Foto: Raskrinkavanje.ba
Snimak emisije “Info jutro” na televiziji Informer TV objavljen je na YouTube platformi ove televizije 11. jula 2026. godine. Tema emisije tog jutra bila je “Srebrenica - laž veka”, a voditeljica u studiju Lidija Makragić ugostila je Gorana Šarića, historičara i teologa, Milovana Uroševića, ratnog snimatelja, Dragoslava Bokana iz Instituta za nacionalnu strategiju i Radenka Milanovića, predstavljenog kao prvi komandant odreda “Kravica”. Ton emisije odredio je novinarski prilog na početku, u kojem je novinarka iznijela niz tvrdnji kojima negira genocid u Srebrenici, uključujući i to da “politički motivisani narativ” o genocidu decenijama promovišu zapadne države, vlasti u Sarajevu i nevladine organizacije.
Prilog počinje sljedećim navodima:
Srebrenica, laž veka. Od događaja koji je obeležio rat u Bosni prošla je 31 godina, a Srbima i dalje, uprkos svim nepobitnim dokazima i stavovima najeminentnijih svetskih eksperata, uporno i agresivno pokušavaju da nametnu žig genocidnog naroda. To je projekat iza kojeg decenijama stoje zapadni centri moći, zvanično Sarajevo i čitava mreža stranih i domaćih debelo plaćenih nevladinih organizacija. Zvanični stavovi Srbije i Republike Srpske potkrepljeni su preciznim izveštajima međunarodnih stručnjaka koji nemaju dilemu - zločina je bilo, o genocidu nema ni govora.
Foto: Screenshot/YouTube
Genocid u Srebrenici je u prilogu okarakterisan kao “lažna teza”, a prikazan je i isječak iz snimka u kojem izraelski historičar Gideon Greif izgovara sljedeće:
Naravno, počinjen je zločin, ali taj zločin uopšte se ne može nazivati genocid i mislim da je to veoma važno.
Foto: Screenshot/YouTube
U prilogu se, između ostalog, dovodi u pitanje broj žrtava srebreničkog genocida.
Broj žrtava Srebrenice gde su srpske snage po jasnom naređenju generala Ratka Mladića pustile žene i decu, a zadržale samo muškarce vojnike, godinama je sistemski i planski uvećavan. Dokazan je veliki broj lažnih svedočenja. Nemalo je onih koji su zvanično sahranjeni u memorijalnom kompleksu, a ispostavilo se da žive po raznim zapadnim zemljama dok su se brojne organizacije i pojedinci bogatili upravo na građenju narativa o genocidu.
Recikliranje starih dezinformacija
Masovna ubistva i progoni u Srebrenici iz 1995. godine okvalifikovani su kao genocid u presudama Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju, Međunarodnog suda pravde i Suda Bosne i Hercegovine.
Raskrinkavanje je u više navrata pisalo o dezinformacijama koje se koriste za negiranje genocida te o razlozima zašto su zločini u Srebrenici tako okvalifikovani (1, 2, 3). Naime, Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju utvrdio je da je Vojska Republike Srpske (VRS) u julu 1995. godine u Srebrenici ubila između sedam i osam hiljada bošnjačkih dječaka i muškaraca, i to većinom u masovnim pogubljenjima. Utvrđeno je i da se radilo o isplaniranoj i koordinisanoj operaciji. U prethodnim analizama istakli smo i da je čin genocida u Srebrenici utvrđen na osnovu niza dokaza koji su jasno pokazali da su sistematska pogubljenja hiljada dječaka i muškaraca, prisilno premještanje oko 25.000 ljudi te razaranje domova počinjeni s namjerom uništenja bošnjačkog stanovništva na ovom području.
Uprkos kontinuiranom negiranju ovih činjenica, genocid u Srebrenici jedan je od najbolje dokumentovanih ratnih događaja u modernoj historiji. Činjenice o događajima iz jula 1995. godine utvrđene su višegodišnjim sudskim postupcima pred međunarodnim i domaćim sudovima, hiljadama stranica dokaznog materijala, svjedočenjima preživjelih i učesnika, forenzičkim analizama masovnih grobnica i identifikacijom žrtava pomoću DNK.
