2020. u retrospektivi: Kakve su dezinformacije kružile o maskama?

Pandemiju COVID-19 obilježio je i izuzetno visok broj dezinformacija, koje su postale poznate pod imenom infodemija. U ovoj analizi donosimo pregled dezinformacija o maskama i njihovim učincima kojima smo se bavili tokom 2020. godine.

Od početka pandemije maske su jedna od tema o kojima se najviše govori i piše. Tokom ove godine su se tako objavljivale različite dezinformacije o maskama - od toga da su beskorisne, do toga da izazivaju ozbiljna oboljenja, pa čak i do tvrdnji da maske sadrže žice koje se spajaju na 5G mrežu.

Raskrinkavanje je tokom ove godine objavilo 13 analiza u kojima se bavilo dezinformativnim tvrdnjama o maskama.

U nastavku ove analize, slijede najčitanije i najzanimljivije analize dezinformacija o zaštitnim maskama u 2020.godini.

Jedan od videosnimaka koji, navodno, dokazuje “štetnost” maski pojavio se 26.6.2020. na Facebook profilu i YouTube kanalu Marije Stojaković, te na YouTube kanalu SYSTEM NO. Na profilima Marije Stojaković objavljen je kao kompilacija od tri videa, sa titlovima na srpskom i naslovom “Dokazi da maske ne štite i zašto ne treba da se nose”.

Osnovne tvrdnje u videu su da maske uzrokuju ili manjak kiseonika u organizmu, odnosno hipoksiju, ili višak ugljendioksida u krvotoku, odnosno hiperkapniju.

Analizom, koju u cijelosti možete pročitati na linku ispod, ustanovljeno je da maske ne uzrokuju navedena oboljenja.

Lažna vijest
Maske za lice nisu opasne i ne izazivaju hipoksiju i hiperkapniju

Povećanje boja zaraženih od virusa SARS-CoV-2 u pojedinim zemljama regiona...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Pseudonauka 04.07.2020

Nakon videokompilacije koja nas je ubjeđivala da nošenje maske može spriječiti dotok kisika te povećati količinu ugljendioksida u krvotoku, aktuelne su bile i tvrdnje doktora Rashida Buttara koji je ponovio već opovrgnute, ali i uveo nove netačne tvrdnje o tome da nošenje maske povećava osjetljivost i doprinosi širenju virusa.

I u ovom slučaju, prvo objavljivanje ovih tvrdnji na jeziku domaćeg govornog područja pronašli smo na YouTube kanalu Marija Stojaković, ali je u međuvremenu uklonjen zbog kršenja pravila ove platforme. Analizu o netačnim navodima Rashida Buttara u cijelosti pročitajte na linku ispod:

Lažna vijest
Novi trend na društvenim mrežama - dezinformacije o zaštitnim maskama

Nakon video-kompilacije koja nas je ubjeđivala da nošenje maske može sprije...

Lažna vijest Pseudonauka 25.07.2020

 

Na Facebooku se dijelila i kolaž-fotografija uz tvrdnju da se radi o "licima ljudi koji žele da se vakcinišemo i nosimo maske". Dvije od četiri osobe na slici su, pak, umrle davno prije izbijanja pandemije, a druge dvije osobe nikada nisu govorile ni o maskama, ni o vakcinaciji. John Rockefeller i David Rockefeller su umrli, a Princ Phillip i Jacob Rothschild o maskama i vakcinama tokom pandemije COVID-19 nisu izjavljivali ništa. Detaljnije o ovoj viralnoj objavi čitajte na linku ispod:

Lažna vijest
“Savjeti” o maskama i vakcinama pripisani osobi koja je umrla prije 82 godine

Na Facebooku se ovih dana dijeli kolaž-fotografija uz tvrdnju da se radi o...

