinkavanje.ba

Brojni mediji prenijeli su navodno saopštenje portugalskog operatora elektroenergetskog sistema da je nestanak struje na Pirinejskom poluostrvu u aprilu bio uzrokovan “rijetkim atmosferskim fenomenom”. Operator je demantovao da je dao takvo saopštenje za Reuters, koji je povukao vijest, ali ne prije nego što su je prenijeli drugi mediji.

 

Izvještavajući o epidemiji leptospiroze u Kantonu Sarajevo koja je proglašena u maju, nekoliko medija opisalo je ovu bakterijsku zarazu kao virusnu.

 

Na društvenim mrežama već se nekoliko godina dijeli netačna tvrdnja da Evropska unija planira uvođenje centralizovanog registra imovine putem kojeg će imati uvid u svu imovinu građana/ki i kontrolu nad tom imovinom.

 

Snimak izmišljenog govora Ibrahima Traorea, lidera vojne hunte u Burkini Faso, bio je viralan u maju. Emotivni “govor” o afričkom ponosu nasuprot zapadnom kolonijalizmu dijelio se na društvenim mrežama, a objavili su ga i neki portali. Radi se o deepfake snimku. 

 

Facebook stranica koja imitira izgled lanca Mega Diskont objavila je tri nagradne igre u kojima se navodno mogu osvojiti vrijedne nagrade. Učešće u ovim “nagradnim igrama” može rezultirati neželjenom pretplatom u iznosu od 6 KM sedmično. 

 

Snimak u kojem “doktor otkriva istinu” da pacijenti umiru od hemoterapije, a ne od raka vidjelo je pola miliona ljudi na Instagramu. “Doktor” na snimku je i ranije dijelio dezinformacije o raku i liječenju ove bolesti. Hemoterapija može imati ozbiljne nuspojave, ali radi se o terapiji koja može spasiti život.

 

Snimak vandalskog incidenta na južnokorejskom aerodromu iz 2017. godine predstavljen je na društvenim mrežama kao “pobuna” protiv skupljanja biometrijskih podataka u Kini. Na snimku se zapravo vidi muškarac koji uništava uređaje za prijavu na let, čija je svrha automatizacija uobičajenog postupka na aerodromskim šalterima.

 

Stotinu hiljada ljudi pogledalo je video na Facebooku u kojem je teorija zavjere o vakcinama kao sredstvu za smanjenje ljudske populacije sklopljena od ranije poznatih teorija zavjere o UN-u, Svjetskoj zdravstvenoj organizaciji, Billu Gatesu i tajnom londonskom društvu koje je sve započelo u 19. stoljeću.

Mediji su prenijeli navode iz saopštenja ministra saobraćaja Kantona Sarajevo Adnana Štete da je kupovina solo autobusa za Gras u junu bila prva kupovina autobusa u 17 godina. Ipak, kupovina autobusa za ovo kantonalno preduzeće javnog prevoza obavljena je i 2018. godine. 

 

Na društvenim mrežama kruži snimak u kojem promotor pseudodijete tvrdi da su jabuke u trgovinama stare više od godinu, da izgledaju “savršeno” jer su tretirane toksičnim gasom i da ih zbog toga ne treba jesti. To nije tačno. Jabuke iz prodavnice na kojima nema znakova buđi ili truleži sigurne su za jelo.  

 

Snimak na kome se dijele opasni “savjeti” protiv zaštitnih krema za sunčanje i netačne tvrdnje da izlaganje suncu sprečava pojavu melanoma podijeljen je nekoliko hiljada puta na Facebooku. Zaštita od Sunca vrlo je bitna za zdravlje kože. Stručnjaci snažno preporučuju korištenje krema za sunčanje.

 

Portal Epoha je u maju objavio članak u kojem se tvrdi da Rukhsana Ismail, nova gradonačelnica Rotherhama, ne govori engleski jezik. Osim što nisu tačne, ove tvrdnje prati i diskriminatorni, ksenofobični ton članka u kojem su objavljene.

 

U još jednom primjeru prevarnog marketinga, proizvod Zelena kafa, koji navodno omogućava brz gubitak kilograma, promoviše se uz niz dezinformacija. 

 

(Raskrinkavanje.ba)