Tvrdnje kojima se genocid u Srebrenici negira ili relativizuje redovno se pojavljuju u javnom prostoru, naročito uoči godišnjice. Takav primjer predstavlja i prilog objavljen u emisiji “Info Jutro” na Informer TV-u, objavljenoj upravo na 31. godišnjicu masovnih ubistava i progona u ovom bh. gradu.
“Međunarodni stručnjaci”
Tvrdnje da “najeminentniji svjetski eksperti” imaju dokaze da u Srebrenici nije počinjen genocid i da su “zvanični stavovi Srbije i RS potkrepljeni preciznim izveštajima” tih stručnjaka u Informerovom su prilogu popraćene kratkom izjavom izraelskog historičara Gideona Greifa, u kojoj navodi da se zločin u Srebrenici “uopšte ne može nazvati genocidom”.
Gideon Greif bio je na čelu “Nezavisne međunarodne komisije za istraživanje stradanja svih naroda u srebreničkoj regiji u periodu od 1992. do 1995”, koja je objavila izvještaj u julu 2021. godine. Komisiju je osnovala i finansirala Vlada Republike Srpske. U zaključku ovog dokumenta navodi se da u Srebrenici nije počinjen genocid te da je stvarni broj žrtava manji od broja navedenog u presudama Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ).
Na portalu Detektor je nedugo nakon objave tog dokumenta objavljena analiza njegovog sadržaja: utvrđeno je da je izvještaj ove komisije o stradanjima u Srebrenici u suprotnosti sa sudski utvrđenim činjenicama. Podsjećamo da je o Greifovim ranijim izjavama, kao i komentatorima i medijima koji su ih iskoristili za dalje širenje lažnih tvrdnji o genocidu u BiH, Raskrinkavanje do sada pisalo u nizu analiza (1, 2, 3).
Osim spomenutog dokumenta i izjava članova ove komisije, u javnosti se nerijetko pojavljuju izjave i medijske tvrdnje drugih aktera ili eksperata koji negiraju da je u Srebrenici počinjen genocid, no nijedna od njih ne pobija pravosnažne presude i sudski utvrđene činjenice o genocidu (1, 2, 3).
Tvrdnje o “kolektivnoj krivici” i “genocidnom narodu”
U prilogu na Informer TV-u navedeno je i da se Srbima “nameće žig genocidnog naroda”. Riječ je o još jednoj netačnoj tvrdnji koja se u javnosti ponavlja već decenijama, o čemu smo također pisali u više navrata (1, 2, 3, 4).
Uprkos tome što se ova tvrdnja često dijeli u različitim kontekstima, činjenica je da u presudama međunarodnih sudova u slučaju genocida u Srebrenici nijedan narod nije proglašen genocidnim niti je ustanovljena njegova kolektivna krivica.
Drugim riječima, presude za genocid i ratne zločine odnose se na pojedince, a ne na cijele etničke grupe ili narode. Navodi da su odluke i presude u slučaju Srebrenice usmjereni na stigmatizaciju srpskog naroda kao “genocidnog” često služe kao politički ili propagandni alati za dizanje tenzija. Paradoksalno, ove se tvrdnje uglavnom mogu pronaći u izjavama političara i komentatora iz Srbije i RS i njima bliskih medijskih kuća.
Prema međunarodnom pravu, krivična odgovornost za zločin genocida je individualizovana i ne može se pripisati nekoj etničkoj, vjerskoj ili drugoj grupi ili zajednici u cjelini, istaknuto je i u Rezoluciji 78/282 o Međunarodnom danu sjećanja i sjećanja na genocid u Srebrenici iz 1995. godine, koju je Generalna skupština Ujedinjenih nacija usvojila 2024. godine.
Laži o broju žrtava
Navodi Informera da je broj žrtava genocida u Srebrenici “sistemski i planski uvećavan”, te da su u Memorijalnom centru ukopane osobe koje su zapravo žive, također nisu potkrijepljeni dokazima i u suprotnosti su s nalazima međunarodnih i domaćih sudova, kao i rezultatima dugogodišnjih forenzičkih istraga.
Naime, tačno je da je bilo grešaka u evidenciji žrtava srebreničkog genocida, o čemu je Raskrinkavanje detaljnije pisalo u analizi iz jula ove godine. U ovoj smo analizi istakli da je bivši član Kolegija direktora Instituta za nestale osobe BiH Amor Mašović u razgovoru za portal Detektor naveo da su evidencije žrtava bile objedinjene iz različitih izvora i da su tek naknadnim provjerama ispravljene greške nastale zbog nepotpunih podataka, administrativnih prepreka i nemogućnosti pravovremene provjere službenih registara.