Lažna vijest Teorija zavjere 25.07.2020

Tvrdnje da hirurške maske nisu efektivne u zaštiti protiv koronavirusa u avgustu su ponovo postale aktuelne. Tačno je da hirurške i platnene maske zaista ne mogu spriječiti ulazak virusa u naše tijelo - ali mogu spriječiti njegovo širenje ako ih nosi osoba koja je zaražena, no to nije spriječilo dezinformacije o tome da su one “beskorisne”. Detaljnije o ovim tvrdnjama čitajte u analizi na linku ispod:


Dezinformacija
Napomena na pakovanjima hirurških maski je tačna - ali je tačno i to da nošenjm maske zaustavljamo širenje zaraze. Pročitajte kako.

Tvrdnje da hirurške maske nisu efektivne u zaštiti protiv koronavirusa pono...

Dezinformacija Klikbejt Ispravljeno 01.08.2020

Maske su bile meta i klikbejt naslova. Tako je portal Novi objavio članak sa izjavom Sulejmana Ugljanina, lidera Stranke demokratske akcije iz Srbije, o tome da je "virus u Srbiju možda stigao u maskama iz Kine". U samom članku je izjava jasno okarakterisana kao teorija zavjere, ali u naslovu se tvrdilo da je riječ o “novoj informaciji”. Detaljnije o ovom primjeru čitajte u analizi na linku ispod:

Klikbejt
Klikbejt o virusu koji je “stigao u maskama iz Kine”

Izjava Sulejmana Ugljanina da je "virus u Srbiju možda stigao u maskama iz...

Klikbejt Demantirano 03.08.2020

Nakon tvrdnji da maske izazivaju smanjen unos kisika, trovanje ugljendioksidom, te da narušavaju imuni sistem, društvenim mrežama su se u avgustu širile tvrdnje i o navodnim težim posljedicama nošenja maski, kao što je upala plućne maramice. Kao što je to slučaj bio s prethodnim, i ove tvrdnje su potpuno neutemeljene i netačne te ih je opovrgla i stručna zajednica. Više detalja o ovim netačnim, ali viralnim tvrdnjama, čitajte u analizi na linku ispod:

Lažna vijest
Ne, nošenje maske neće izazvati upalu plućne maramice - uprkos anonimnom “iskustvu” sa Facebooka koje tvrdi suprotno

Nakon tvrdnji da maske izazivaju smanjen unos kisika, intoksikaciju ugljen-...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Pseudonauka 19.08.2020

Vijest da su u Hrvatsku uvezene maske sa bakar-oksidom, koje “same ubijaju virus”, objavilo je preko 70 medija u cijeloj regiji tokom septembra ove godine.

No, niko od njih - pa ni kompanija koja je uvezla ove maske - nije nam odgovorio šta to tačno znači i postoje li dokazi da je nošenje takvih maski bolja zaštita od koronavirusa u odnosu na druge medicinske maske.

Agencija za lijekove i medicinske proizvode Republike Hrvatske nam je, pak, rekla da nema pouzdanih dokaza za takvo nešto i da ove maske ne smatra ništa drugačijim od običnih medicinskih maski.  Na šta se, zapravo, odnose tvrdnje o “uništavanju virusa” i koje su stvarne naučne činjenice o djelovanju bakra na viruse, pročitajte detaljno u analizi na linku ispod:

Manipulisanje činjenicama
Nema dokaza da medicinske maske s bakar-oksidom pružaju bolju zaštitu od koronavirusa nego obične

Priča o maskama sa bakar-oksidom, koje su se u avgustu pojavile na hrvatsko...

Manipulisanje činjenicama Prikriveno oglašavanje Ispravljeno Demantirano 03.09.2020

Dvominutni video koji prikazuje nekoliko slovenskih doktora i pseudonaučnika, prepun dezinformacija o pandemiji Covid-19, širio se društvenim mrežama u regiji tokom oktobra ove godine. U saradnji sa portalima Faktograf iz Hrvatske i Razkrinkavanje iz Slovenije, koji su članovi regionalne SEECheck mreže, analizirali smo ovaj video u kojem su se našle i netačne tvrdnje o maskama. Više detalja o ovim netačnim, ali viralnim tvrdnjama, čitajte u analizi na linku ispod:

Lažna vijest
“Maske padaju” - Slovenski doktori nisu bili ni "hrabri" ni "ozbiljni" kada su iznijeli niz neistina o pandemiji

Ova analiza je nastala u saradnji s portalima Faktograf i Razkrinkavanje.si...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Dezinformacija Pseudonauka 14.10.2020

Besmislice o tome da je bolest COVID-19 izmišljena ili da je u pitanju “obična prehlada” dijelile su se društvenim mrežama i tokom oktobra ove godine, uprkos sve većem broju zaraženih ali i preminulih.