U analizi smo naveli i da su istraživači Memorijalnog centra Srebrenica – Potočari za Detektor istakli da su identifikovane i ukopane žrtve prošle detaljan proces identifikacije i dokumentovanja te da pojedinačne greške u ranim evidencijama ne predstavljaju dokaz namjernog falsifikovanja podataka niti dovode u pitanje sudski utvrđene činjenice o genocidu u Srebrenici.
Međunarodna komisija za nestale osobe (ICMP) je 11. jula 2026. godine, povodom 31. godišnjice stradanja u Srebrenici, objavila da je do danas pronađeno više od 90 posto od preko 8.000 žrtava genocida u Srebrenici, ističući da su žrtve pronađene putem DNK identifikacije i forenzičkih dokaza.
Tokom protekle tri decenije, napori da se pronađu nestali postali su jedna od najjasnijih demonstracija ovih principa u praksi. Više od 90 posto od preko 8.000 žrtava genocida u Srebrenici pronađeno je putem naučnog istraživanja i identifikacije zasnovane na DNK. Ovo neviđeno dostignuće omogućilo je porodicama da pronađu i sahrane svoje voljene, istovremeno uspostavljajući autoritativan činjenični zapis koji je podržao krivičnu odgovornost i potvrdio historijsku istinu o genocidu.
ICMP u saopštenju navodi i da je “identifikacija nestalih iz Srebrenice jedan od najopsežnijih naučnih i istražnih poduhvata ikada poduzetih nakon masovnog zločina” te da je proces identifikacije “generisao forenzičke i genetske dokaze koji su podržali istrage i koji su predstavljeni u 35 krivičnih suđenja pred domaćim sudovima i Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju”.
“Zajedno sa sudskim nalazima, ovi su dokazi uspostavili jedan od najpotpunijih činjeničnih zapisa ikada napravljenih u vezi s masovnim zločinom”, navedeno je u saopštenju.
Tvrdnja da su srpske snage “po naređenju Ratka Mladića pustile žene i djecu, a zadržale samo muškarce vojnike“ također je netačna i predstavlja iskrivljavanje utvrđenih činjenica. Na osnovu brojnih dokaza, sudovi su utvrdili da među ubijenima nisu bili samo vojno sposobni muškarci, već i maloljetni dječaci te stariji muškarci.
Tvrdnje da su žrtve genocida bili isključivo vojnici grade narativ koji negira namjere i organizaciju genocida, a žrtve označava kao legitimne vojne mete, o čemu je Raskrinkavanje također pisalo u julu ove godine. U analizi je istaknuto da jedan dio ubijenih muškaraca jesu bili pripadnici Armije RBiH, ali i to da su dvije trećine bili civili, mnogi od njih maloljetni. U genocidu su stradale i žene i djevojčice.
U zaključku, u prilogu emitovanom u emisiji Informer TV-a iznesene su brojne tvrdnje koje nisu u skladu s činjenicama utvrđenim u pravosnažnim presudama međunarodnih i domaćih sudova ni s dokazima prikupljenim tokom višedecenijskih sudskih postupaka. Tvrdnje kojima se negira da je u Srebrenici počinjen genocid, manipuliše brojem žrtava ili sugeriše postojanje organizovane zavjere s ciljem da se Srbi proglase “genocidnim narodom” oslanjaju se na netačne i obmanjujuće navode koji su i ranije bili predmet brojnih provjera činjenica.
Shodno navedenim činjenicama, tvrdnje da su međunarodni eksperti dokazali da u Srebrenici nije bilo genocida ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama. Navodi da su narativ o genocidu u BiH izgradile vlade zapadnih zemalja, Bošnjaci i nevladine organizacije ocijenjene su kao teorija zavjere. Tvrdnje da takav narativ nameće kolektivnu krivicu srpskom narodu ocijenjene su kao lažna vijest. Kao lažnu vijest i teoriju zavjere ocjenjujemo i tvrdnje da je broj žrtava genocida u Srebrenici sistemski i planski uvećavan lažnim svjedočenjima i lažnim sahranama. Ocjenu lažna vijest dobija i tvrdnja da je Vojska Republike Srpske u Srebrenici zadržala samo vojnike.
(Raskrinkavanje.ba)