Njihovi autori su aktivno pozivali na kršenje epidemioloških mjera kojima se spašavaju ljudski životi, između ostalog, i nošenjem maski. Detaljnije čitajte u analizi na linku ispod:


Lažna vijest
Virus Sars-CoV-2 ne izaziva “običnu prehladu” već bolest Covid-19

Slika stranice knjige na kojoj piše da je uzročnik obične prehlade “Corona...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Teorija zavjere 21.10.2020

Maske su se dovodile u vezu sa ukidanjem ljudskih prava. I u ovom slučaju dezinformacija je “kružila” u postovima na društvenoj mreži Facebook, a detaljnije pročitajte u analizi iz novembra, na linku ispod:

Teorija zavjere
Ne, maske i vakcine neće ukinuti ničija ljudska prava

Nedavno objavljen Facebook status sugeriše da se iza mjera za suzbijanje pa...

Teorija zavjere 20.11.2020

Tvrdnja da je žica u hirurškoj maski “5G provodnik” učestalo se širila društvenim mrežama, iako se radi o očitoj besmislici.  Žica koja se nalazi pri rubu hirurške maske služi za oblikovanje i bolje prijanjanje maske u području nosa i, naravno, nije nikakav “provodnik” za signal mobilne telefonije. Detaljnije čitajte u analizi na linku ispod:

Lažna vijest
Ne, žica u hirurškim maskama nije “provodnik 5G mreže”

Iako su netačne tvrdnje da su žice iz hirurških maski “provodnici 5G mreže”...

Lažna vijest Teorija zavjere 14.11.2020

Prominentna teoretičarka zavjere Mila Alečković tokom 2020. nastavila je graditi svoj javni imidž, iznoseći neistine o virusu SARS-CoV-2, maskama i vakcinama. Njene tvrdnje analizirali smo u dvije analize, koje možete pročitati na linkovima ispod:

Lažna vijest
Mišljenje i znanje nisu isto: Činjenice o mutacijama virusa, upotrebi zaštitnih maski i vakcinama

U svom opasnom pohodu na nauku i razum, sada već prominentna teoretičarka z...

Lažna vijest Pseudonauka Teorija zavjere 25.11.2020

Lažna vijest
Mila Alečković iznosi još netačnih tvrdnji o pandemiji u novom videu

Gostujući na jednom YouTube kanalu, poznata teoretičarka zavjere Mila Alečk...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Manipulisanje činjenicama Teorija zavjere 17.12.2020

 

(Raskrinkavanje.ba)

 

Autor: Mladen Lakić Objavljeno: 25. 12. 2020 | Zadnji put osvježeno: prije 4 sedmicu

Posljednje objavljene analize

Analiza
Izvještavanje o seksualnom nasilju: Kako biti dio rješenja, a ne dio problema?

Žene u BiH i regiji su počele masovno govoriti o nasilju i zlostavljanju, š...

Preko margine
Pristrasno izvještavanje
Mediji plasirali nepotpune i neprovjerene informacije o napadu u kome su učestvovali migranti i izbjeglice

Napad u Bihaću, u kome su učestvovali migranti i izbjeglice, u domaćim je m...

Preko margine Pristrasno izvještavanje
Lažna vijest
Nije tačno da je bolje “preležati” Covid-19 nego primiti vakcinu

Rezultate SIREN studije iz Velike Britanije mediji su interpretirali na man...

Lažna vijest Prenošenje lažnih vijesti Dezinformacija Manipulisanje činjenicama Klikbejt Ispravljeno
Raskrikavanje.rs Istinomjer.ba Analiziraj.ba NewsMavens.com Raskrinkavanje.me